• Jij bent #1van11 ❤
    Jij bent #1van11 ❤
    Eén van de kenmerken van de 11.11.11-campagne blijft de grote diversiteit van de acties. Ook dit jaar was er opnieuw veel creativiteit bij de organisatie van evenementen.

Niet te missen

  • 06 november
    Expo Lectrr
  • 23 november
    Kajaktrail 11.11.11

Q&A over de situatie in Jemen

Bombardement aan de ingang van een hospitaal in Hodeida. 16,4 miljoen mensen hebben beperkte toegang tot gezondheidszorg.

Jemen is een straatarm land dat sinds september 2014 verscheurd wordt door een burgeroorlog tussen regeringsgezinde troepen en Hoethi-rebellen. In maart 2015 kreeg de regering de steun van een regionale militaire coalitie van acht Arabische landen, aangevoerd door Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten. Deze coalitie wordt op haar beurt gesteund door internationale grootmachten, waaronder voornamelijk de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk.

In deze Q&A vindt u een stand van zaken en aanbevelingen voor de Belgische regering.

 

Hoe is de situatie op humanitair vlak?

Naast het oorlogsgeweld zorgen regelmatige maritieme- en luchtblokkades van de Saoedische Coalitie voor een catastrofale humanitaire situatie. De Verenigde Naties hebben het over 'de ergste humanitaire crisis ter wereld', en de cijfers liegen er niet om. 22,5 miljoen Jemenieten, op een totale bevolking van 29,3 miljoen, hebben humanitaire hulp nodig. Sinds maart 2015 werden duizenden burgers gedood. Minstens 17.160 burgers raakten gewond bij gewelddadigheden.

Meer dan 3 miljoen mensen sloegen op de vlucht. 14 miljoen Jemenieten lopen een acuut risico op hongersnood, 16 miljoen mensen hebben nauwelijks toegang tot drinkbaar water en 16,4 miljoen mensen hebben beperkte toegang tot gezondheidszorg. De voedselonzekerheid en het gebrek aan sanitaire voorzieningen leidden in april 2017 tot een ongezien snel toenemende cholera-uitbraak die al minstens 2.200 slachtoffers maakte.

Een VN-expertengroep publiceerde in augustus 2018 een rapport  dat alle strijdende partijen beschuldigt van zware schendingen van het internationaal humanitair recht en de mensenrechten. De Saoedische Coalitie zet op grote schaal clustermunitie  in en bombardeert civiele doelwitten, waaronder schoolbussen, ziekenhuizen en markten. De Hoethi's worden op hun beurt beschuldigd van het gebruik van antipersoonsmijnen. Humanitaire hulpverleners worden bovendien regelmatig lastiggevallen en gearresteerd.

Wat gebeurde er de afgelopen weken en maanden?

In december 2018 sloten de Jemenitische regering en de Hoethi-rebellen in het Zweedse Stockholm een voorlopig akkoord. Dit voorzag in een staakt-het-vuren in de provincie Hodeida (inclusief een terugtrekking van troepen uit de havenstad Hodeida en de havens Saleef en Ras Issa), een gevangenenruil en een intentieverklaring om de situatie in de stad Taiz te de-escaleren. Een (mogelijk) cruciale ontwikkeling, aangezien 70 % van alle humanitaire hulp via Hodeida het land binnenkomt.

Ter uitvoering van het Stockholm-akkoord werd midden december 2018 een 'Redeployment Coordination Committee' (RCC) opgericht. Dit orgaan, dat onder leiding staat van de Nederlandse VN-militair Patrick Cammaert, moet zorgen voor de uitvoering van het staakt-het-vuren in Hodeida. Op 16 januari 2019 nam de VN-Veiligheidsraadresolutie ook resolutie 2452 aan, die voorziet in de oprichting van de VN-monitoringsmissie UNMHA. Deze laatste moet toezien op de volledige uitvoering van het staakt-het-vuren in Hodeida, en kreeg een initieel mandaat van zes maanden.   

Sindsdien is er echter sprake van veelvuldige schendingen van het bestand, hoewel de VN zich voorzichtig positief toont. Eind januari 2019 vond bovendien een brand plaats in een belangrijke opslagplaats van VN-voedselvoorraden, die hoe dan ook al extreem moeilijk bereikbaar was. Hulporganisaties trekken opnieuw aan de alarmbel en waarschuwen voor het toegenomen gevaar op een massale hongersnood.

Bovendien beperkt de reikwijdte van het bestand zich enkel tot Hodeida, waardoor de gevechten in andere delen van het land gewoon voortgaan. Zo lanceerde de Saoedische Coalitie op 20 en 21 januari 2019 een vernietigende reeks luchtaanvallen op de hoofdstad Sanaa, als vergelding voor Hoethi-aanvallen in de provincies Lahj en Taiz en op de Saoedische provincie Asir. Sinds eind januari 2019 is er ook sprake van een gevoelige escalatie in de provincie Hajja. Begin februari zouden de Hoethi's en de Jemenitische regering wel een akkoord bereikt hebben over de verdere uitvoering van het Hodeida-plan. 

