Is er een Mugabe-dynastie in de maak in Zimbabwe?

 mugabe grace

In Zimbabwe lijkt de strijd om de opvolging van de 91-jarige Mugabe ingezet, met Mugabe zelf als belangrijkste speler.  Grace Mugabe, vrouw van,  kreeg recent een toppositie binnen de regeringspartij. Een aantal belangrijke kopstukken werden opzij geschoven.

De regeringspartij ZANU-PF wordt sinds 1977 geleid door Robert Mugabe. Maar voor hoe lang nog?

Op het laatste partijcongres, dat eind 2014 in Harare plaatsvond,  stond onder meer zijn opvolging op de agenda. Na het congres werden een aantal prominente partijleden, die uit de gratie van de president waren gevallen, uit de partij gezet.

Wat vooraf ging

In juli daagde een (ingehuurde) menigte vrouwen op voor het huis van Grace Mugabe om Grace te nomineren voor  het leiderschap van de vrouwenafdeling van ZANU-PF.

Grace aanvaardde dit  'aanbod'  met beide handen en reisde in de daaropvolgende maanden het hele land rond om de vrouwen van Zimbabwe te bedanken voor de nominatie. Dit ging gepaard met heel wat media-aandacht,  tot portretten van Grace op de bussen van Harare toe.

Tijdens deze rondreis bracht ze de toenmalige vicepresidente, Joice Mujuru, in diskrediet door haar openlijk te beschuldigen van corruptie, luiheid en het leiden van een complot tegen haar man.

In september 2014 ontving ze een doctoraat, slechts enkele maanden nadat ze zich had ingeschreven aan de staatsuniversiteit waar haar echtgenoot Robert Mugabe rector is. De studentenleiders van de vereniging die daartegen protesteerden werden daarop ondervraagd en geïntimideerd door de staatsveiligheid.

Opvolgingsstrijd

Hoewel ZANU-PF al meer dan 50 jaar bestaat, is de partij nooit geconfronteerd geweest met een opvolgingsstrijd en ze heeft er dan ook geen plan of procedure voor.

Mugabe is intussen 91,  de nood aan een opvolger wordt dringend, hoewel Mugabe te kennen gaf deel te willen nemen aan de volgende presidentsverkiezingen in 2018.

De opvolgingsstrijd heeft intussen gezorgd voor versplintering binnen de partij,  zozeer dat Mugabe open discussies over zijn opvolging verboden heeft.

Het ene kamp wordt geleid door, intussen ex-vicepresident, Joice Mujuru en het andere kamp door de nieuwe vicepresident Emmerson Munangagwa bijgenaamd 'de krokodil' omwille van zijn meedogenloosheid.

Joice Mujuru stond lange tijd zeer dicht bij Mugabe en werd aanzien als de grootste kanshebber om hem op te volgen. Door geruchten dat Joice Mujuru erop uit zou zijn om Mugabe te vermoorden, werd ze echter staatsvijand nummer 1 en verwijderd uit de hoogste echelons van de partij.

Partijcongres geen 'business as usual'

Vlak voor de start van het partijcongres heeft Mugabe eigenhandig en zonder mandaat de statuten van de partij aangepast zodat hij persoonlijk zijn twee vicevoorzitters zou kunnen aanduiden, in plaats van hen te laten verkiezen door de partijleden.

Op het congres in Harare waren ongeveer 12.000 afgevaardigden aanwezig die de kandidatuur van Mugabe voor de verkiezingen in 2018 goedgekeurden.

Emmerson Munangagwa en Phekezela Mphoko – voormalig ambassadeur in Zuid-Afrika – werden door Mugabe zelf aangeduid als zijn nieuwe vicevoorzitters. Grace Mugabe werd als hoofd van de vrouwenafdeling van ZANU-PF automatisch lid van het politbureau - het tweede hoogste orgaan binnen de partij, na de president en diens vicepresidenten.

Vlak na het congres heeft Mugabe eerst en vooral Joice Mujuru ontslagen en vervolgens werden verschillende zwaargewichten, waaronder de woordvoerder van de partij en maar liefst 15 ministers, uit hun functie ontzet omwille van vermeende linken met Joice Mujuru en haar zogenaamd complot tegen de president.

Verdeeldheid

De openlijke split en chaos binnen de regeringspartij had een geweldige opportuniteit kunnen zijn voor de oppositie om zich te verenigen en gebruik te maken van deze verdeeldheid.

Helaas is de oppositie zelf, sinds haar nederlaag bij de vorige presidentsverkiezingen in 2013, meer verdeeld dan ooit en worden vooral persoonlijke in plaats van nationale belangen nagestreefd.

Maar ook binnen de regeringspartij wordt gevreesd dat Mugabes plan om Grace op de voorgrond te schuiven de partij verder zal verdelen. Wanneer Mugabe sterft, is het niet ondenkbaar dat er een brutale machtsstrijd zal volgen.

Er wordt gepeculeerd dat, indien Mugabe van het toneel verdwijnt, Grace zal promoveren tot vicepresident of dat ze misschien zelfs de volgende president van Zimbabwe wordt. Daar heeft ze zelf al allusies op gemaakt tijdens openbare toespraken.

De politieke toekomst van het land is dus erg onzeker. Zeker is dat Robert Mugabe zelf het zaad voor verdeeldheid binnen zijn eigen partij heeft gezaaid.

14 januari 2015
Auteur: Anna Ushamba
Contact: karolien.debel@fos-socsol.be

 

Deel dit artikel