Bolivia: suikerrietoogst zonder sociale bescherming

In Boliva wordt vanaf eind maart tot november suikerriet geoogst. Hele families worden dan blootgesteld aan ziektes en arbeidsongevallen. Het gebrek aan sociale bescherming voor deze seizoensarbeiders is schrijnend. Partners van fos-socialistische solidariteit maken werk van een gezondheidsverzekering.

Het oogsten bestaat uit het kappen en vervoeren van suikerriet. Over het algemeen is dit een taak van volwassen en jonge mannen die ook wel zafreros (oogstarbeiders) worden genoemd.

Kinderen en tieners, zowel meisjes als jongens, – maken het riet schoon, dat nadien wordt verzameld. De vrouwen, meisjes en tienermeisjes doen daarnaast ook nog het gewone “huishoudelijke” werk op de suikerrietplantages.

suikerrietkapperskampDe oogstarbeiders werken 12 uur per dag (van 5 uur '’s morgens tot 5 of 6 uur ‘'s avonds), 7 op 7. 

Een suikerrietkapper krijgt ongeveer 3 dollar per ton suikerriet. Gemiddeld kapt elke arbeider 2 tot 3 ton per dag.

Grote verhuis

Tijdens de oogsttijd verhuizen de meeste arbeiders samen met hun gezin naar 'oogstkampen',  in het departement Santa Cruz, waar de vier grootste suikerfabrieken van het land zich bevinden. Het gaat om ongeveer 8000 gezinnen per jaar. 

De meeste oogstarbeiders komen van droge en koude plaatsen, maar de temperatuur in de suikerrietvelden bedraagt ongeveer 30°C, met een vochtigheidsgraad van 75% tot 90%.

Tel daarbij de slechte levensomstandigheden, en je kan dit werk als arbeidsuitbuiting beschouwen.

Ziektes en ongevallen

Ziektes zoals klassieke dengue, urinewegeninfecties, seksueel overdraagbare aandoeningen, malaria en longontstekingen, komen veel voor.

Maar er zijn ook talrijke arbeidsongevallen zoals snijwonden, verwondingen van de ledematen, brandwonden, slangenbeten, valongelukken beroepsziektes (spierpijn, oogontsteking en artritis).

De oogstarbeiders vormen één een van de kwetsbaarste arbeidersgroepen als het gaat over gezondheidsrisico's.

Toegang tot preventieve en curatieve gezondheidszorg, bescherming tegen arbeidsrisico's en bijstand in geval van arbeidsongevallen, zijn dan ook de speerpunten in het sociaal beschermingsprogramma, waar de fos-partners voor ijveren.

Een andere reden tot bezorgdheid is het feit dat er enkel mondelinge, en geen schriftelijke, arbeidsovereenkomsten bestaan.

Er zijn dus geen contractuele verplichtingen voor de werkgever omtrent sociale verzekering. Tot voor kort vonden de werkgevers en de autoriteiten dit zelfs geen punt van discussie.

Naar een verzekering?

In deze sector zijn er haast geen vakbonden, maar in de stad Montero, in het departement Santa Cruz, is er wel een kleine vertegenwoordiging, met name de FSTZCAB (Vakbondsfederatie van Arbeiders in de Suikerrietoogst van Bolivia).

In 2008 hebben zij in Montero een apotheek opgericht, met de naam “Señor Santiago”, die dit jaar al zelfvoorzienend was. De apotheek biedt een korting van 10% op medicijnen voor de oogstarbeiders.

De apotheek moet deel gaan uitmaken van de gezondheidsverzekering voor de oogstsector, waar de FSTZCAB momenteel aan werkt met de overheid.

Wat die gezondheidsverzekering betreft, is het de bedoeling dat de werkgever een grotere bijdrage zou betalen, gezien het lage (overlevings)loon dat de arbeider verdient.

fos ondersteunt dit werk en de oprichting van lokale en regionale comités die werken aan strategieën en onderhandelingen. Zo kan deze verzekering een verworven arbeidsrecht worden en een onontkoombare verantwoordelijkheid van de Boliviaanse Plurinationale Staat.

Een goede zaak is dat openbare instellingen zoals het Inases (Nationaal Instituut voor Sociale Zekerheid) en de Internationale Arbeidsorganisatie beloofd hebben om samen te werken rond sensibilisering van de werkgevers, de suikerriethandelaars en de eigenaars van de suikerfabrieken, maar ook van de suikerrietarbeiders, van het belang van een goede sociale zekerheid verzekering.

Een stap vooruit, niet alleen voor een betere bescherming van de arbeiders maar ook voor de mensenrechten in Bolivia in het algemeen.

FOS DOOR:

Deel dit artikel