campagne 2013: De leeslijst







Ook dit jaar selecteerden we de beste, spraakmakendste, moet je gelezen hebben,  boeken over het campagnethema van 2013.  Voor de doe-het-zelvers zijn er ook enkele bio en veggie kookboeken opgenomen.









wereldvoedsel 150 200 Wereldvoedsel. Pleidooi voor een rechtvaardige en ecologische voedselvoorziening. Geurts, Guus  Amsterdam, Uitgeverij De Republiek, 2011, 176 p., ISBN 978-90-8605-008-6

De verschillen in landbouw en voedselproductie tussen onze Westerse wereld en de ontwikkelingslanden zijn groot; de samenhang nog groter. In meer dan honderd foto's, begeleidende teksten en achtergrondinformatie zet Geurts  deze twee werelden inzichtelijk naast elkaar. Wereldvoedsel is vooral ook een warm pleidooi om te leren van elkaars culturen en om bruggen te bouwen tussen boeren, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties.
hamburgersparadijs Hamburgers in het paradijs. Voedsel in tijden van schaarste en overvloed. O Fresco, Louise. Amsterdam, Uitgeverij Bert Bakker, 2012, 539 p., ISBN 978-90-351-3713-4

Overvloed is zo uitzonderlijk dat we nog niet geleerd hebben ermee om te gaan. We zijn ingesteld op schaarste en koesteren nog steeds de mythe overvloed en ecologisch evenwicht, zoals die beschreven wordt in verhalen over het paradijs. Daarom is het zo moeilijk om onze consumptie te beteugelen. En daarom ook voelen we ons schuldig over de schade die we de planeet toebrengen.
ggos GGO's Droom of nachtmerrie? Staes, Bart; Redant, Barbara; Van Scharen, Hans Antwerpen, Houtekiet, 2012, 143 p., ISBN 978-90-8924-222-8

Telkens als mensen over genetisch gemanipuleerde gewassen praten, worden diverse aspecten door elkaar gehaald: kweekrechten, patenten, de macht van de agro-business en multinational, ... Maar wat betekenen deze aspecten? En kunnen GGO's een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van de landbouw? Dat is nodig want door de toenemende wereldbevolking t opkomende landen steeds meer een westers consumptiepatroon aannemen.
landbouwenvoedsel Landbouw en voedsel, verrassend actueel. Mathijs, Erik; Relaes, Joris Leuven, Den Haag, Acco, 2012, 119 p., ISBN 978-90-334-8095-9

Vlaanderen behoort tot de topregio's in Europa wat landbouw betreft. Dit danken we aan de zeer intensieve manier van werken op meer dan 30.000 eerder kleinschalige en meestal op familiale leest geschoeide land- en tuinbouwbedrijven. De Vlaamse landbouw realiseert samen met de agro-voedingssector een opmerkelijk hoog aandeel in het exportsaldo. Toch blijft de sector met een aantal fundamentele problemen kampen. Als enige sector binnen de economie die levens materiaal voortbrengt, is de landbouw immers een uitermate kwetsbare sector. De recente voedselcrisis heeft dit nog eens extra in de verf gezet. De problemen zijn voor een groot stuk het gevolg van de aard van de sector zelf, vermits landbouwproductie erg gevoelig is aan de grillen van de natuur en een schoolvoorbeeld is van volledige mededinging. Technologische vooruitgang, globalisering en culturele en socio-demografische veranderingen in onze maatschappij zetten de sector verder onder druk.
hongerige stad De hongerige stad. Hoe voedsel ons leven vormt. Steel, Carolyn  Rotterdam, NAi Uitgevers, 2011, 339 p., ISBN 978-90-5662-805-5

Scherp en geestig laat Carolyn Steel zien hoe de relatie tussen voedsel en steden ons leven bepaalt - zonder dat we ons daarvan bewust zijn. Ze volgt daarvoor het spoor van ons voedsel: van het platteland tot de stad, via markten en supermarkten tot onze keukens, borden, vuilnisbakken en verder. Steel kiest voor een geheel nieuwe benadering van de actuele problemen rond de manier waarop we eten. Ze verschaft inzicht in hoe het zo gekomen is en hoe we verder moeten.
voedsel voor negen

Voedsel voor 9 miljard mensen. Perspectieven op landbouw en wereldvoedselvoorziening. Schoonheydt, Robert, editor; Waelkens, Siska, editor. Leuven, Lannoo Campus, 2004, , ISBN 90-209-5695-7.

