De Margarita-Verklaring: sociale bewegingen verenigen zich voor het klimaat

De Conferentie van de Verenigde Naties over de Klimaatveranderingen (COP 19) in november 2013 liet vele organisaties ontgoocheld achter. De G-77 en het maatschappelijk middenveld verlieten de nutteloze politieke debatten en kwamen op straat met de slogan "volveremos", we zullen terugkomen. Een belofte waaraan ze zich aan gehouden hebben: zeven maanden later verzamelden 130 klimaatorganisaties zich in Venezuela om de Sociale Pre-COP voor te bereiden en de Margarita-Verklaring te schrijven. Deze Verklaring wil een einde stellen aan de groene economie en de verkeerde oplossingen en wil meer participatie integreren in de politieke besluitvorming.g3W






COP 19: een ontgoocheling die de civiele maatschappij verenigt


De klimaatconferentie van de Verenigde Naties die in november 2013 plaatsvond in Warschau is uitgedraaid op een totale mislukking. Tijdens onderhandelingsweken wogen de belangen van de energie-multinationals en de industrieën duidelijk door op die van de samenleving. De geïndustrialiseerde landen hebben nogmaals getoond geen zin te hebben hun CO2-uitstoot te verminderen. Ze toonden ook geen ambitie om hier tegen 2020 verandering in te brengen.

De nood is nochtans hoog. De conferentie startte net op het moment dat tyfoon Haiyan de Filipijnen door raasde en een spoor van slachtoffers en vernieling achter zich liet. Met veel emotie en ontgoocheling vertelde Maria Theresa Lauron, lid van de delegatie van de Filipijnse civiele maatschappij in Warschau en lid van G3W-partner Ibon: "Om kort te zijn, deze top heeft tot niets of bijna niets geleid. Ons land was de voorbije dagen het slachtoffer van het bewijs dat klimaatverandering echt is. Dit was de 23ste tyfoon in de Filipijnen dit jaar en er worden er dit jaar nog twee voorspeld. 25 tyfonen op één jaar. Hoeveel moeten er zijn opdat er echte beslissingen genomen worden?" (1)

Deze grote ontgoocheling heeft onder de sociale bewegingen geleid tot een grote zin om zich te verenigen en in actie te komen voor het klimaat. "Maar ik was blij toen ik om tien voor vier in de ochtend gewekt werd met de boodschap dat de G-77 zich had teruggetrokken uit de discussies. Ik was moe van al die langdurige en nutteloze processen en discours die blijven steken in retoriek. Een groot deel van de civiele maatschappij heeft hetzelfde gedaan. Tijdens de volgende COP die in Lima, Peru, zal doorgaan, is onze slogan 'volveremos!'. We gaan vooraf de civiele maatschappij versterken door haar te sensibiliseren en te mobiliseren. Met de nodige solidariteit zal de dag komen dat we een echte klimaatrechtvaardigheid kennen in de wereld!"


Sociale bewegingen: samen voor het klimaat


Zeven maanden later, van 15 tot 18 juli 2014, hebben 130 klimaatorganisaties uit de hele wereld, waaronder G3W-partner Ibon, zich verzameld op het eiland Margarita in Venezuela. Daar bereiden ze de Sociale Pre-Cop over de klimaatverandering voor, die plaats zal vinden van 4 tot 7 november 2014 in Venezuela.

De Sociale Pre-Cop is de eerste wereldwijde openbare raadpleging die regeringen en sociale bewegingen bij elkaar brengt om een basis te leggen voor een akkoord tussen de Volkeren en de Regeringen die bedreigd worden door de klimaatverandering.

De Conferentie, die vier dagen duurde en gesteund werd door de Verenigde Naties, bracht voor het eerst sociale organisaties en bewegingen samen om een dialoog rond klimaatverandering op te starten met de Verenigde Naties. Deze conferentie heeft geleid tot de Margarita-Verklaring.


De Margarita-Verklaring: verander het systeem, niet het klimaat!


De Margarita-Verklaring die voorgelegd zal worden aan de regeringen tijdens de COP 20 in Lima zegt het volgende: "De structurele oorzaken van de klimaatverandering hangen samen met het huidige hegemonische kapitalistische systeem [...] Om het klimaat te veranderen is het nodig het systeem te veranderen."

De deelnemers hebben de organisatoren van de VN verrast door de werking van de koolstofmarkten en de bosbeschermingprogramma's te bekritiseren. Volgens de verklaring is de internationale koolstofmarkt niets anders dan een verkeerde oplossing voor het probleem van de klimaatverandering. Die markt laat de rijke landen toe grote hoeveelheden koolstof uit te stoten door niet gebruikte quota's koolstofuitstoot te kopen bij minder geïndustrialiseerde landen. Het door de VN gecreëerde bosbeschermingprogramma, Reducing Emissions from Deforestation and Land Degradation (REDD), wordt ook bekritiseerd.

De verklaring staat niet toe dat multinationals aanwezig zijn bij de besluitvorming over klimaatverandering en legt de klemtoon op sociale participatie: "Wij verwerpen de inmenging van multinationals in de besluitvorming van de Verenigde Naties ten koste van de rechten van de Volkeren en de soevereiniteit van de Staten [...] Sociale participatie is een sleutelbegrip voor verandering. Het is noodzakelijk de integratie van sociale bewegingen te bevorderen en mensen en hun sociale organisaties te betrekken bij de besluitvorming op alle niveaus."

(1) Getuigenis tijdens de door G3W georganiseerde debriefing na de COP 19 op 25 november 2013.

Deel dit artikel