• Jij bent #1van11 ❤
    Jij bent #1van11 ❤

    Eén van de kenmerken van de 11.11.11-campagne blijft de grote diversiteit van de acties. Ook dit jaar was er opnieuw veel creativiteit bij de organisatie van evenementen.

Niet te missen

  • 06 november
    Expo Lectrr
  • 23 november
    Kajaktrail 11.11.11

Multiculturele samenleving lost problemen niet op

De omgang met diversiteit blijkt Vlaanderen de laatste maanden weer nachtmerries te bezorgen. Biedt de multiculturele samenleving de oplossing? In Bolivia is het maatschappelijk debat reeds geëvolueerd naar het zoeken naar de interculturele samenleving.

De schokgolven van de recente racistisch geïnspireerde moorden in het hartje van Antwerpen bereiken in de huidige geglobaliseerde wereld ook de andere kant van de wereld. Als NGO-coöperant in Bolivia afkomstig uit het Antwerpse laten dergelijke gebeurtenissen in het thuisland je niet onberoerd. Het roept vragen op waar nu eigenlijk de ware armoede heerst, in een land als Bolivia of in België, en of de landen in het noorden geen ontwikkelingshulp nodig hebben vanuit het zuiden in hun omgang met diversiteit.

Met een bevolking die voor meer dan 60% uit inheemse bevolkingsgroepen bestaat, onderverdeeld in 36 etnieën en 33 taalgroepen, is omgaan met diversiteit in Bolivia een continue evenwichtsoefening. Racisme en discriminatie zitten diep geworteld in de Boliviaanse samenleving, en hebben doorheen de Boliviaanse geschiedenis de beweegreden gevormd voor heel wat sociale strijd. Het debat over diversiteit in Bolivia stoelt zich dan ook op een eeuwenoude maatschappelijke realiteit van sociaal, culturele en economische uitsluiting. In vergelijking met de Boliviaanse situatie is de multiculturele samenleving in Vlaanderen een recent fenomeen, wat zich weerspiegelt in de omgang met het thema.

Een goed voorbeeld is een recent artikel in De Morgen (19 mei 2006) – een reactie op de moorden in Antwerpen – waarin een groep academici, kunstenaars en persoonlijkheden uit de sociale sector reageert tegen racisme, en Vlaanderen uitroept tot een multiculturele samenleving. Een lovenswaardig initiatief, maar tevens een teken van hoe pril het debat wel is in Vlaanderen. Terwijl men in Vlaanderen nadenkt over “multiculturaliteit”, is het sociale debat over diversiteit reeds meer gericht op “interculturaliteit”. Misschien vindt u dit semantische getouwtrek, maar er schuilt een wezenlijk verschil tussen beide begrippen.

De multiculturele samenleving is eigenlijk een loutere beschrijving van een samenleving die bestaat uit meerdere culturen. Of anders gezegd, als men verwijst naar multiculturaliteit geeft men aan dat de samenleving bestaat uit een veelheid van puzzelstukken met verschillende kleuren. Het is niet meer of niet minder dan een foto maken van de samenleving, en vervolgens erkennen dat ze verscheiden is qua culturen. Uitschreeuwen dat de Vlaamse samenleving multicultureel is, is niets anders dan een realiteit onder ogen zien. Zij die dit nog niet door hebben, zijn ofwel blind en moeten dringend vanonder hun kerktoren vandaan komen, ofwel hebben ze het wel door, maar verzetten ze zich ertegen.

Interculturaliteit gaat een belangrijke stap verder, en stelt de vraag over hoe die verschillende groepen moeten samenleven. Een interculturele samenleving streeft ernaar bruggen te bouwen tussen de verschillende culturele groepen. Men wil de puzzelstukjes doen overlappen, of op een bepaalde manier verbinden. Interculturaliteit is geen statisch, beschrijvend begrip, het is een dynamisch begrip dat verwijst naar de relaties tussen de diverse groepen. Terwijl de multiculturele samenleving de aanwezigheid en acceptatie veronderstelt van meer dan één culturele groep in de samenleving, vereist de interculturele samenleving de opbouw van interculturele relaties, waarbij interculturele dialoog een sleutelvoorwaarde vormt.

In Bolivia vond het concept van de interculturaliteit zijn ingang via het onderwijs. Vanaf de jaren ’80, na de dictatoriale periode, werden projecten opgestart om tweetalig intercultureel onderwijs in te voeren in rurale gebieden, teneinde de toegang van de inheemse bevolking tot het onderwijs te verbeteren. In dergelijke projecten werd het traditioneel Spaans gerichte onderwijs aangepast aan de behoeften van de rurale bevolking, die meestal één van de vele inheemse talen sprak. De interculturele focus was erop gericht om het onderwijs te baseren op een uitwisseling en dialoog van ideeën en visies, waarbij niet enkel werd uitgegaan van een introductie van westerse ideeën, maar waarbij het onderwijs openstond voor de inbreng en behoeften van de inheemse bevolking zelf. In de jaren ’90 kreeg het concept van de interculturaliteit, met het onderwijs als springplank, zijn ingang in het Boliviaanse beleid in het algemeen, met als basisidee dat diversiteit beschouwd moet worden als een rijkdom voor de samenleving. Het streefdoel was niet meer een loutere erkening van een multi-etnische en multilinguistische samenleving, maar om de multiculturele context in te zetten als middel voor een alternatieve ontwikkeling van de samenleving. Interculturaliteit – concept dat uitdrukking geeft van de verhoudingen in de samenleving – was erop gericht om onevenwichtige relaties in de samenleving, vaak gebaseerd op uitsluiting en discriminaties, te veranderen. En hoewel de uitvoering van deze ideeën in de dagdagelijkse realiteit nog een hele weg af te leggen hebben, zijn ze tenminste al enkele decennia aanwezig in het publieke debat in Bolivia.

Wanneer de groep Vlaamse intellectuelen in hun artikel onderschrijven “Vlaanderen zal multicultureel zijn, of Vlaanderen zal niet zijn” is dit dan ook een weinig uitdagend streefdoel. Een multiculturele samenleving biedt op zich geen antwoord op de problemen en opportuniteiten die een multiculturele samenleving voortbrengt. Mogelijke antwoorden kunnen wel gevonden in de manier om met elkaar om te gaan, in de wijze van “bruggenbouwen” in een multicultureel geheel, en in het zoeken naar interculturaliteit.

_____
Artikel geschreven door Tom Pellens
Tom Pellens werkt sinds 2004 als Volens-coöperant in de Boliviaanse organizatie Centro de Investigación y Promoción del Campesinado (CIPCA)
tompellens@entelnet.bo

Volens DOOR:

Deel dit artikel