CETA, het Luxleaks van het handelsbeleid

Paul Magnette wil meer garanties

CETA is voor het handelsbeleid, wat Luxleaks was voor het debat over rechtvaardige fiscaliteit. Net als Luxleaks – en alle andere leaks daarna – zet CETA de zaken op scherp. Jarenlang werd aan dit nieuwe soort van handelsakkoorden gesleuteld door technocraten en lobbyisten, ver weg achter de schermen.

Dankzij de moed van een handvol klokkenluiders en het graafwerk van geëngageerde media kwamen we erachter hoe grote bedrijven en rijken der aarde erin slagen aan de fiscus te ontsnappen. De fiscale spitstechnologie, ontwikkeld door handige fiscale experts en klakkeloos aanvaard door gretige politici, lag open en bloot op straat. Eindelijk was er een debat, open en bloot. Dat betekent niet dat vandaag alle lekken in het fiscaal stelsel zijn gedicht, maar er wordt ten minste aan gewerkt. Maar vooral wordt er geluisterd. Niet voor niets is er vandaag een bijzondere parlementaire commissie ‘internationale fiscale fraude’ aan de slag.

Net als Luxleaks – en alle andere leaks daarna – zet CETA de zaken op scherp. Jarenlang werd aan dit nieuwe soort van handelsakkoorden gesleuteld door technocraten en lobbyisten, ver weg achter de schermen. 11.11.11 tracht het debat al jaren uit de achterkamers te duwen, het daglicht in.

Op 20 september bracht een brede coalitie van vakbonden, milieuorganisaties, mutualiteiten, noord-zuidorganisaties en consumentenorganisaties meer dan 15 000 bezorgde burgers op de been om dat debat een laatste duw te geven in de hoop de reset-knop in te drukken voor deze ‘nieuwe generatie’ van handelsverdragen.

Ook 11.11.11 is deel van deze coalitie omdat dit soort akkoorden ook model staan voor akkoorden die de EU met ontwikkelingslanden sluit. Het risico is dat ze dan ook de ruimte voor die landen om een duurzaam ontwikkelingsbeleid te voeren sterk inperken.

Sinds afgelopen vrijdag lijkt die reset-knop ingedrukt door Wallonië en Paul Magnette. De volledige politieke agenda van de Waalse minister-president laten we in het midden, maar doen alsof hij enkel politieke spelletjes zou spelen is niet correct.

Uiteindelijk stelt de Waalse regering dezelfde vragen als de 3,5 miljoen Europeanen die de petitie tegen TTIP en CETA tekenden of de honderdduizenden manifestanten in gans Europa. Dat zijn niet de vragen van een handvol ‘holbewoners tegen vrijhandel’, maar terechte bedenkingen bij een akkoord dat veel verder gaat dan louter het slopen van tariefmuren. Het ‘njet’ van Magnette heeft alles te maken met het feit dat CETA in feite geen handelsakkoord is, maar een verdrag dat inbreekt op de regelgeving, de besluitvorming en de rechtspraak.

Het ‘njet’ van Magnette heeft alles te maken met het feit dat CETA in feite geen handelsakkoord is, maar een verdrag dat inbreekt op de regelgeving, de besluitvorming en de rechtspraak.

Het verdrag breekt in op de binnenlandse regelgeving. Niet alleen op de regels zelf, maar ook op de manier waarop de besluitvorming moet verlopen.

Zo installeert de zogenaamde ‘investeerder-staat geschillenregeling’ een fundamentele discriminatie tussen Canadese investeerders en Europese bedrijven en burgers. Dat systeem is niet bedoeld, zoals voorstanders doen geloven, om onze bedrijven te beschermen tegen willekeurige nationaliseringen (dat moet van de tweede wereldoorlog geleden zijn dat dat nog voorkwam in Canada of Europa). Wel stelt het investeerders in staat om democratisch genomen maatregelen van algemeen belang aan te vechten.

Een ander aspect waarmee Wallonië en critici het terecht moeilijk hebben is het gebruik van zogenaamde ‘negatieve lijsten’ in de vrijmaking van diensten. Dat betekent dat alle diensten worden geliberaliseerd tenzij ze expliciet worden vrijgesteld.

Volgens een gemeenschappelijke verklaring van de mutualiteiten, zorgt CETA ervoor dat ziekenfondsen op gelijke voet worden gezet met commerciële verzekeraars ondanks hun opdracht van algemeen belang. Ook het voorzorgsprincipe, dat een fundament is van de Europese regelgeving, komt door CETA onder druk.

Het verzet van Wallonië en talloze burgers over gans Europa geeft de Europese Commissie de kans om die problemen nog aan te pakken. Als ze dat niet doet, dan duiken ze geheid op wanneer CETA door de verschillende parlementen moet geratificeerd worden. Ongetwijfeld zal minstens één van de 38 parlementen in de EU het verdrag dan voor goed van tafel vegen.

Net zoals Luxleaks duidelijk maakt dat fiscale spelregels best in het volle daglicht moeten worden gemaakt, is de les van CETA dat dit soort handelsakkoorden helemaal anders moeten worden voorbereid, onderhandeld en finaal goedgekeurd.

Meer dan van te veel democratie, is het Waals verzet symptoom van een democratisch deficit in het handelsbeleid. Als handelsakkoorden blijven uitdeinen tot verdragen met constitutionele allures, mag het debat erover ook een constitutioneel karakter krijgen.

Sommige commentatoren spreken van een teveel aan democratie en zijn verbaasd dat CETA kan gestopt door 0,6% van de Europeanen. Echt verbazend is dat dit soort akkoorden jarenlang zo gemakkelijk werden goedgekeurd. Meer dan van te veel democratie, is het Waals verzet symptoom van een democratisch deficit in het handelsbeleid. Als handelsakkoorden blijven uitdeinen tot verdragen met constitutionele allures, mag het debat erover ook een constitutioneel karakter krijgen.

Een voorname handelspartner?

Wegen de handelsvoordelen op tegen de negatieve impact van het akkoord?

Voorstanders wijzen erop dat Canada een belangrijke handelspartner is, dat 90% van de Belgische handel met Canada uit Vlaanderen komt en dat CETA de handel met Canada zal doen toenemen.

Voorstanders van (akkoorden zoals) CETA laten het handelsaspect primeren op de rest. Voor critici zijn niet de beleidsmatige risico’s van het verdrag cruciaal.

Bovendien moet dat handelsaspect in perspectief geplaatst worden. De handel met Canada maakt nog geen 1% van de Vlaamse handel uit; op de ranglijst situeert Canada zich ergens in de buurt van Togo. De handel met Canada is zo klein dat één bestelling in 2015 de handel met Canada met 25% deed toenemen.

De impactstudie van de Europese Commissie verwacht dat CETA het BNP van de EU éénmalig met 0,03 tot 0,08% zal doen toenemen.

Ter vergelijking: de ISDS-case die Ping An enkel jaren geleden tegen België inspande had betrekking op een schadevergoeding van € 2,3 miljard. De Chinese verzekeraar eiste schadevergoeding omdat de Belgische overheid er niet in geslaagd was Fortis tijdens de financiële crisis te redden. Gelukkig liep die claim omwille van procedureregels goed af voor België.

11.11.11 DOOR:

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels