CETA voorlopig van start, ook al moeten 32 parlementen én het Europese Hof van Justitie zich nog uitspreken

Protest in Brussel tegen de TTIP- en CETA handelsakkoorden

21 september 2017. Vanaf vandaag gaat CETA, het omstreden handelsakkoord tussen de EU en Canada, in voorlopige toepassing. Concreet betekent dit vooral dat een hele reeks invoertaksen meteen worden verlaagd of verminderd en dat de rest van het akkoord vanaf nu langzaam wordt uitgevoerd. Maar 32 parlementen en het Europese Hof van Justitie kunnen CETA nog stoppen.

Voorlopige toepassing maar nog niet heel de uitvoering

Het is niet omdat CETA vanaf vandaag voorlopig mag toegepast worden dat het ook meteen helemaal kan uitgevoerd worden. In de praktijk verdwijnen of verlagen de invoertaksen op de handel in goederen met onmiddellijke ingang.. Voor de meeste andere bepalingen zijn bijkomende uitvoeringsbesluiten nodig.
De Europese Commissie heeft voor elk van de lidstaten fiches verspreid met daarin informatie over hun voornaamste handelsstromen met Canada. Door de afschaffing of vermindering van de invoertaksen zal de handel fors toenemen. Voor België gaat het dan vooral over farmaceutische en (petro-)chemische producten, chocolade en koekjes. Op zich is dat een goede zaak, al zijn enkele kanttekeningen op zijn plaats.

Weinig groei, meer CO2?

De toename van het trans-Atlantische verkeer zal niet veel bijkomende economische groei opleveren. Volgens cijfers van de Europese Commissie zelf zal CETA een éénmalige toename van de economische groei opleveren van slechts 0,03 tot 0,08%. Men kan zich ook afvragen of het wel zo zinvol is dat Europese melkuitvoer naar Canada ginds de melkproducenten onderuit haalt en dat de Canadese rundsvleesuitvoer naar Europa ten koste gaat van de Europese rundsvleessector.

De Canadese regering verheugt zich ondertussen over de toegenomen mogelijkheden van uitvoer van fossiele brandstoffen naar Europa. Maar 90% van de Canadese olie wordt bereid uit teerzanden die bijzonder veel CO2-uitstoot veroorzaakt. Om de Canadese uitvoerbelangen ter wille te zijn heeft de Europese Commissie destijds haar eigen brandstofrichtlijnen afgezwakt. Het klimaat zal er niet beter van worden....

Gemeenschappelijke uitvoeringsorganen

Een groot deel van de uitvoering van CETA hangt af van de gemeenschappelijke uitvoeringsorganen die Canada en de EU nog moeten oprichten. Daaronder het "Regulatory Cooperation Forum" dat er moet voor zorgen dat de toekomstige regelgeving in Canada en Europa op elkaar afgestemd wordt en "zo weinig mogelijk belastend" is voor de bedrijven en de handel.

Het belangrijkste orgaan is het "Joint Committee" dat de gehele uitvoering van CETA overziet. Het kan ook bindende interpretaties ervan aannemen en bepaalde aanpassingen maken, bv. aan invoertaksen, de lijst van geografische benamingen of de definitie van intellectuele eigendomsrechten

Moeilijk op te volgen

Een van de organen die door CETA worden opricht is het "Civil Society Forum" dat zich kan zich kan uitspreken over alle aspecten van de uitvoering. 11.11.11 zetelt in zo'n forum voor de Caraïbische EPA en het handelsakkoord met Colombia en Peru. De ervaring leert ons dat het zeer moeilijk is, zelfs voor parlementen, om te weten te komen wie er in de uitvoeringsorganen zit, wanneer ze samenkomen, en wat er in gebeurt laat staan om er enige invloed op te hebben.

In het geval van CETA betekent dit een groot democratische deficit omdat de gemeenschappelijke uitvoeringsorganen veel te zeggen hebben en zich ook kunnen uitspreken over onze toekomstige regelgeving. Dat is precies één van de reden van ons verzet tegen CETA.

Stop CETA-strijd nog niet verloren noch voorbij

CETA wordt pas definitief als het door al de bevoegde parlementaire vergaderingen van de lidstaten wordt goedgekeurd. Bovendien is het meest controversiële deel van CETA, de investeerder-staat geschillenregeling (ISDS/ICS), mede dankzij het protest tegen TTIP en CETA, uit de voorlopige uitvoering gehaald. Dit gedeelte kan pas in uitvoering gaan als alle bevoegde nationale en regionale parlementen CETA hebben goedgekeurd. Dat zijn er 38, waarvan 6 in België.
De parlementen van Letland, Denemarken, Spanje, Kroatië, Tsjechië en Portugal hebben CETA al bekrachtigd en in Malta deed de regering dit (parlementaire goedkeuring is er zelfs niet nodig). Nog 32 te gaan.

Ook het Europese Hof van Justitie moet zich nog uitspreken over CETA, namelijk of het akkoord en in het bijzonder de investeerder-staat geschillenregeling, wel in overeenstemming is met de Europese basisverdragen. België heeft daarover 14 dagen geleden een reeks vragen ingediend. De 32 parlementen zouden de uitspraak van het Hof best afwachten. Als het Hof beslist dat het niet wettig is of als ook maar één van de parlementaire vergaderingen tegen stemt, vervalt CETA helemaal.

De Vlaamse en federale regering hebben eerst stap gezet

In België hebben de Vlaamse en federale regering in juli een voorontwerp van instemmingsdecreet of -wet goedgekeurd, dat is de eerste stap in de ratificatieprocedure. Het Platform Handel en Duurzame Ontwikkeling, dat bestaat uit de vakbonden, ziekenfondsen, milieu-, mensenrechten-, consumenten- en ontwikkelingsorganisaties waaronder 11.11.11, heeft de Vlaamse regering opgeroepen om de uitspraak van het Europese Hof van Justitie af te wachten waar ze tenslotte zelf om gevraagd hebben. Bovendien vraagt het Platform aan het Vlaamse Parlement dat ze CETA eerst zelf grondig zouden onderzoeken, onder andere via hoorzittingen van experten en vertegenwoordigers van het middenveld.

Marc Maes
Beleidsmedewerker handelsbeleid

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels