DR Congo in Vraag & Antwoord: wat wil de regering van het middenveld?


congo 3gw antoine moens

[Foto: ©Antoine Moens]



Momenteel loopt het 'nationaal overleg' in de DR Congo op zijn einde. Dit is een initiatief van de Congolese regering waarmee ze oppositiepartijen en organisaties uit het middenveld samenbrachten om te discussieren over cruciale problemen in de Congolese samenleving. We trachten het initiatief te situeren binnen de Congolese context.




Dit initiatief past in een reeks van initiatieven waarmee de regering op zoek gaat naar een groter maatschappelijk draagvlak.


Q. Waarom heeft de Congolese president Joseph Kabila dit nationaal overleg in het leven geroepen?

A. President Kabila zette de redenen voor de uitnodiging uiteen in zijn openingstoespraak: de Democratische Republiek Congo is in gevaar en de soevereiniteit van het land wordt bedreigd door de militaire dreiging in het Oosten. Om daaraan weerwerk te bieden zijn twee dingen nodig: een grotere eensgezindheid in het land en een versnelling van de moderniseringspolitiek die de regering van eerste minister Matata volgt. Beide zijn ook met elkaar verbonden. Verhoogde burgerzin moet ertoe leiden dat er correct belasting betaald wordt. De strijd tegen corruptie moet ervoor zorgen dat de belastingen effectief gebruikt worden. Congolezen met geld moeten investeren en werkgelegenheid creëren in eigen land.

En dat is nodig om een modern en efficient leger dat het grondgebied kan verdedigen uit de grond te kunnen stampen. Vrede en ontwikkeling, twee essentiële punten voor het welzijn van de bevolking zijn zo verstrengeld.



Q. Tegenstanders beweren dat president Kabila legitimiteit mist. Is het niet gewoon een manier om dat op die manier terug te winnen?

A. De presidentsverkiezingen van 2011 waren slecht georganiseerd. Er werd ook fraude vastgesteld. De regering erkent dat. De voorzitter van de verkiezingscommissie werd vervangen door Malu-Malu, die goed werk verricht had tijdens de verkiezingen van 2006. Het kan dus wel kloppen dat de president met dit initiatief ook oog heeft voor zijn imago.

Maar ondanks de slechte organisatie van de verkiezingen, stellen de meeste politieke waarnemers wel dat de uitslag de krachtsverhoudingen weerspiegelt: Kabila vertegenwoordigt een brede coalitie tegen een sterk verdeelde oppositie.

Met het huidig overleg wil president Kabila het draagvlak voor het regeringsbeleid vergroten, ook bij de oppositie. Figuren als Kengo Wa Dondo, de huidige senaatsvoorzitter en ooit nog minister onder dictator Mobutu, zitten op een berg dollars die zou kunnen aangewend worden om het land te moderniseren. Hen betrekken bij het beleid - in ruil voor enkele ministerposten - is een manier om de heropbouw van het land te versnellen.

Dit initiatief past in een reeks van initiatieven waarmee de regering op zoek gaat naar een groter maatschappelijk draagvlak. Zo besliste de minister van begroting om het voorstel voor de begroting van 2014 te bediscussiëren met een aantal basisorganisaties om zo de gevoeligheden af te toetsen.
Het is ongezien in de Congolese politieke geschiedenis dat het overheidsbegroting voorgelegd wordt aan de civiele maatschappij. Er is dus meer aan de hand dan een louter opppoetsen van een imago.



Q. Maar ook onder Kabila is het toch ook vooral een kleine elite die profiteert?

A. Daar is iets van. De "Majorité présidentielle" is een brede coalitie van partijen en invloedrijke figuren die dikwijls kortzichtig eigenbelang voorop stellen. Om de heropbouw van het land te financieren heeft Congo nood aan investeringen. Dankzij de stabiliteit in het land is er een opkomende middenklasse, die redelijk dynamisch is en vooral droomt van een snelle economische groei. Die klasse vormt het draagvlak voor de modernisering waar de regering op mikt.

De politieke strijd die zich momenteel afspeelt in Congo draait grotendeels rond de vraag of het land een groeiland zal worden met een eigen industriële politiek of dat het een grondstoffenleverancier voor het Westen zal blijven.

