• Jij bent #1van11 ❤
    Jij bent #1van11 ❤

    Eén van de kenmerken van de 11.11.11-campagne blijft de grote diversiteit van de acties. Ook dit jaar was er opnieuw veel creativiteit bij de organisatie van evenementen.

Niet te missen

  • 06 november
    Expo Lectrr
  • 23 november
    Kajaktrail 11.11.11

Gemeentelijk participatiereglement

gemeentelijk-participatiereglement

Op 1 januari 2019 trad een nieuw Decreet Lokaal Bestuur in werking. Dit nieuwe decreet verplicht gemeenten om een 'participatiereglement' op te stellen, met het doel burgers meer te betrekken bij het gemeentelijk beleid. De Wakkere Burger hielp de gemeentebesturen een handje en stelde een uitgebreide inspiratienota op. Hierin schetsen ze kort het juridisch kader en geven ze tips voor een transparant, participatief en inclusief beleid. Maar wat betekent dit nu in de praktijk voor adviesraden zoals een GROS?

Het nieuw Decreet Lokaal Bestuur geeft veel vrijheid aan lokale besturen om participatie zelf vorm te geven. Op die manier kan een lokaal bestuur participatie afstemmen op de noden en opportuniteiten van de gemeente. Deze vrijheid impliceert echter ook een verantwoordelijkheid. Het lokaal bestuur is via dit nieuwe decreet verplicht om via een reglement een participatietraject op te starten. Ze zijn met andere woorden eindverantwoordelijke over de burgerparticipatie op hun grondgebied. Het decreet geeft hen carte blanche om participatie te organiseren, te evalueren en bij te sturen.

Het juridische kader blijft min of meer ongewijzigd. De formele kanalen van participatie (verzoekschriften, adviesraden, openbaarheid van bestuur, volksraadpleging, vragen van burgers op de gemeenteraad, ...) blijven bestaan en worden herbevestigd. Nieuw is de tendens die participatie opentrekt en ruimer invult. Deze visie naar bredere en nieuwe vormen van participatie, waarmee al in enkele steden en gemeenten werd geëxperimenteerd de afgelopen jaren, wordt in dit nieuwe decreet bevestigd. Het decreet (art. 304) stelt dat de gemeenteraad kan overgaan tot de organisatie van 'raden en overlegstructuren die als opdracht hebben op regelmatige en systematische wijze het gemeentebestuur te adviseren'. Dit houdt in dat de structuur van adviesraden zoals we ze sinds lang kennen door de gemeenteraad kan worden veranderd of aangevuld via nieuwe vormen van beleidsparticipatie en burgerinspraak. Die tendens houdt zowel een aantal risico's als kansen in.

Langs de ene kant juichen we natuurlijk iedere poging om burgers actiever te betrekken bij het lokaal (mondiaal) beleid toe. Een aantal gemeenten neemt deze opdracht ook heel serieus. Zo lanceerde de gemeente De Pinte onlangs hun campagne idee9840 waarin ze burgers op verschillende manieren bevragen over het gemeentelijk beleid. Hierbij maken ze onder andere gebruik van een webpagina waar zowel inwoners als niet inwoners hun ideeën kwijt kunnen rond verschillende thema's, waaronder ook ontwikkelingssamenwerking. Daarnaast staat ook een heus Ideeënfestival op de planning, waarbij burgers samen in gesprek kunnen gaan over de thema's op de webpagina en over een aantal van de voorgestelde ideeën. Ook Oostende organiseerde een participatiemoment, waarbij burgers in rondetafelgesprekken werden uitgenodigd om ideeën uit te werken rond het internationale beleid van de stad, wereldburgerschap, duurzame ontwikkeling en een nog betere burgerparticipatie. Overal in Vlaanderen wordt de beleidsplanning aangegrepen om via ideeënmarkten, praatcafés en inspiratiemomenten burgers te betrekken. Zulke initiatieven spreken een ruimer publiek aan dan enkel de (leden van) adviesraden. Ook digitale inspraak, via online fora, kent een opmars.

Al deze initiatieven zijn erg waardevol, maar zouden het best structureel verankerd worden. Beleid maken en opvolgen is immers een werk dat steeds doorgaat. Daarnaast blijft de adviesraad een specifieke participatievorm die niet zomaar vervangen kan worden door sporadische participatiemomenten. De kracht van adviesraden schuilt in het permanente karakter waarmee ze het beleid opvolgen en voeden over de hele legislatuur. Inspraakmomenten en denkoefeningen worden vaak georganiseerd in de periode van beleidsplanning (kort na de verkiezingen in het kader van de opmaak van de meerjarenplannen). Het risico bestaat dat na deze periode participatie geen structurele plaats krijgt binnen het beleid. Zo bepaalt enkel het gemeentebestuur op welk moment en over welk thema inspraak wordt georganiseerd. Het organiseren van participatie via andere overlegmogelijkheden dan adviesraden is een waardevolle benadering, maar is volgens ons niet voldoende.

Een andere troef van adviesraden is dat ze méér doen dan louter advies verlenen. Naast de adviserende taak, verenigt een adviesraad ook geëngageerde en geïnteresseerde burgers rond een gemeenschappelijk thema. Vanuit dat engagement neemt een adviesraad heel vaak ook een sensibiliserende rol op naar burgers. Deze functies dreigen in het gedrang te komen wanneer adviesraden te weinig bestaansruimte en –middelen krijgen.

Wat het precieze effect van het Decreet zal zijn, zal vooral afhangen van de manier waarop de beoogde participatie invulling krijgt. Op welk moment in het traject wordt de burger betrokken? In hoeverre is er ruimte voor kritiek en bottom-up advies? Hoe breed en actief wordt er gecommuniceerd? Wat wordt er effectief gedaan met de ideeën/opmerkingen?

Vernieuwing en verbreding van participatie op maat van je gemeente kan een enorme troef zijn. Ga als burger of adviesraad op zoek naar wat jij voor je gemeente kan betekenen. Sta open voor nieuwe tendensen of een vernieuwde aanpak, maar wees tegelijkertijd waakzaam. Een Gemeentelijke Raad voor Ontwikkelingssamenwerking (GROS) is, in tegenstelling tot andere adviesraden, geen verplichte adviesraad. Vernieuwing mag niet gelijkstaan aan het afschaffen van de GROS, laat staan een verkleining betekenen van de ruimte voor inspraak.

Deel dit artikel