Indonesië naar de stembus: nek-aan-nekrace tussen twee tegenpolen


indonesia verkiezingen
[Foto: Pemilu.com]


Op 9 juli ging Indonesië naar de stembus. Wie de komende vijf jaar het grootste moslimland ter wereld zal leiden is nog niet duidelijk. Het is wachten op de finale kiesresultaten op 21 of 22 juli.

De verkiezingsstrijd bleef tot op het laatste moment heel spannend. Hoewel de campagne startte met een gedoodverfde favoriet, werd het een nek-aan-nekrace tussen twee opmerkelijke kandidaten. Hoe is het zover gekomen en wat is de inzet van de verkiezingen? 11.11.11 analyseert.

 


 

Jokowi en Prabowo: wie zijn ze?

Voor het eerst waren er bij een eerste ronde van de presidentsverkiezingen slechts twee kandidaten, met name Jokowi, de gouverneur van Jakarta, en ex-generaal Prabowo. Beiden belichamen perfect de tweesprong waar het land voor staat.

Jokowi symboliseert de nieuwe middenklasse die zichzelf heeft opgewerkt op de sociale ladder en oog heeft voor wat er buiten de eigen wereld gebeurt. Hij kan informeel uit de hoek komen, duikt op in sloppenwijken en praat vrijuit met inwoners en kinderen over hun problemen en hoe hij die wil aanpakken.

Prabowo daarentegen is het symbool van het 'vroeger was het beter'-ideaal. Met vroeger refereert men dan naar de tijd onder dictator Soeharto toen het leger de hoeksteen vormde van de samenleving, de economie spectaculair groeide, maar democratie, sociale rechten en een goed milieubeheer op de achtergrond verdwenen.

 

Koehandel

Ngo's vrezen dat Prabowo met ijzeren hand zal regeren en het niet nauw zal nemen met mensenrechten

Het leek erop dat Jokowi, die verrassend de kandidaat van het 'establishment' versloeg bij de gouverneursverkiezingen in Jakarta, op weg was naar een makkelijke zege. Maar intussen lijkt het erop dat de elite zich geen tweede keer wil laten verrassen.

De PDIP-partij van Jokowi had verwacht dat het aanwijzen van hun presidentskandidaat een paar weken voor de verkiezingen de partij een ware boost zou geven, maar die bleef uit. De partij kwam weliswaar als winnaar uit de bus, maar met amper 19% was dit onvoldoende om zonder coalitiepartner een presidentskandidaat voor te dragen, hiervoor ligt de drempel op 25%. Wat volgde was een ware koehandel tussen de partijen: wie doet het met wie, en onder welke voorwaarden.

Dat zorgde voor verrassende wendingen. Zo schaarden de tweede grootste partij Golkar en de kleinere partij PAN - die zich eerst tegen het leiderschap van Prabowo verzette - zich nu toch achter de ex-generaal. Dit stevige politieke blok en de ervaring en geslepenheid van Prabowo hebben het tij dus gekeerd. Hij werd plots de sterke kandidaat van de elite.

Via de elite heeft Prabowo bovendien een stevige grip op de media. Dat voordeel werd merkbaar in de laatste weken voor de verkiezing. Via een lastercampagne meldden de media dat Jokowi een christen en een Chinees is, twee eigenschappen die niet bepaald stemmen opleveren. Jokowi probeerde de aantijgingen nog te weerleggen met een last-minute bedevaart naar Mekka, maar de eerste poll-resultaten geven aan dat het tij niet gekeerd is. Het is wachten op de finale kiesresultaten op 21 of 22 juli.

 

indonesia hanengevecht medium 8723886667 photopin


Keuzes maken


Een cruciaal beleidsthema is landbezit, en de zeer complexe mix tussen wetgeving en traditie die leidt tot heel wat landconflicten tussen lokale gemeenschappen en bedrijven of de overheid. Onder Soeharto werd dit vaak repressief 'opgelost', en daar stuurt Prabowo nu ook op aan. Jokowi gelooft eerder in de dialoog, en het opstellen van een kader voor een grondige landhervorming.

Die verschillen in aanpak zijn erg belangrijk voor het werk van onze partners. Zij vrezen dat Prabowo met ijzeren hand zal regeren en het niet nauw zal nemen met mensenrechten. Jokowi daarentegen beloofde hen te betrekken bij de uitwerking van de landhervorming en het oplossen van de conflicten. Dit verklaart grotendeels de al of niet openlijke steun van een groot deel van de ngo's voor laatstgenoemde.

