De "day after" in Irak: België draagt 13,5 miljoen euro bij

pledging-conference-iraq-june-2016

Op 20 juli 2016 verzamelden vertegenwoordigers van 26 landen uit de anti-IS coalitie in Washington DC voor de "Pledging Conference in Support of Iraq". Ze zegden 2.1 miljard dollar toe voor niet-militaire maatregelen ter stabilisering van Irak, inclusief 590 miljoen dollar voor onmiddellijke humanitaire hulp. De conferentie werd georganiseerd door de Verenigde Staten, Duitsland, Nederland, Canada, Japan en Koeweit. België beloofde een bijdrage van 13,5 miljoen euro.

Omvattende aanpak IS

Dergelijke inspanningen zijn essentieel om IS ook duurzaam te verslagen. 'Even when we win this fight, there'll still be much more to be done. There'll be towns to rebuild; there'll be services to re-establish and communities to restore. Such progress is critical to ensuring that ISIL, once defeated, stays defeated. For that reason we cannot allow the coalition stabilization and governance efforts to lag behind our military progress', benadrukte ook de Amerikaanse minister van Defensie Carter in Washington.

De vraag blijft natuurlijk, zoals gewoonlijk bij donorconferenties, of de beloofde middelen ook effectief overgeschreven zullen worden. Van de 200 miljoen dollar die eerder al beloofd werd, is voorlopig slechts veertig procent effectief gestort.

De beloofde middelen moeten de omstandigheden creëren waarin werk gemaakt wordt van het aanpakken van de diepgewortelde grondoorzaken van het conflict in Irak

De beloofde middelen focussen op vier doelstellingen: de onmiddellijke stabilisering van op IS bevrijde gebieden (via de Funding Facility for Immediate Stabilization (FFIS) van de Verenigde Naties (VN)); de uitgebreidere stabilisering van deze gebieden (via de recent opgerichte Funding Facility for Expanded Stabilization (FFES) van de VN); de ontmijning van onontplofte oorlogsresten en andere explosieven in woongebieden; en onmiddellijke humanitaire hulpverlening.

Op die manier worden de omstandigheden gecreëerd waarin werk gemaakt wordt van het aanpakken van de diepgewortelde grondoorzaken van het conflict in Irak.

IS duurzaam verslaan

Het opvoeren van de stabiliserende inspanningen in Irak is essentieel om IS duurzaam te verslaan. Militaire vooruitgang is slechts de helft van het gevecht tegen IS. Zonder grootschalige stabilisatie-inspanningen zal de militaire campagne er hooguit in slagen de terreurgroep ondergronds te jagen, maar zullen we binnen enkele jaren IS 2.0 of 3.0 moeten bestrijden. Dat wordt ook benadrukt door de humanitaire coördinator van de VN in Irak, Lise Grande: 'The military campaign will have achieved a great short-term success, but perhaps little else of enduring impact.'

Als we willen vermijden om keer op keer hetzelfde gevecht te moeten aangaan, moeten er dringend meer middelen geïnvesteerd worden in de duurzame stabilisering van Irak.

Als we willen vermijden om keer op keer hetzelfde gevecht te moeten aangaan, moeten dus dringend meer middelen geïnvesteerd worden in de duurzame stabilisering van Irak. IS gedijt in chaos: enkel door een minimum aan orde en stabiliteit te garanderen kan de terreurgroep definitief verslagen worden. De speciale Amerikaanse gezant voor de strijd tegen IS, Brett McGurk, vertelde in juni 2016 aan het Amerikaanse Congres dat 'stabilizing areas after ISIL can be even more important than clearing areas from ISIL.'

De stabilisatie-inspanningen hebben betrekking op een ruim gamma aan activiteiten: het herstel van publieke infrastructuur (ziekenhuizen, politiestations, water- en elektriciteitsvoorzieningen, overheidsgebouwen en wegen); de financiering van vuilnisophaling en de verwijdering van puin; het verlenen van microkredieten voor kleine lokale ondernemingen; technische ondersteuning van lokale besturen; en financiële middelen voor programma's die lokale leiders en gemeenschapsgroepen helpen om sociale cohesie en dialoog te promoten.

Verzoening is cruciaal

Dit laatste element verdient echter veel meer aandacht dan nu het geval is. McGurk benadrukte midden juli 2016 nog om 'not just pay attention to the restoration of electricity and getting police back in the streets, but also to the psychological trauma of what the society has gone through.' Stabilisatie-inspanningen moeten zich dus niet beperken tot het fysiek heropbouwen van Irak, maar moeten ook focussen op vredesopbouwprojecten van lokale actoren. De opkomst van IS heeft immers diepe wonden geslagen en het vertrouwen tussen verschillende bevolkingsgroepen danig op de proef gesteld, waardoor het risico op sektarisch geïnspireerde wraakpogingen reëel is.

Verzoening blijft het kleine broertje in de internationale stabilisatie-inspanningen.

Het herstel van het Irakese sociale weefsel is dus een essentiële voorwaarde voor stabiliteit in Irak. Dit kan bijvoorbeeld via investeringen in lokale projecten die een rechtstreekse dialoog tussen verschillende Iraakse groepen en individuen faciliteren.

Verzoening blijft echter het kleine broertje in de internationale stabilisatie-inspanningen. Slechts twee procent van de middelen van het FFIS gaat naar verzoeningsprojecten, goed voor enkele miljoenen. Ter vergelijking: de Verenigde Staten gaven tot nog toe meer dan 7,5 miljard dollar uit aan de militaire strijd tegen IS, meer dan 10 miljoen per dag.