In 2050 telt de wereldbevolking  9 miljard mensen. Hoe kunnen deze 3 miljard 'mondjes meer' t.o.v. vandaag -bovenop de 800 miljoen die nu reeds honger lijden- gevoed worden? Schoonheydt en Waelkens behandelen deze vraag vanuit 3 invalshoeken: Wie zal in deze wereld - in de volgende decennia- gevoed worden en onder welke voorwaarden? Welk beleid kunnen of moeten overheden en streken voeren? En wat zijn de mogelijkheden om de voedselproductie op te drijven? 

negen plagen tegelijk Negen plagen tegelijk Hoe overleven we de toekomst? Voorhoeve, Joris. Amsterdam/Antwerpen, Uitgeverij Contact, 2011, 367 p., ISBN 978-90-254-3463-2

Klimaatonzekerheid, burgeroorlogen en strijd om grondstoffen drijven de spanning in de wereld op. Eén op de zeven mensen lijdt dagelijks honger. Ondertussen blijft de bevolking snel groeien. De wisselwerking tussen consumptiegroei van de rijken en diepe armoede en zwak of kwaadaardig bestuur in derdewereldlanden, samen met de verspreiding van wapens en nieuwe ziekten, wordt desastreus als zij niet door beter beleid wordt gekeerd. In dit boek toont de auteur aan wat ieder zelf kan ondernemen, wat Nederland kan bijdragen en hoe de Europese Unie en de VN grote vraagstukken kan aanpakken. Persoonlijke geschiedenissen van mensen die onrecht aanvechten bewijzen wat een verschil geïnspireerde personen kunnen maken.
geplunderde planeet De geplunderde planeet. Het verzoenen van welvaart en natuur. Collier, Paul  Antwerpen, Spectrum, 2010, 256 p., ISBN 978-90-491-02357

Paul Collier heeft een internationaal plan dat de voedselvoorziening van de wereld kan verbeteren. Hij biedt een nuchtere kijk op de klimaatverandering waarin hij de voordelen van industrialisatie onderkent, terwijl hij rekening houdt met de noodzaak van alternatieve energiebronnen. De geplunderde planeet toont aan hoe al deze factoren samenhangen en het doet een voorstel om het wanbestuur over onze natuurlijke hulpbronnen te hervormen.
grond Grond. Een pleidooi voor aards denken en een groene stad. Bakker, Jan-Hendrik .  Amsterdam, Antwerpen, Atlas, 2011, 334 p., ISBN 978-90-450-1838-6

Niets is zo abstract en concreet tegelijk als grond. Onze samenleving is erop gebouwd; we moeten ervan eten en onze geschiedenis rust erin. Grond is ook de aanduiding voor de rede en speelt een rol in vele religies. In de stedelijke samenleving verdwijnt de grond onder het asfalt: daar vertegenwoordigt grond vooral een economische waarde. Jan-Hendrik Bakker onderzoekt de emoties rond dit thema in reportages, interviews en filosofische essays. Zo voegen Marx, Spinoza, Heidegger en Locke zich in het gezelschap van volkstuinders, archeologie, boeren en grafdelvers.
perfecte ramp De perfecte ramp. Het einde van de wereld en hoe dat te voorkomen. Casti, John., Antwerpen, Amsterdam: Uitgeverij Atlas Contact, 2012, 350 p., ISBN 978-90-254-3942-2

Het einde is nabij. Niet omdat het 2012 is, maar omdat de wereld zo ingewikkeld in elkaar zit dat 1 'extreme gebeurtenis', een x-gebeurtenis zoals Casti dat noemt, een domino-effect teweeg kan brengen. Casti toont aan hoe onze wereld kan instorten. Het kan beginnen met een pandemie, een watertekort, een opstand van computers: het klinkt sciencefiction maar is waarschijnlijker dan je denkt. We hebben de wereld zo ingewikkeld gemaakt dat een overstroming in Azië of voedseltekort in Afrika alles te maken kan hebben met de geldautomaat op de hoek van je straat. Casti is wiskundige en laat zien wat we daaraan kunnen doen.
transitie handboek Het transitie handboek. Van olie-afhankelijkheid naar lokale veerkracht. Hopkins, Rob., Utrecht, Uitgeverij Jan van Arkel, 2009, 274 p., ISBN 978-90-6224-485-0.