Hetzelfde geldt voor de strijd tegen corruptie, een beleidsthema dat door alle voorgaande regeringen naar voren werd geschoven als topprioriteit maar waar telkens weer diepgaande hervormingen uitbleven. De sterke verwevenheid van de politiek en de economie, het feit dat verkiezingen steeds duurder worden en een niet al te best functionerende administratie, maken het moeilijk om de wortels van corruptie aan te pakken.

Jokowi heeft in zijn anderhalf jaar als gouverneur alvast getoond dat hij corruptie niet tolereert en dat de administratie op alle vlakken een voorbeeldfunctie heeft. Prabowo heeft zich tot nu toe weinig uitgesproken over zijn plannen, hij blijft hameren op snelle beslissingen en de uitvoering ervan.


Zoek de verschillen


Opvallend is dat de twee kandidaten wat betreft economisch beleid naar elkaar toe zijn gegroeid. Dat verklaart ook mede het geringe verschil in de polls.

Prabowo stak tot voor kort een heel nationalistisch discours af en schuwde daarbij het woord nationalisering niet, maar heeft dit nu afgezwakt tot 'het versterken van de eigen bedrijfswereld'. Hij wil de ongelijkheid aanpakken door de economie te laten groeien, maar dit heeft tot nu toe niet echt gewerkt in Indonesië.

Jokowi verschilt weinig daarin, hij beschouwt de extractieve industrie (zoals mijnbouw, palmolie en gas) eveneens als de motor van de economische groei, weliswaar met een betere bescherming van de rechten van lokale gemeenschappen. Dat laatste was ook duidelijk opgenomen in het programma van de huidige president maar bleef dode letter. Het wordt dus uitkijken of Jokowi dit, als hij president wordt, wel tot een goed einde kan brengen.


Een kwestie van stijl


Een belangrijke reden waarom Prabowo wist te scoren tijdens de verkiezingscampagne is zijn stijl. Hij is een begenadigd spreker en gebruikt steevast microfoons uit de jaren vijftig die doen terugdenken aan Sukarno, de eerste historische president en eveneens een groot orator. Hij draagt ook steeds hetzelfde pak, een wit hemd en kaki broek. Dat terwijl Jokowi zijn geruit hemd inruilde voor een pak met das en daarna overschakelde naar een batikhemd.

Dit werd door de analisten geïnterpreteerd als was Jokowi een 'zoekende' kandidaat. Iemand die bovendien heel zacht spreekt met korte tussenkomsten, en die geregeld het woord overlaat aan zijn kandidaat vicepresident Kalla. Die wordt gezien als de meer ervaren en geslepen politicus binnen de partij.

 

 

indonesia jakarta stadindenacht flickr aksha 210206861 Foto: Aksha - flickr


Jonge kiezers vs ervaring


Het zou wel eens kunnen dat de jonge kiezers, ongeveer de helft van de 250 miljoen inwoners is 30 jaar of jonger, het verschil zullen maken. In het begin leken zij heel sterk voor Jokowi te kiezen maar de campagne duurt lang en vooral in de arme volkswijken van Jakarta is er een sprake van een campagne die kiezers wil afschrikken voor een Jokowi-stem. Er wordt kwistig gestrooid met geld om mensen hiervan te overtuigen. Kleine bedragen weliswaar, maar voor deze mensen is ieder geschenk welkom.  Geld speelt dus een grote rol in de campagne en op dat vlak is het Prabowo-kamp zeker koploper.

 

Het feit dat Jokowi als gouverneur de hoge verwachtingen in Jakarta nog niet kon inlossen speelt niet in zijn voordeel. Nochtans geven de meesten toe dat dit ook erg moeilijk is aangezien de uitdagingen enorm zijn en 20 maanden een te korte periode is om zaken structureel te veranderen. Akkoord, de dienstverlening is op een aantal vlakken verbeterd, vooral inzake toegang tot onderwijs en gezondheidszorg, maar het grote 'verkeersinfarct Jakarta' blijft voorlopig vooral voor stilstaand verkeer zorgen. Bussen die werden aangekocht om het busnetwerk beter te laten functioneren bleken nauwelijks te functioneren, het waren immers afdankers uit China.

Prabowo heeft het in dat opzicht gemakkelijker. Hij kan teren op zijn ervaring in het leger en de inkomsten uit zijn eigen bedrijven en die van zijn steenrijke broer. De ex-generaal heeft de afgelopen vijftien jaar geen enkele officiële functie bekleed, en kan dus ook nergens voor worden afgerekend.

Kris Vanslambrouck, 11.11.11-verantwoordelijke partnerwerking Azië
@krisvsb



11.11.11 DOOR:

Deel dit artikel