Terugkeer intern ontheemden

De stabilisatie-inspanningen moeten er onder meer voor zorgen dat de 3.3 miljoen intern ontheemde Irakezen kunnen terugkeren naar hun dorpen en steden. Dit aantal dreigt echter nog gevoelig aan te groeien door de geplande militaire aanval om Mosoel te heroveren op IS.

De VN schatten dat nog eens 1.2 tot 1.5 miljoen extra Irakezen hierdoor intern ontheemd zullen worden, en waarschuwen voor een humanitaire ramp van ongeziene proporties. De VN vroeg voor heel 2016 861 miljoen dollar voor humanitaire hulp, waarvan voorlopig nog maar 40 procent werd ingevuld. Verschillende humanitaire VN-programma's moesten hierdoor stopgezet worden.

Het bedrag van 861 miljoen dollar is exclusief de afzonderlijke VN-oproep voor Mosoel van enkele weken geleden, ter waarde van 284 miljoen dollar. De Speciale VN-vertegenwoordiger voor Irak, Jan Kubris, stelde op 15 juli 2016 aan de VN-Veiligheidsraad dat de totale kost van de humanitaire operatie voor Mosoel de komende maanden kan oplopen tot 1.8 miljard dollar.

De VN schatten dat het aantal intern ontheemde Irakezen de komende maanden kan oplopen tot 5.8 miljoen personen. De gevolgen hiervan kunnen bijzonder ernstig zijn.

De VN schatten dat het aantal intern ontheemde Irakezen de komende maanden kan oplopen tot 5.8 miljoen personen. De gevolgen hiervan kunnen bijzonder ernstig zijn. In een rapport uit juni 2015 waarschuwt de Nederlandse vredesorganisatie PAX, op basis van uitgebreid terreinonderzoek, voor het gevaar op wraakpogingen en pogingen tot gedwongen terugkeer en social engineering in de op IS heroverde gebieden.

De "bevrijding" van Ramadi, Tikrit en Fallujah ging gepaard met grootschalige verwoestingen van de infrastructuur en/of sektarische wraakpogingen door sjiitische milities. Dit scenario dreigt zich te herhalen bij het offensief in en nabij Mosoel, wat rechtstreeks in de kaart van IS speelt.

Het verzekeren van het recht op terugkeer van Iraakse intern ontheemden vereist daarom het bestaan van specifieke lokale vredesopbouwstrategieën die wraakpogingen verhinderen in deze gebieden, en een akkoord tussen de Iraakse en Koerdische autoriteiten over de machtsverdeling in de betwiste gebieden in Noord-Irak. Zonder een zorgvuldig geplande terugkeer van gevluchte Irakezen naar hun woonplaats kan er immers geen sprake zijn van duurzame vrede en verzoening, en dreigen verhoudingen tussen bevolkingsgroepen verder gepolariseerd te raken.

De belangrijke focus op stabilisering van op IS heroverde gebieden mag ook de omvang van de problemen in andere gebieden niet doen vergeten. Er is nood aan een omvattende aanpak die niet exclusief focust op IS-gebieden. Dit kan onder meer via financiële bijdragen aan het Crisis Response and Resilience Programme van de VN.

Wat doet België?

Ook België was aanwezig in Washington. De federale regering beloofde in totaal 13,5 miljoen euro voor humanitaire en stabiliserende inspanningen in Irak. De nadruk ligt hierbij op humanitaire inspanningen: zes miljoen euro gaat naar de Humanitaire Coördinator van de VN, twee miljoen euro naar de Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) van de VN, en twee miljoen euro naar de opvang van Syrische vluchtelingen in Iraaks Koerdistan. UN OCHA krijgt één miljoen euro.

De bijdrage voor de stabilisering van Irak oogt bescheidener: er wordt twee miljoen euro beloofd voor de Funding Facility for Immediate Stabilization van de VN, terwijl 500.000 euro wordt vrijgemaakt voor ontmijningsopdrachten.

Ter vergelijking: : buurlanden als Nederland en Duitsland zegden in Washington respectievelijk 65 en 160 miljoen euro toe aan extra middelen.

De Belgische regering moet een beter evenwicht nastreven tussen militaire en niet-militaire inspanningen in Irak ‐ België geeft ongeveer tien miljoen euro per maand uit aan de militaire missie in Irak en Syrië.

11.11.11 verwelkomt de Belgische aankondiging, maar benadrukt dat dit niet bij een eenmalige bijdrage mag blijven. De Belgische regering moet daarnaast een beter evenwicht nastreven tussen de militaire en niet-militaire inspanningen in Irak. België geeft ongeveer tien miljoen euro per maand uit aan de militaire missie in Irak en Syrië, die tot 1 juli 2017 loopt.

België kan naast het FFIS ook extra middelen vrijmaken voor de UN Funding Facility for Expanded Stabilization en het UN Iraq Crisis Response & Resilience Programme. Ons land moet verder ook toetreden tot de stabilisatiewerkgroep van de Internationale Coalitie, en binnen deze werkgroep pleiten voor de oprichting van formele adviesraden voor de Iraakse civiele maatschappij. De politieke en financiële steun aan civiele maatschappij-organisaties, die een cruciale rol spelen in het post-IS tijdperk, moet ook opgevoerd voeren.

 

Willem Staes

11.11.11 DOOR:

Hoe IS duurzaam verslaan?

Een louter militaire aanpak, zonder parallel politiek, humanitair en stabiliserend plan die de chaos aanpakt waarin IS gedijt, is tot mislukken gedoemd.

IS-duurzaam-verslaan-220x249

(klik op de afbeelding voor een grotere versie)

 

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels