El Salvador: Van het ziekenhuis naar de gevangenis voor abortus

In El Salvador kunnen vrouwen die een abortus ondergaan of een miskraam krijgen langdurig worden opgesloten.

Het afbreken van een ongewenste zwangerschap kan in El Salvador aanleiding geven tot een celstraf. Het principe  'baas in eigen buik' blijft voor vele El Salvadoraanse vrouwen dode letter. We spraken met een strijdvaardige gezondheidsactiviste.

Morena Murillo is hoofd van het Platform voor Seksuele en Reproductieve Rechten en Preventie van Geweld Tegen Vrouwen[1]. Ze is ook actief bij de vereniging voor gezondheidspromotoren APROCSAL[2]. Ze is dan ook goed op de hoogte van de pijnpunten in de Salvadoraanse gezondheidszorg. Vooral het verbod op abortus beperkt er de rechten van vrouwen. Laat dat nu net het onderwerp zijn van ons gesprek.

Sinds wanneer is abortus verboden in El Salvador?

"Tot 1998 was zwangerschapsonderbreking om medische redenen legaal. De conservatieve meerderheid in het parlement maakte hier een einde aan tijdens de legislatuur van de rechtse partij ARENA. Daardoor vervoegde El Salvador het lijstje van Latijns-Amerikaanse landen waar abortus volledig verboden is. Naast Chili, El Salvador, Haiti, Honduras, Nicaragua, Dominicaanse Republiek en Suriname."

Wat zijn de gevolgen van het verbod?

"In El Salvador past men het 'vermoeden van onschuld' omgekeerd toe. Wanneer de zwangerschap niet voldragen werd, moet je zelf bewijzen dat je geen abortus onderging. Daardoor worden sommige vrouwen die een miskraam kregen door complicaties bijvoorbeeld veroordeeld tot meer dan 40 jaar gevangenisstraf. Het zorgt dan ook voor heel wat paniek bij medisch personeel en patiënten."

"In El Salvador past men het 'vermoeden van onschuld' omgekeerd toe. Wanneer de zwangerschap niet voldragen werd, moet je zelf bewijzen dat je geen abortus onderging.

Welke straf staat er op het toepassen van abortus?

"De straf kan oplopen tot acht jaar gevangenis voor de vrouw en tot zes jaar schorsing voor degene die de abortus toepast. Veel vrouwen gaan rechtstreeks van het ziekenhuis naar de gevangenis. In het merendeel van de gevallen verzwaart men de uitspraak door ze als 'opzettelijke doodslag' te catalogeren, waarop straffen van minstens 30 jaar staan.

Volgens de burgerbeweging voor het legaliseren van abortus, een Salvadoraanse middenveldorganisatie, werden tussen 2000 en 2011 maar liefst 129 vrouwen veroordeeld tot misdaden gelinkt aan abortus. Daarvan zijn er 26 veroordeeld tot opzettelijke doodslag.

Veel vrouwen gaan rechtstreeks van het ziekenhuis naar de gevangenis
 - Morena Murillo

Momenteel zijn er 19 vrouwen opgesloten die schuldig bevonden werden aan 'grove misdaden', waaronder opzettelijke doodslag. Ze werden veroordeeld tot lange gevangenisstraffen op basis van weinig geloofwaardig en/of pover bewijsmateriaal. De meesten waren de enige kostwinner van hun gezin. Het spreekt voor zich dat dat een uitermate moeilijke en verontrustende evolutie is."

Is er verandering sinds de linkse regering in 2009 aan de macht kwam?

"In oktober 2016 is door de toenmalige voorzitter van het parlement, Lorena Peña van de huidige linkse partij FMLN, een nieuw wetsinitiatief voorgesteld. Het kwam tot stand met de bijdrage van verschillende feministische- en pro-legaliseringsorganisaties.

Het wetsontwerp verdedigt de vrijwillige onderbreking van de zwangerschap wanneer er sprake is van seksueel geweld, wanneer bij de foetus aangeboren levensbedreigende afwijkingen worden vastgesteld of wanneer het leven van de moeder in gevaar is. De vooruitgang die het wetsontwerp boekt is weinig bemoedigend in vergelijking met andere wetsontwerpen die de Salvadoraanse politiek beheersen."

Meer weten over de schrijnende situatie op vlak van geboorteplanning? Bekijk deze pakkende documentaire over de bestraffing van abortus in El Salvador op de website van de Amerikaanse zender SBS (Engelstalig)

Welke acties zijn er nodig om verandering af te dwingen en hoe draagt FOS hier aan bij? 

"Mensen moeten begrijpen wat abortus inhoudt en hun stem moet gehoord worden. Er moeten sensibiliserings- en mobiliseringsacties opgezet worden. Dat gebeurt best met oog voor de sociale aspecten die gezondheid beïnvloeden,  zoals de omgeving waarin men opgroeit en of men man of vrouw is. 

Maar het is ook belangrijk dat alle sociale organisaties - milieu-, mensenrechten-, anticorruptie- en syndicale organisaties - de acties voor de legalisering van abortus steunen. Daarnaast moeten we blijven eisen dat de president zijn belofte van steun waarmaakt.

FOS zet zich in voor de organisatie en het beleidswerk van het zgn Intersectoraal Platform voor Seksuele en Reproductieve Rechten en Preventie van Geweld tegen Vrouwen. Dat platform is onderdeel van het Nationaal Gezondheidsforum dat onder leiding van FOS-partner ACCPS blijft strijden voor het fundamenteel recht op gezondheid en waardig leven van Salvadoraanse vrouwen.

Met deze steun proberen we een efficiënte informatiecampagne te lanceren en voldoende sociale druk te zetten om ultraconservatieve krachten als Opus Dei te kunnen verslaan en invloed uit te oefenen op beleidsmakers."

Auteur: Dagoberto Cuellar Guatemala

 


 [1] Het intersectoraal platform voor seksuele en reproductieve rechten en preventie van geweld tegen vrouwen, maakt deel uit van het Nationaal Gezondheidsforum in El Salvador. Dat forum zorgt voor de participatie van de Salvadoranen aan het gezondheidsbeleid en staat onder leiding van ACCPS en AMSATI, twee organisaties waar FOS mee samenwerkt. 

[2] Ook APROCSAL maakt deel uit van het Nationaal Gezondheidsforum in El Salvador.

 

FOS DOOR:

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels