Wereld Sociaal Forum als teken van hoop

Noord en Zuid, samen voor een andere wereld

De tijd van eenrichtingsverkeer in de internationale samenwerking is al een tijdje voorbij. Ondanks de soms moeilijke stereotiepen van het arme zuiden en het rijke noorden, zitten we allen in hetzelfde mondiale schuitje. Het is waar, in tijden van rampen en crisis wordt er nog gemakkelijk naar dit model gegrepen. Ook is het waar dat er enorme verschillen zijn in levensstandaard, in mogelijkheden om zich te ontplooien en zich te verzorgen op medisch gebied. Er zijn corrupte regeringen en in vele landen is werk hebben een luxe. Soms ontbreken de meest elementaire dingen zoals water en voeding. Maar het “arme” zuiden is in vele opzichten ook rijk. Rijk in solidariteit bijvoorbeeld, of in het kunnen gelukkig zijn met eenvoudige dingen, of rijk in het op een nieuwe manier opbouwen van tegenmacht.

Het beter kennen van de ontwikkelingsmechanismen, het beter begrijpen van een zuid-noord en noord-zuidverhouding, het beter analyseren van wantoestanden en het begrijpen van historische contexten, het onderkennen van oorlogsmechanismen, het bestuderen van milieu-effecten op de wereldbol, dat is het voorwerp van ontwikkelingseducatie. En vele NGO's, zowel in Noord als Zuid, werken daar vandaag aan mee.

De hoop op een andere mogelijke wereld levend houden, op een herverdeling van de rijkdommen, op een grotere inspraak van de civiele maatschappij, op een wereld voor iedereen, dat is de missie van ontwikkelingseducatie. Verhalen vertellen over de bewegingen van hoop. Zo'n gebeurtenis is het Wereld Sociaal Forum (WSF). Een plaats waar positieve energiestromen tussen Zuid en Noord samenvloeien en waar nieuwe en andere ideeën geconfronteerd worden op hun haalbaarheid voor een betere verdeling.

Het Wereld Sociaal Forum als teken van hoop

In 2001 ging in Porto Alegre, Brazilië, voor de eerste maal het Wereldforum door met de participatie van burger-, sociale en vakbondsbewegingen van over de hele wereld. 110 landen waren vertegenwoordigd. Het was bij die eerste keer vooral een kreet tegen de verkeerd verdeelde wereld. De globalisering was in felle opmars en had een sterk neoliberaal tintje. De wereld moest maar eens wakker geschreeuwd worden uit de droom dat winst en consumptie een oplossing waren voor de mensheid.

Maar het Forum leerde vooral dat er tussen de duizenden organisaties en bewegingen samengewerkt moest worden, dat er lokale, regionale en nationale bijeenkomsten moesten komen, dat er articulatie nodig was tussen de vele alternatieve modellen. Er werd hard getimmerd aan de weg, aan het eerste mondiale netwerk dat voor een tegenbeweging zorgt. Er volgden nog drie Fora in Porto Alegre en één in Mumbai in India (2004), telkens met een stijgend aantal deelnemers van over de hele wereld. Symbolisch en strategisch worden deze fora gehouden op hetzelfde ogenblik als het Wereld Economisch Forum van Davos, met de wereldtop van industriëlen en leiders van de wereldeconomie.

Het 5de WSF ging opnieuw door in Porto Alegre, Brazilië. Het getuigt van een hele evolutie als de deelnemers zich nu “Andersglobalisten” noemen. Ze willen de wereld anders opbouwen, met veel energie en voor iedereen. Wat viel er bij dit WSF in januari op:

- Een sterke hang naar spiritualiteit en religieuze inspiratie. 62% van de 150.000 deelnemers leek religieus geïnspireerd. Dit kwam o.a. tot uiting in de meer dan 2000 colloquia en workshops.

- Een grote diversiteit in onderwerpen en thema's, vaak met de idee van “verandering” in het achterhoofd. Enkele voorbeelden: Diversiteit en pluraliteit verdedigen; De gemeenschappelijke goederen van de aarde verdedigen; Vrede en demilitarisering. Strijd tegen oorlog, vrije handel en schuldenlast.

- Aarde, water en zaden mobiliseren veel mensen over de hele wereld.

- In vergelijking met Porto Alegre 2002 en met de vorige edities, is er steeds meer cultuur en kunst aanwezig. Naast de intellectuele debatten, werd ook de muzische en emotionele mens aangesproken. Gilberto Gill, de zanger én de Braziliaanse Minister van Cultuur, was één van de graag geziene gasten. Hij was duidelijk niet de enige. Het werd een gezonde mix van cultuur, politiek, spiritualiteit, hart en verstand.

- Het Wereld Sociaal Forum blijft niet langer in de analyses en in de hoge idealen hangen, maar biedt concrete alternatieven op het terrein aan (allerlei vormen van solidaire economie tijdens het Forum zelf) en aanbevelingen voor de internationale gemeenschap. Het Wereld Economisch Forum in Davos sprak in dertig jaar niet over gerechtigheid en armoede. De laatste jaren doet het niet anders. Dat is zeker de verdienste van het Wereld Sociaal Forum in Porto Alegre.

Er zijn natuurlijk de heerlijke inconsequenties. Zo heeft iedereen de mond vol over ecologie en wordt er concreet heel wat gedaan rond recyclage, maar de lichten blijven wél heel de dag branden. Ze moeten concurreren tegen de fel brandende zon. Of kijk naar de chauffeur van de Milieuminister Marina da Silva: terwijl zij in debat zit, laat hij uren de motor van de wagen draaien om zijn airconditioning te laten werken. Dit zijn de inconsequenties die met de tijd ook wel zullen slijten.

Kris Fierens
(met fragmenten van teksten geschreven door Alice Beck en Luc Van Krunkelsven)

_____
Dit artikel verscheen in het driemaandelijks tijdschrift van Volens "Toyi" (uitgave van maart 2005).

Deel dit artikel