Modderstroom maakt vele slachtoffers

Op 29 mei 2006 lekte er waterstofgas met sulfide tijdens een exploratieboring naar een gasbel in Sidoarjo, nabij de miljoenenstad Surabaya in Oost Java. Kort na dit lek spoot een mengeling van modder en heet water uit de bodem, op enkele honderden meter van de boring. Deze modderstroom spoot zo hevig dat binnen enkele uren de 4 dorpen overstroomd raakten.

Negen maanden lang stroomde er volop modder, tot tien miljoen vaten per dag. De hierdoor veroorzaakte overstroming en vervuiling maakte steeds meer dorpen in de omgeving onbewoonbaar, duizenden ha landbouwgrond ging verloren, fabrieken en huizen werden verwoest. Duizenden mensen moesten hun hebben en houden achterlaten.

Tweeëneenhalf jaar later is de stroom verminderd, maar ze vloeit nog steeds en er is geen vooruitzicht dat er binnenkort een einde aan komt. 13.000 gezinnen werden dakloos, tienduizenden mensen verloren hun baan en inkomen en honderden mensen zitten met gezondheidsklachten die verband houden met de giftige stoffen die in de modder zitten of vrijgekomen zijn tijdens de uitbarstigen. Minstens 100 sterfgevallen worden gelinkt aan de modderstroom.

Moddercampagne

Van meetaf aan was duidelijk dat het bedrijf niet alle veiligheidsvoorschriften had gevolgd. Bij het boren van de gaspijp werd de betonnen bescherming niet volledig aangebracht, en het is net op dat moment dat de modder begon te spuiten. Kort na de ramp leek de uitbater, Lapindo Brantas, haar verantwoordelijkheid te aanvaarden en beloofde ze compensaties te betalen. Naar eigen zeggen hebben ze reeds 70 miljoen $ betaald aan compensaties en een tienvoud ervan uitgegeven voor o.a. het opruimen en managen van de modderstroom en mediacampagnes.

In deze campagnes werden de stelling van de Indonesische Olie- en Gasexploitanten en van enkele experten sterk in de verf gezet: de ramp werd veroorzaakt door de aardbeving in Yogjakarta van 2 dagen ervoor. Dit werd hevig gecontesteerd door de Britse geoloog-professor Richard Davies van de Durham University. Hij kreeg inzage in de registratie van de boringen en trillingen en zijn verdict luidde: de mudflow werd veroorzaakt door de trillingen tijdens het boren. Deze stelling werd later bijgetreden door geologen uit de VS, Australië en Indonesië, maar bleef gecontesteerd. In de Indonesische media woedt er een hevig debat tussen beide kampen.

Lapindo Brantas

Lapino Brantas was een consortium van 3 bedrijven, onder leiding van Energi Mega Persada, dat op haar beurt onder controle staat van de Bakrie Group. Deze familieholding is zowat de rijkste van het land en heeft ook nauwe banden met de politiek. Aburzail Bakrie deed in 2004 een gooi naar het presidentschap, maar toen zijn partij, Golkar, een andere kandidaat naar voor schoof, steunde hij de tandem Yudhoyono-Kalla. Na hun verkiezing werd hij benoemd tot minister van Econmie maar een jaar later weggepromoveerd naar Welzijn. Het is nu uitgerekend dit departement dat mede instaat voor dit dossier en dus zijn eigen bedrijf moet verplichten de compensaties te betalen.... 

Tijdbom

De verliezen door deze ramp zijn nauwelijks in te schatten en door het getouwtrek rond de schuldvraag blijven de slachtoffer op hun honger zitten. De regering heeft Lapindo verplicht de gronden op te kopen, maar Lapindo betwist nog in hoeveel dorpen dit moet. Er zijn niet minder dan 13 dorpen getroffen, maar Lapindo beperkt de schadevergoeding tot de 4 dorpen die helemaal van de aardbol verdwenen zijn. Trouwens de meeste mensen hebben niet enkel hun grond verloren, maar ook hun huis, vee, oogst, werktuigen, job, enz... 

Wat nauwelijks in de media aan de orde is, maar op lange termijn veel gevaarlijker, zijn de labo-analyses van de modder en de Porong, de rivier waarin het slip van de modder gedumpt wordt. Uit onderzoek van Walhi blijkt dat de rivier vervuild is met zware metalen, zoals cadmium, lood en kwik en ook met koolwaterstoffen, een kankerverwekkende substantie die ook mutaties kan veroorzaken. Nochtans had zowel het bedrijf als de overheid steeds volgehouden dat de modder ongevaarlijk was, tot bekend raakte dat de gouverneur van Oost-Java in een brief zijn ongerustheid uitte dat "...de modder tot 440.000 keer de norm overschreed inzake koolwaterstoffen".

Toch werd de bevolking niet gewaarschuwd nog ingelicht. Bij een bezoek van 11.11.11 in maart 2008 wou een ingenieur van BPLS, het agentschap dat instaat voor het monitoren van de modderstroom, ons overtuigen dat de modder niet gevaarlijk was met de stelling dat "...hij er iedere morgen zijn gezicht mee wast". 

Einde nog niet in zicht

Een expertenrapport bracht in september aan het licht dat er momenteel in de regio op 98 plaatsen modder of gas uit de bodem komt opborrelen. Steeds meer dorpen en inwoners ondervinden hinder of zijn rechtstreeks slachtoffer. De slotsom was dan ook vernietigend voor BPLS: het agentschap is er ondanks bijna 60 miljoen euro tot nu toe niet in geslaagd een efficiënte oplossing te vinden. Integendeel, het lijkt erop dat het de amateuristische aanpak van Lapindo Brantas nog eens overdoet en de slachtoffers aan hun lot overlaat.

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels