Parlementaire discussie Syrië: opnieuw enkel lippendienst aan politieke oplossing

F-16 KC-135 Inherent Resolve

Op 15 juni 2016 debatteerde het federale parlement over een meerderheidsresolutie rond de uitbreiding van Belgische luchtaanvallen tegen IS naar Syrië. De tekst bewijst enkel lippendienst aan het belang van Belgische politieke en stabiliserende maatregelen, en beperkt zich opnieuw tot een louter militaire strategie die er niet in zal slagen IS duurzaam te verslaan.

België moet in navolging van Nederland dringend een concreet pakket aan politieke en stabiliserende maatregelen ontwikkelen, en op die manier concreet bijdragen aan de implementatie van de Europese Regionale Strategie voor Syrië, Irak en de strijd tegen IS.

Het parlementaire debat over de uitbreiding van luchtaanvallen naar Syrië verliep, zacht uitgedrukt, chaotisch. De bespreking startte met meer dan een uur vertraging omdat er onvoldoende leden van de meerderheid aanwezig waren. Na 2 uur debatteren bleken er opnieuw te weinig parlementsleden aanwezig te zijn en werd de zitting opgeschort zonder dat gestemd kon worden. Op 22 juni wordt het debat verdergezet en komt het hopelijk ook tot een stemming over de resolutie.

Meer van hetzelfde

De meerderheidsresolutie verzoekt de federale regering om 'samen met onze Europese en Atlantische bondgenoten en met regionale partners er ook voor te pleiten dat er een politieke oplossing komt die de stabiliteit en veiligheid in Irak en Syrië volledig herstelt'. Ze verzoekt de regering ook 'mee te werken aan internationale diplomatieke, financiële, economische en humanitaire initiatieven om voor Syrië en Irak een duurzame oplossing uit te werken.'

Let op de gelijkenissen (sommigen zouden zeggen copy-paste) met de Irakresolutie uit september 2014, die de federale regering vroeg om 'alle nodige inspanningen op politiek-diplomatiek, financieel, economisch en sociaal-humanitair vlak worden verdergezet om een duurzame oplossing te vinden.' Deze passage bleef echter volledig dode letter: België beperkte zich in de praktijk tot het sturen van F-16's en het opleiden van Iraakse militairen. Het parlement verzoekt de regering dus om meer van hetzelfde: lippendienst aan politiek-stabiliserende-humanitaire oplossingen, en zich in de feiten beperken tot een militaire bijdrage die er niet in zal slagen IS duurzaam te verslaan.

Doodlopend straatje van bombarderen

11.11.11 erkent dat IS militair moet worden aangepakt. Recente Nederlandse en Britse voorbeelden tonen echter dat er geen nood is aan een militaire intensifiëring in Syrië langs Belgische zijde. Bombardementen hebben bovendien nog nooit geleid tot een duurzame oplossing van conflicten. De regering geeft toe dat een militaire aanpak niet volstaat, maar stelt dat IS eerst militair verslagen moet worden vooraleer er ruimte is voor politieke en stabiliserende maatregelen. Dat is een fundamentele denkfout. De afgelopen vijftien jaar tonen dat zonder een breder parallel politiek stabilisatieplan terroristische organisaties niet verslagen kunnen worden, maar telkens opduiken in nieuwe gedaantes.

Als we ons enkel beperken tot bombarderen, staat er binnen enkele jaren gewoon een IS 2.0 op. Dan belanden we in een doodlopend straatje waarin we om de paar jaar gevechtsvliegtuigen sturen om IS 2.0, 3.0 en 4.0 te bestrijden. IS gedijt immers in chaos. Enkel door die chaos aan te pakken kan de terreurorganisatie worden verslaan. België kan hier een veel nuttigere rol in spelen.

De meerderheidsresolutie rept echter met geen woord over welke specifieke maatregelen België moet nemen om de bredere conflictdynamiek in Syrië en Irak aan te pakken, maar hanteert een enge focus op het militair aanpakken van IS. Ze gaat zo voorbij aan de vaststelling dat IS niet de oorzaak, maar het gevolg is van de al jaren aanslepende oorlogen in Syrië en Irak.

Deelname aan de luchtaanvallen tegen IS is dan ook een afleiding van belangrijkere prioriteiten als de instandhouding van een nationaal staakt-het-vuren en concrete maatregelen ter bescherming van Syrische burgers, de bevordering van de vredesgesprekken in Genève, en de voorbereiding van een post-conflict Syrië. De eerste en tweede prioriteit zijn rechtstreeks met elkaar verbonden: zonder concrete vooruitgang op het terrein (humanitaire toegang, daling intensiteit geweld, grotere focus op de gevangenenkwestie, ...) verliezen de gesprekken in Genève elke legitimiteit op het terrein en zijn ze tot mislukken gedoemd.

11.11.11 had de afgelopen dagen en weken veelvuldig contact met de meerderheidspartijen in het federale parlement. Hieruit bleek dat de meerderheid de analyse deelt dat zonder een parallel politiek, humanitair en stabiliserend plan die de chaos aanpakt waarin IS gedijt, een militaire aanpak tot mislukken gedoemd is.

11.11.11 blijft echter bezorgd dat als puntje bij paaltje komt, de Belgische bijdrage binnen de Internationale Coalitie zich enkel zal beperken tot militaire zaken, zoals eerder ook gezien in de Irakresolutie uit september 2014.

Het kan ook anders

Het kan nochtans anders. De Nederlandse regering koppelde aan de beslissing om luchtaanvallen uit te breiden naar Syrië (januari 2016) een pakket aan aanvullende (en zeer concrete) niet-militaire maatregelen. Dit werd in een "kamerbrief" gegoten en bediscussieerd in het parlement.

Op Europees niveau bestaat ook een Regionale Strategie voor Syrie, Irak en de strijd tegen IS, die een vrij goed en omvattend kader biedt voor verdere beleidsmaatregelen op Belgisch niveau. De strategie werd aangenomen in maart 2015, en opnieuw besproken tijdens de Europese Raad van Buitenlandministers op 23 mei 2016.

11.11.11 verwelkomt het omvattende karakter van de regionale strategie, maar benadrukt dat België concrete acties moet ondernemen ter implementatie van de Europese strategie.

Ontwikkeling volwaardige Syriëstrategie

De zwakke parlementaire Syriëresolutie is een gemiste kans. Het is echter niet te laat om dit te corrigeren.

11.11.11 roept het federale parlement daarom op om de komende weken en maanden te blijven pleiten voor de ontwikkeling van een volwaardige Belgische Syriëstrategie die de bredere conflictdynamiek in het land aanpakt. 'Als luchtaanvallen de sleutel waren tot het verslaan van gewapende groepen in Syrië zou de Assadregering al lang geleden de overwinning hebben uitgeroepen. De escalatie van luchtaanvallen tegen IS kan voor westerse landen een emotioneel of psychologisch nut hebben. Het kan misschien goed zijn voor de binnenlandse politiek. Maar zolang er geen coherente strategie is die de realiteit van het Syrische conflict in zijn geheel aanpakt, is het een tactische zet met weinig positief potentieel', stelt ook de gerenommeerde denktank International Crisis Group (ICG).

Het "opnemen van militaire verantwoordelijkheden" moet dan ook gepaard gaan met het parallel opnemen van een politieke en stabiliserende verantwoordelijkheid. Het parlement moet daarom op korte termijn de regering vragen volgende maatregelen te nemen:

  • Een engagement van de regering om, naar analogie met Nederland, op korte termijn een pakket aan aanvullende en concrete politieke, stabiliserende en humanitaire maatregelen te presenteren aan het parlement, en hierbij een bijzondere aandacht te schenken aan samenwerking met lokale organisaties en een versterking van lokale besturen. Dergelijk pakket kan gericht zijn op de implementatie van de Europese Regionale Strategie.
  • De aanstelling van een Speciale Belgische Gezant, gebaseerd in de regio, die verantwoordelijk is voor de concrete uitwerking van dergelijk pakket. Dit naar analogie met andere bondgenoten uit de Coalitie (UK, Duitsland, VS, Nederland, ...).
  • Defensie te verzoeken een grotere transparantie aan de dag te leggen in de monitoring van mogelijke burgerslachtoffers, door preciezere data vrij te geven over de exacte locaties, tijdstippen en gebruikte munitie van elke inzet van Belgische F16s.

Willem Staes
Beleidsmedewerker Midden-Oosten

11.11.11 DOOR:

Hoe IS duurzaam verslaan?

Een louter militaire aanpak, zonder parallel politiek, humanitair en stabiliserend plan die de chaos aanpakt waarin IS gedijt, is tot mislukken gedoemd.

IS-duurzaam-verslaan-220x249

(klik op de afbeelding voor een grotere versie)

 

 

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels

Niet te missen