Tijdens zijn eerste interventie als niet-permanent lid van de VN-Veiligheidsraad, in januari 2019, benadrukte België het belang van respect voor humanitaire toegang in Jemen. De Belgische diplomaten beloofden ook om de recente VN-initiatieven te steunen.

Hoe zit het met de wapenhandel?

Saoedi-Arabië is de tweede grootste mondiale importeur van wapens. De Saoedische wapenimport steeg tussen 2008-2012 en 2013-2017 met 225%. Daarnaast zijn Egypte en de Emiraten de derde en vierde belangrijkste wapenimporteurs ter wereld.

De wapens komen in belangrijke mate uit de Verenigde Staten en de Europese Unie. Tussen 2008 en 2016 sloten de Verenigde Staten en de Saoedi's wapencontracten ter waarde van 93 miljard dollar af, terwijl tussen 2001 en 2015 voor minstens 57 miljard euro aan Europese wapens vergund werden aan Saoedi-Arabië. Tussen 2001 en 2015 vergunden Europese lidstaten ook wapenleveringen van 43 miljard euro aan de Emiraten.

Ook België laat zich hierbij verre van onbetuigd. Op de lijst van belangrijkste exportlanden voor Belgische wapens nemen Saoedi-Arabië en de Emiraten de eerste en vierde plaats in. In 2015 bedroeg het volume van vergunde Waalse wapens aan Saoedi-Arabië bijna 576 miljoen euro. Nieuw onderzoek van Amnesty International toont bovendien hoe wapens van het Waalse bedrijf FN Herstal via de Emiraten terechtkwamen bij gewapende groepen in Jemen. 

Het politieke verzet tegen deze wapenleveringen is de laatste jaren gevoelig toegenomen in België, maar voorlopig zonder concreet resultaat. Op 26 maart 2017 pleitte minister van Ontwikkelingssamenwerking Alexander De Croo (Open Vld) voor een wapenembargo tegen Saoedi-Arabië, terwijl ook een resolutie van het federaal parlement in juni 2017 vroeg om de relaties met Saoedi-Arabië te herbekijken.

In andere Europese landen bewoog er de afgelopen maanden wel heel wat. In januari 2018 schortte Noorwegen alle wapenleveringen aan de Emiraten op. Na de gruwelijke moord op de Saoedische journalist Jamal Khashoggi in oktober 2018, beloofden ook Denemarken, Duitsland, Nederland, Finland, Griekenland en Zwitserland om een tijdelijk wapenembargo in te stellen.

Daarnaast leveren Vlaamse bedrijven ook hoogtechnologische systemen aan Westerse wapenproducenten die handel drijven met Saoedi-Arabië.

Wat kan België doen?

België is sinds 1 januari 2019 voor twee jaar lid van de VN-Veiligheidsraad. Belgische bedrijven spelen bovendien een belangrijke rol in de wapenexport naar de regio.

Ons land kan met andere woorden een belangrijke rol spelen in een duurzame oplossing voor de oorlog in Jemen. Dit kan op verschillende manieren.

Diplomatiek:

  • Neem binnen de VN-Veiligheidsraad concrete initiatieven voor de volledige uitvoering van VN-Veiligheidsraadresolutie 2452. 
  • Kaart het gebrek aan humanitaire toegang en respect voor het internationaal recht consequent aan binnen de VN-Veiligheidsraad, inclusief tijdens het Belgische voorzitterschap van de werkgroep 'kinderen in gewapende conflicten'.
  • Geef concrete steun, inclusief diplomatieke druk op de strijdende partijen, aan VN-bemiddelaar Martin Griffiths om een inclusief politiek proces op te starten dat voorziet in een staakt-het-vuren over het volledige Jemenitische grondgebied.
  • Zorg in de VN-Veiligheidsraad voor regelmatig overleg met lokale en internationale hulporganisaties in Jemen.

Humanitair:

Speel een actieve rol om een succes te maken van de internationale donorconferentie voor Jemen (26 februari 2019), en stel hier zelf ook de nodige financiële middelen voor ter beschikking.

Wapenexport:

  • Stel, in navolging van verschillende Europese landen, een Belgisch wapenembargo in tegen Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten en andere actoren in het conflict.
  • Neem een voortrekkersrol op in de instelling van een Europees wapenembargo.

Verantwoording:

Verzeker dat de VN-expertengroep voor Jemen over de nodige middelen en ruimte beschikt om in volledige onafhankelijkheid verder te kunnen werken, en ondersteun initiatieven om specifieke individuen te vervolgen.

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels