Nieuws van het Afrika Europe netwerk oktober 2012

Economische groeicijfers in Afrika

Terwijl in grote delen van de wereld de economie in het slop zit, laat Afrika groeicijfers zien waar de rest jaloers op kan zijn. De Wereldbank bracht begin oktober een rapport uit waaruit blijkt dat de economieën van landen ten zuiden van de Sahara zowel in 2011 als in 2012 met een kleine 5% zijn gegroeid. De Britse journalist Richard Dowden plaatst echter enkele belangrijke kanttekeningen bij de mooie cijfers.

De hoge prijzen van grondstoffen en de sterke groei van de export in landen waar de afgelopen jaren mineralen zijn gevonden hebben sterke impulsen gegeven aan de economische activiteiten. Zes Afrikaanse landen behoren nu tot de tien snelst groeiende economieën ter wereld. Op middenlange termijn lijkt de groei zich voort te zullen zetten. Een aantal Afrikaanse landen zijn 'gepromoveerd' naar middeninkomenland (wat betekent: een inkomen per hoofd van de bevolking van meer dan $1025 per jaar). Investeerders hebben het continent dan ook 'ontdekt'. Voor dit jaar wordt een bedrag van $ 31 miljard aan investeringen verwacht.

Richard Dowden wijst er echter op dat de groei vooral te danken is aan de vondst van grondstoffen. De export levert weliswaar veel geld op. Maar de echte winst wordt natuurlijk gemaakt bij de verwerking van deze grondstoffen elders. Verder leveren mijnbouw en oliewinning relatief weinig werkgelegenheid op. "Zonder werk, zullen miljoenen arme en slecht geschoolde jonge Afrikanen thuis zitten en zich afvragen waarom ze überhaupt de moeite hebben genomen om naar school te gaan." Dowden citeert de Mozambicaanse antropologe Alcinda Honwana die de situatie van veel jonge Afrikanen typeert met het woord 'waithood'. Ze wachten en wachten tot ze met hun eigen leven kunnen beginnen, een baan kunnen krijgen, een gezin stichten. Een nieuw gegeven is echter dat de komende generatie met elkaar in contact zal staan via internet en sociale media. Dowden vraagt zich af of er een tijdperk aanbreekt waarin jonge Afrikanen zich niet langer voor het karretje van elites zullen laten spannen die de etnische en religieuze verschillen proberen uit te spelen. Zouden ze eindelijk hun energie richten op de strijd voor hun eigen sociale en economische rechten? (Bron: World Press Release, 4/10/2012 en African Arguments, 2/10/2012)


Wereldbank weigert moratorium grootschalige landprojecten

De Wereldbank weigert haar steun aan grootschalige aankopen van landbouwgronden te stoppen. De bank reageert daarmee op een rapport van Oxfam over de negatieve gevolgen van 'landgrabbing' in ontwikkelingslanden.


De voorbije jaren zijn er steeds meer waarschuwingen van ngo's en hulporganisaties dat internationale investeerders betrokken zijn bij massale landkoop in ontwikkelingslanden en met name in Afrika. In sommige gevallen is echt sprake van landroof. "In arme landen wordt om de zes dagen een areaal ter grootte van Londen verkocht", zegt Oxfam in een nieuw rapport, Our Land, Our Lives. Volgens Oxfam is twee derde van de investeringen die tussen 2000 en 2010 gedaan zijn gericht op exportgewassen, en is veel areaal bestemd voor de vraag naar biobrandstoffen. Oxfam waarschuwt dat in de ongekende strijd om land te weinig wordt gedaan om landroof te voorkomen. Arme mensen verliezen hierdoor hun land - vaak met geweld, zonder overleg of compensatie - en daarmee hun kans op een menswaardig bestaan.

Met dit rapport voert Oxfam de druk op om de wereldwijde race rond land aan banden te leggen. Oxfam roept de Wereldbank dan ook op om tijdelijk haar investeringen in landbouwgrond stop te zetten en sterkere mechanismen op te zetten om de speculatie met grond en 'landroof' te voorkomen. De Wereldbank is zelf een zeer grote investeerder in land en adviseert ontwikkelingslanden hierover en heeft veel invloed als normstellend instituut. Volgens Oxfam zijn de investeringen van de Wereldbank in landbouw de afgelopen 10 jaar met 200 procent toegenomen.

In een ongewoon lang antwoord op het rapport, stelt de Wereldbank dat het de bezorgdheid van Oxfam deelt. "Maar we zijn het niet eens met de oproep van Oxfam om onze investeringen in de grootschalige landbouwprojecten terug te trekken, met name in een tijd van snel stijgende wereldwijde voedselprijzen." Een moratorium zou niets doen tegen de misbruiken en enkel de verantwoorde ondernemers afschrikken die bereid zijn onze hoge standaarden te accepteren, zegt de Wereldbank. Toch geeft de bank toe dat haar systemen niet perfect zijn en neemt ze zich voor om de sociale en ecologische richtlijnen te evalueren en bij te sturen. "We erkennen dat er misbruiken bestaan, met name in landen waar de overheid zwak is, en we delen de mening van Oxfam dat in veel gevallen meer transparantie nodig is en dat de bevolking meer betrokken moet worden bij de transfers." (Bron: iNSnet, 4/10/2012 en IPS, 7/10/2012)


Er hangt bloed uit Congo aan onze mobieltjes

Het is geen fijne gedachte. Maar voor de productie van onze mobiele telefoons is coltan nodig, een metaal waarvoor in Congo tienduizenden mensen reeds het leven hebben gelaten. Nieuwe regelgeving bepaalt dat bedrijven voortaan bekend moeten maken of ze zogeheten 'conflictmineralen' als coltan uit Congo gebruiken in hun producten.


De rijkdom van Congo is een vloek voor de bevolking. Met de opbrengst van de (vaak illegale) mijnbouw in Congo wordt een van de belangrijkste gewapende conflicten in Afrika in stand gehouden. Dat stelde ook de VN-Veiligheidsraad elf jaar geleden al vast. Congo is goed voor 64 procent van de wereldvoorraad coltan. Uit het materiaal wordt tantaal gewonnen en dat komt terecht in protheses, implantaten, hoorapparaten, en ook in onze mobieltjes, computers, laptops en tablets. De exploitatie gebeurt op vele illegale vindplaatsen in het oosten van het land, waar de opbrengst gebruikt wordt om gewapende groepen te financieren. De extractie gebeurt op ambachtelijke wijze, zonder enige vorm van controle. Wie er werkt – en daar zijn ook veel kinderen bij - wordt als een slaaf behandeld. Het is erg ongezond werk en ook de schade voor het milieu is groot.

Er zijn al pogingen ondernomen om deze zogeheten 'bloedcoltan' te boycotten. Bedrijven als Apple, Intel, Nokia en Samsung hebben verklaard dat ze geen coltan uit Congo meer aankopen. Maar dit blijft moeilijk te verifiëren. Ook omdat de illegaal gewonnen mineralen via Rwanda en Oeganda toch hun weg vinden naar Europa en China.

Precies aan dat laatste wordt nu wat gedaan. Eind augustus heeft de Amerikaanse beurstoezichthouder Security and Exchange Commission een nieuwe regelgeving opgelegd aan bedrijven. Vanaf begin 2013 moeten ze jaarlijks bekend maken of ze zogeheten conflictmineralen gebruiken in hun producten. Heel concreet gaat het om coltan, cassiteriet, wolframiet en goud afkomstig uit Congo of de buurlanden. Hoe de bedrijven de precieze herkomst moeten achterhalen, is niet echt duidelijk. De eerste rapportage moet tegen halfweg 2014 gebeuren. (Bron: IPS, 12/9/2012)

AEFJN België DOOR:

Deel dit artikel