In Congo is er politieke strijd tussen deze twee ontwikkelingsmodellen. Daarin moeten wij als sociale organisaties ook standpunt innemen. Sinds 2006 kent Congo een stevige en constante economische groei en dit voor het eerst na dertig jaar achteruitgang. De vorige regering bouwde 6000 km wegen en maakte zo opnieuw handel mogelijk in een aantal regio's. Naarmate Congo economisch uit de put kruipt, zullen ook de organisaties aan de basis hun slagkracht kunnen versterken. Daar schuilen kansen.



Q. Intussen woedt de oorlog in het Oosten voort. Doet de regering van president Kabila daar eigenlijk iets aan?

A. Iedereen weet nu stilaan dat buurlanden Oeganda en Rwanda, grote bondgenoot van de Verenigde Staten, zich voortdurend mengen in het Oosten van Congo. Ze beroepen zich op hun veiligheid, maar de echte agenda is economisch. De instabiliteit in het Oosten laat Rwanda toe Congolese grondstoffen binnen te halen. Voor de Rwandese elite is de decentralisatie in Congo een eerste stap naar de feitelijke annexatie van Kivu door Rwanda.

Twee strategieën staan tegenover elkaar. Het Westen, de Verenigde Staten op kop, wil een oostelijke aanvoerlijn van grondstoffen garanderen: vanuit de Kivu, via Rwanda naar de Indische Oceaan. De Congolese regering verkiest echter haar economische relaties vooral uit te bouwen met bepaalde landen van de South-African Development Community (SADC) zoals Zuid-Afrika, Angola met regionale economische ontwikkeling als belangrijkste doelstelling.

De Congolese regering zit in een moeilijke situatie: er is geen geld om een modern en performant leger uit te bouwen dat opkan tegen buitenlandse agressie, maar het land heeft vrede nodig om er economisch terug bovenop te geraken. De regering zoekt naar internationale steun om uit die impasse te geraken. Het Congolese volk wil vrede en vooruitgang. We vinden het dan ook zeer belangrijk om in België en elders actie te voeren voor sancties tegen elk land - Rwanda op kop - dat zich schuldig maakt aan agressie tegen het Congolese volk.



Q. Schuift de regering de beloofde hervormingen op die manier niet steeds verder voor zich uit?

A. Het klopt dat de regering werk moet maken van een hervorming van het leger, van justitie; dat het bestuur moet gedecentraliseerd worden naar de nieuwe provincies, er lokale verkiezingen moeten gehouden worden en lokale besturen geïnstalleerd. Maar het land ontwikkelt zich niet in een luchtbel.
Westerse regeringen, het IMF, de Wereldbank, multinationals: allen hebben hun visie over hoe Congo er moet uitzien. Het is niet simpel om in dit alles toch een autonome koers uit te werken en te volgen.

Om een eigen strategie te ontwikkelen moet de regering voorzichtig te werk gaan. Ze moet er vooral voor zorgen dat ze een betere controle krijgt over centrale hefbomen voor ontwikkeling, zoals grondstoffenexploitatie, het heffen van belastingen en internationale akkoorden over grote investeringen in de energiesector.

De hervormingen die internationaal worden voorgesteld zijn ook niet zaligmakend. Niets zegt dat gedecentraliseerde beleidsstructuren voordeliger zijn voor de bevolking. Multinationals bijvoorbeeld houden van lokale politici omdat ze die heel gemakkelijk "te vriend kunnen houden". Niets garandeert dat lokale machthebbers niet vooral hun eigen agenda gaan realiseren. De regering zet nu de eerste stappen naar de organisatie van lokale verkiezingen, maar ook dat kost geld en mag niet leiden tot een verdere verbrokkeling van het land.

De kwaliteit van een democratie hangt niet in de eerste plaats af van de mate van decentralisatie maar van de mate waarin het volk kan participeren in de besluitvorming. De agenda van het volk zal vooral gerealiseerd worden als er sterke sociale organisaties, vakbonden, organisaties die opkomen voor basisrechten gevormd en versterkt worden. Als de bevolking georganiseerd is, kan ze haar eigen agenda bepleiten en dit zowel op nationaal als op lokaal vlak.


 

Viva Salud DOOR:

Deel dit artikel