Walhi: De keerzijde van biodiesel

De druk van Kyoto en de hoge brandstofprijzen heeft de zoektocht naar alternatieve brandstoffen doen versnellen. Biodiesel is er zo één van.  Boeren die koolzaad willen produceren al een gouden toekomst voorspeld. Maar er is een keerzijde van deze medaille.


De druk van Kyoto en de hoge brandstofprijzen heeft de zoektocht naar alternatieve brandstoffen doen versnellen. We lezen al jaren over wagens in Brazilië die op een mengsel van benzine en ethanol  rijden of wagens die binnenkort op waterstof zullen rondtoeren. Maar tot voor kort bleken deze en andere experimenten te duur of praktisch onhaalbaar. Tot we allemaal meer gingen betalen aan onze pomp, nu blijken er nog andere alternatieven te bestaan.

Biodiesel is er zo één van. De vertrouwde diesel is perfect vervangbaar door plantaardige oliën, mits een kleine aanpassing aan de motor. Eerst frieten bakken met zonnebloemolie en daarna het frituurvet in de auto gieten? Het zit er blijkbaar aan te komen. In de ganse discussie rond het  Europese landbouwbeleid worden boeren die koolzaad willen produceren al een gouden toekomst voorspeld.

Maar wat is de keerzijde van deze medaille? 

Overexploitatie

"We lossen een probleem op door er een ander te creëren," waarschuwen velen. Dit zijn o.a. academici en vooral milieugroepen. Een grotere vraag naar plantaardige olie zal ongetwijfeld de overexploitatie van landbouwgrond nog doen toenemen.

Ook in het Zuiden, meer bepaald in de landen waar soja en palmolie geteeld wordt, houden milieuorganisaties de boot af. Zo voert het Indonesische Walhi actie tegen de plannen van de regering om 3 miljoen hectare grond vrij te maken voor palmolieplantages waarvan 1,8 miljoen ha tropisch bos in Kalimantan.

Tijdens een officieel bezoek aan China zette de Indonesische president de deur wagenwijd open voor Chinese investeringen in palmolieplantages. Die zouden ruim 8 miljard $ investeringen opleveren en 180.000 mensen tewerkstellen.

Eer liggen maar liefst 14 bronnen van de belangrijkste rivieren van het eiland in dit gebied, in de 2 nationale parken leven 44 endemische dierensoorten, ze zijn eveneens een belangrijke habitat voor de orang oetang en bovendien zitten de inwoners met gigantisch veel vragen.

Monocultuur

Boeren en vissers die al generaties lang leven van een gedifferentieerde teelt zien die monoculturen niet zitten. Bovendien hebben de plantages een grote impact op de lokale cultuur. In het zog van plantageteelt komen alcoholisme, prostitutie en gokkers.

Plantages leiden ook vaak tot conflicten tussen en met de lokale bevolking die na een verhuis vaak tot de bedelstaf gedegradeerd wordt.

Uit cijfers van NGO's blikt dat grote stukken gerooid land momenteel niet eens gebruikt worden. In West-Kalimantan is volgens WALHI momenteel 2,3 miljoen hectare ingevuld als plantage, terwijl er amper 1 miljoen effectief gebruikt wordt. Al te vaak blijken investeerders vooral geïnteresseerd te zijn in het kappen van de tropische bossen en laten die erna braak liggen.

Voor gans Indonesië zijn de cijfers nog indrukwekkender: van de 16 miljoen ha die als plantage mag geplant worden is slechts 4 ha effectief in gebruik. En blijkbaar doet de overheid hier niks aan.

Free prior and informed consent

Momenteel bereidt WALHI een campagne rond de biodiesel voor. Ze wil er 2 dingen mee bereiken: Sri met de hoofddoek informeren over het ware gelaat van de biodiesel: met name het verdwijnen van tropisch bos samen met de bijhorende fauna en flora, het verdrijven van inheemse volkeren van hun land en de penibele werkomstandigheden op plantages.

Daarnaast wil WALHI wegen op het beleid van de overheid.

Het is Walhi's ambitie om de uitbreiding van de plantages terug te schroeven door o.a. te wijzen op het recht van Inheemse Volkeren op het principe van Free Prior and Informed Consent.

Dit principe komt uit de medische wereld en betekent dat eenieder die een risico loopt recht heeft op een volledige en deskundige uitleg zodat de persoon in kwestie een verantwoorde keuze kan maken vooraleer zijn/haar behandeling start.

Binnen de internationale relaties is FPIC een belangrijk principe dat in acht moet genomen worden vooraleer belangrijke projecten waarbij volkeren schade kunnen ondervinden of moeten verhuizen, zoals bij mijnbouw,  plantageteelt of dammenbouw.

WALHI wil dan ook dat de regering eerst overlegt met de bevolking die dreigt het slachtoffer te worden van de uitbreiding van de palmolieplantages. Nu heeft de overheid opnieuw een luchtballon opgelaten zonder haar bevolking in te lichten.

EU

Bovendien is dit thema is niet enkel in Indonesië een heet hangijzer, maar ook binnen de Europese Unie is het brandend actueel. Zo maakte de Europese Commissie op 8 februari haar strategie ten aanzien van biobrandstoffen bekend.

De EU is van plan is het gebruik van biobrandstoffen uit te breiden en het onderzoek naar de ontwikkeling van efficiëntere biobrandstoffen te bevorderen, zowel in de EU als in de ontwikkelingslanden. De EU onderstreept daarbij wel dat de negatieve impact van de productie van biobrandstoffen op het milieu en de negatieve sociale effecten beperkt moeten worden, maar roept niet op tot een verplichte certificering van alle biobrandstoffen die in de EU worden gebruikt.

Een duurzaamheidcertificering is echter noodzakelijk om de productie van biobrandstoffen te kunnen controleren en sturen, zodat deze productie op een duurzame manier gebeurt. Zeker omdat Maleisië, Indonesië en de Filippijnen in de Europese strategie naar voor geschoven worden als ontwikkelingslanden met een zeer groot exportpotentieel van biobrandstoffen. 

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels