'Waterkracht is antwoord op energietekorten Zuidelijk Afrika'

Onafhankelijke energieproducenten stellen dat kleine waterkrachtcentrales een belangrijke rol kunnen spelen bij het voorkomen van energietekorten in Zuidelijk Afrika. De producenten krijgen echter weinig ruimte om te investeren.

Goedkope energie uit Zuid-Afrika, dat het meeste van zijn 40.000 megawatt uit op kolen gestookte centrales haalt, heeft de investeringen van de Zuidelijk Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenschap (SADC) in de energiesector dertig jaar vertraagd. Maar de voorraad van Zuid-Afrika raakt uitgeput en landen moeten naar nieuwe opties zoeken.

"Sinds 1975 is er geen centrale van betekenis meer gebouwd of gepland in de SADC-landen", zegt Simson Haulofu, manager van het Namibische nationale energiebedrijf Nampower. "Waterkrachtenergie is het meest logische antwoord in deze netelige situatie", zegt hij. "Deze energie is schoon, goedkoop en raakt nooit op."

Energie opwekken uit de Afrikaanse rivieren lijkt eenvoudig. "Het continent benut nog maar 20 procent van de 100.000 megawatt aan beschikbare waterkrachtenergie", rekent Katai Kachasa, manager van de waterkrachtcentrale Lunsemfwa in Zambia voor.

Na kernenergie is waterkrachtenergie de goedkoopste vorm van energie, zegt Lewanga Tesha, senior manager bij Tanzania Electric Suppy Company. "Daarna volgen kolen, gas, wind en zonne-energie."

Grootschalig

Gesteund door internationale financieringsinstituten, concentreerden Afrikaanse regeringen zich op grote waterkrachtprojecten zoals de Karibadam in Zimbabwe, de Akosombodam in de Volta in Ghana en het Gigel Gibeproject in Ethiopië.

Uit een studie uit 2008 over de Zuidelijk Afrikaanse energiesector van marktonderzoeksbureau Frost & Sullivan, bleek dat nationale elektriciteitsbedrijven weinig interesse toonden in de ontwikkeling van dergelijke projecten. Waar geld beschikbaar was, gingen de investeringen meestal naar grootschalige projecten gericht op het verlagen van de kosten per eenheid geleverde energie.

Kachasa in Zambia is ervan overtuigd dat kleine waterkrachtcentrales de toekomst zijn. "Grote projecten zijn moeilijker te financieren en ingewikkeld om te realiseren", zegt Kachasa. "Waarom geen kleine projecten, gericht op specifieke regio's?" Een centrale van 10 megawatt kan een Afrikaanse stad met 50.000 mensen van energie voorzien.

Stimulansen

Onafhankelijke producenten klagen dat nationale energiebedrijven de markt verpesten met lage prijzen. Vaak zijn zij de enige aanbieder en distributeur. "Landen moeten dat regime openbreken, zodat het speelveld duidelijk en voorspelbaar wordt", zegt Kachasa. "Als de tarieven te laag zijn om de kosten terug te verdienen, zal niemand investeren."

De energietarieven in Zuidelijk Afrika zijn de laagste in de wereld, zegt Frost & Sullivan in de studie. Het verhogen van die prijzen voor consumenten en de industrie, zou ontwikkelingsdoelen van de overheid in de weg staan. Onafhankelijke producenten (IPP's) stellen daar tegenover dat de overheid nieuwe projecten kan stimuleren zonder direct de tarieven aan te passen.

"IPP's in Oost-Afrika profiteerden van soepele belastingregels", zegt John Berry van Bujagali Energy in Oeganda. "Door de kosten te reduceren, kunnen waterkrachtprojecten ontwikkeld worden. De tarieven kunnen later omhoog."

Stimulansen voor kleine, onafhankelijke producenten zijn er nog steeds niet in Zuidelijk Afrika. "Dat heeft niets met de prijzen te maken", reageert Siseho Simasiku, van de Namibische Electricity Control Board. "Zonder de financiële crisis zouden die stimulansen er al geweest zijn. Nu duurt het nog wel twee jaar."

Volgens hem is de regio al op weg naar een tarief dat de kosten goed weerspiegelt. "En voor groene energie bieden we IPP's een voordelig tarief." Volgens hem doen de staatsbedrijven aan protectionisme. "Energiebedrijven willen eenvoudigweg geen concurrentie. Een onafhankelijk energiebedrijf dat een windmolenpark wil bouwen aan de kust, is al drie jaar met Nampower. Nampower heeft het contract nog steeds getekend. In Zuid-Afrika toont Eskom dezelfde tegenzin.

Nadat Oeganda de energiemarkt liberaliseerde in 1993, startten IPP's diverse waterkrachtprojecten. Als die centrales eenmaal draaien, zal dat de capaciteit van het land verdriedubbelen.

BRON:
IPS

Deel dit artikel