Het transitiehandboek is pionierswerk op het gebied van een positieve en praktische overgang van een veerkrachtige samenleving als reactie op een definitief dalende oliewinning, de zogenaamde piekolie, en het gevaar van drastische klimaatverandering. Het zet gevoelens van angst en onzekerheid om in een positief toekomstbeeld.
groeten uit transitie Groeten uit Transitië. Peeters, Eva;  Zsazsa, Mme; Hens, Kristien; Rous, Joke, Knockaert, Dorien. Antwerpen, Standaard Uitgeverij. 2013. 192 p. ISBN 9789002252587.

 'Groener en duurzamer' leven is gewoonweg plezant, creatief en gezond, en helemaal niet zo moeilijk, sober of geurend naar seitangehakt!  Daarover gaat het in Groeten uit Transitië. De auteurs zijn ervaringsdeskundigen van het dagelijkse leven en zochten naar praktische, duurzame veranderingen die je kunt uitproberen zonder dat je aan kwaliteit inboet. Integendeel! Ze maakten tekeningen, schreven handleidingen en recepten en gingen speciaal op zoek naar goede - en vooral leuke - duurzame alternatieven voor een aantal van onze meest vervuilende gewoontes. Een twintigtal ideeën om uit te kiezen: stel een prioriteitenlijstje op en je zult merken dat je leven zelfs aangenamer wordt. De auteurs zwaaien niet met een opgeheven vingertje maar maakten een vrolijk boek dat even stil doet staan bij het leven dat we leiden en dat aanzet om kleine dingen te veranderen met een groots effect.
infantiele consument De infantiele consument. Hoe de markt kinderen bederft, volwassenen klein houdt en burgers vertrapt. Barber, Benjamin., Amsterdam, Ambo, Manteau, 2007, 512 p., ISBN 978-90-263-2069-9.

Er wordt veel meer geproduceerd dan nodig is. En we kopen veel meer dan we nodig hebben. We kopen wat anderen hebben, omdat zij het hebben. We kopen een identiteit. We kopen wat de markt wil dat we kopen. Want de markt brengt niet alleen goederen voort. De markt creëert behoeften- en we nemen die maar al te graag over. Barber laat zien hoe de samenleving gekoloniseerd wordt door die alomvattende dominantie van de markt. Hij introduceert het 'infantiliserende ethos': de kapitalistische ideologie die verantwoordelijke burgers reduceert tot volgzame consumenten en het publieke goed vervangt door het private eigendom.
fatsoenlijk eten

Fatsoenlijk Eten. Mijn leven als proefkonijn. Duve Katrien. Amsterdam, Cossee Uitgeverij. 2012. 333 p., ISBN 9789059363489

Duve is bepaald geen gezondheidsfreak. Braadworstjes en zakken winegums belandden in haar winkelwagentje. Tot er iemand bij haar in huis komt wonen die al snel de bijnaam Japie Krekel krijgt ? naar de personificatie van het geweten van Pinokkio. Japie protesteert luidkeels als Duve een diepvrieskip van ? 2,99 wil kopen. Terwijl ze voor de diepvrieskist staat, komen er in minder dan geen tijd fundamentele vragen op. Wat is ethisch gezien juist? Kunnen we er zelfs persoonlijk profijt van hebben wanneer we onze eetgewoonten veranderen?  Duve besluit het zelf uit te zoeken: ze probeerde vier verschillende voedingspatronen uit die pretendeerden moreel juist te zijn. Organisch, vegetarisch, veganistisch en uiteindelijk zelfs fruitarisch. Ze houdt zich intensief bezig met de vraag: Wat gun ik mezelf ten koste van anderen?

goed eten Goed eten. Knockaert, Dorien. Antwerpen, De Bezige Bij. 2012, 223p., ISBN 9789085423386.

De titel slaat niet enkel op de smaak, maar vooral op voedsel dat we vanuit moreel opzicht "mogen" eten. Voor dit boek ging Knockaert op zoek naar eten waar er meer dan genoeg van is, waar niemand last van heeft. Na een jaar intensief zoeken heeft ze manieren gevonden om bedreigde tonijn, regenwoud etende varkens, ver reizende boontjes en broeikas uitstotende koeien te vermijden. Deze resultaten werden in het boek verwerkt tot 50 vegetarische gerechten. Daarnaast heeft Knockaert ook een blog, Jonge Sla en is ze reporter en culinair redactrice van De Standaard.
groene garde

De Groene Garde. Over (h)eerlijk eten : 100 seizoensrecepten om direct aan de slag te gaan, 8 interviews met duurzame pioniers, 9 achtergrondverhalen over de impact van voedsel op mens en milieu, 101 tips voor verantwoord eten. Uitgeverij Prometeus. 2012. 240 p. ISBN 9789044620283

De essentie van lekker eten reikt verder dan de smaakpapillen op je tong. Lekker eten gaat terug tot de oorsprong. Waar komt het eten vandaan? Hoe is het geproduceerd? Wat is de impact op mens en milieu? Achter elke maaltijd schuilt een verhaal. Aan de hand van 100 seizoensrecepten (van bekende en minder bekende koks), verhalen en interviews  kom je meer te weten over seizoens- en streekgebonden eten, biologische voeding, fair trade, koken zonder pakjes en zakjes, de wirwar aan keurmerken, goede en foute vis, voedselverspilling en de meerwaarde van minder vlees. Meer weten over eten is een essentieel ingrediënt om een gezonde, verantwoorde maaltijd op tafel te toveren.

cradle to cradle

Cradle to Cradle: afval = voedsel.McDonough William. Amsterdam, Cossee Uitgeverij.

Het huidige milieudenken spoort aan tot `beperken, hergebruiken en recyclen',  oftewel: doe meer met minder om de schade te beperken. Maar dit houdt enkel het productiemodel van `cradle to grave' in stand. Een model dat enorme hoeveelheden afval en vervuiling produceert. 

De visie van Braungart en McDonough klinkt provocerend: `We moeten niet minder consumeren, maar juist meer'  Dat kan. Als we ophouden met het maken van `minder slechte' producten en uitsluitend nog intelligente producten ontwerpen, gemaakt van materialen die we steeds weer kunnen teruggeven aan technische of biologische kringlopen. Met dit grondbeginsel als richtlijn leggen de auteurs uit hoe dingen van meet af aan kunnen worden ontworpen. Puttend uit hun ervaringen met het (her)ontwerpen van producten voor grote opdrachtgevers als Ford, Unilever, Nike, Herman Miller, BP en Rohner Textiel bouwen Braungart en McDonough een revolutionaire argumentatie op om eco-effectiviteit in de praktijk te brengen.

pleidooi echt eten

Een pleidooi voor écht eten.  Manifest van een eter. Pollen, Michael. WPG uitgevers België. 2010. 196 p. ISBN 9789029573085.

Vroeger wisten mensen hoe ze moesten eten, maar de dieetregels die van generatie op generatie zijn doorgegeven, zijn verwrongen en vervormd door de marketeers van de voedingsmiddelenindustrie, door zogenaamde voedingsdeskundigen en door de media. Het gevolg is dat we dolen door een landschap van voedselachtige substanties die om het hardst gillen dat ze goed voor ons zijn. Echt eten verdwijnt uit beeld om te worden vervangen door 'voedingsstoffen'. En deze producten zijn juist slecht voor de gezondheid.

We zouden minder eten moeten kopen en er meer voor moeten betalen. Daar worden we zelf beter van, maar ook het milieu, ons ecosysteem en onze samenleving. Door wereldwijd te kijken naar traditionele diëten kunnen we zelf een evenwichtig en gezond eetgedrag terugvinden. Een pleidooi voor echt eten wordt wereldwijd vertaald.

11.11.11 DOOR:

Deel dit artikel