Q&A: Wat is TISA en hoe ondermijnt dit jouw toegang tot gezondheidszorg?



In september neemt Europa opnieuw plaats aan de onderhandelingstafel voor een verregaand handel- en investeringsakkoord in diensten, genaamd "TISA". Het openen van de gezondheidssector voor privé-investeringen zal ongelijkheden in gezondheid creëren zowel in het Westen als in ontwikkelingslanden.
g3W




 

Wat is TISA?

In 2012 gaven de EU en de VS de eerste aanzet voor multilaterale onderhandelingen voor "TISA" (Trade in Services Agreement) of de internationale overeenkomst voor handel in diensten. Diensten omvatten elk aspect van het dagdagelijkse leven; van de trein naar het werk, je hypotheek, pensioensparen, je hospitalisatieverzekering, internet, electriciteits- en watervoorziening tot onderwijs. De overheid speelt dan ook een sleutelrol in het verlenen of reguleren van deze diensten zodanig dat ze duurzaam zijn en voor iedereen toegankelijk.

Wanneer een dienstensector wordt opengesteld voor internationale handel, gaan publieke verleners en commerciële verstrekkers in concurrentie. Daar waar de privé-sector vooral focust op het maximaliseren van winsten, zijn publieke diensten er om te beantwoorden aan basisnoden van de bevolking. Publieke diensten zijn niet in een goede positie om te concurreren, gezien zij in principe verplicht zijn om zorgen te verlenen aan iedereen, inclusief mensen met hoge noden en weinig koopkracht, zoals armen, gehandicapten, ouderen, werklozen, migranten etcetera. Dit verhoogt de kost van de dienstverlening. Daarom zijn publieke diensten gebaseerd op solidariteit. Ieder betaalt belastingen, die ervoor moeten zorgen dat je kan terugvallen op publieke dienstverlening in moeilijke tijden, tijdens ziekte, ouderdom of tegenslag. Commerciële dienstverlening daarentegen focust op mensen die het zich kunnen veroorloven; je betaalt, je krijgt. Dit geldt voor privé-hospitalisatieverzekeringen, privé-ziekenhuizen, een lening bij de bank of privé-onderwijs. Zolang je genoeg geld hebt gaat alles goed, maar wat gebeurt er in tijden van tegenslag? Wat gebeurt er als je ziek wordt en de behandeling te duur is? Of wanneer je ouder wordt en een rusthuis te duur is voor je pensioen?

Afhankelijk van je vermogen zal je al dan niet toegang hebben tot kwalitatieve gezondheidszorg

 

 

Welke landen nemen deel aan de TISA-onderhandelingen?


Deelnemers aan de onderhandelingen zijn alle 28 EU-landen, Australië, Canada, Chili, Taipei, Hong Kong, Ijsland, Israël, Japan, Liechtenstein, Nieuw Zeeland, Noorwegen, Korea, Switzerland, de Verenigde Staten, Colombia, Costa Rica, Mexico, Panama, Peru, Turkije, Pakistan en Paraguay. De meerderheid van de deelnemende landen zijn rijke landen, wiens economie vooral afhankelijk is van diensten. De deelnemende landen zijn samen verantwoordelijk voor 70% van de globale handel in diensten.

De Europese Commissie wil eerst het TISA- akkoord ondertekenen met een maximum aantal landen, waardoor andere landen die deel uitmaken van de Wereldhandelsorganisatie nadien verplicht zullen zijn om dezelfde termen te aanvaarden.

 

Wat zijn de risico's voor de gezondheidssector?


Het grootste risico van de TISA voor de gezondheidszorg bestaat uit het creëren van een gezondheidssysteem met twee snelheden. Met name particuliere, hoogtechnologische en gespecialiseerde zorg voor diegenen die het zich kunnen veroorloven en eenvoudige openbare gezondheidszorg voor de armen. Afhankelijk van je vermogen zal je dus al dan niet toegang hebben tot kwalitatieve gezondheidszorg. Dit zorgt voor ongelijkheden in de gezondheidsuitkomsten van mensen, terwijl toch iedereen evenveel recht heeft op een goede gezondheid, ongeacht status of afkomst.

Het TISA-akkoord zal ook een impact hebben op de migratie van gezondheidspersoneel. Commerciële zorgverstrekkers zouden meer gezondheidswerkers importeren vanuit andere landen, omdat deze "goedkoper" zijn, en zo de lokale werkgelegenheid in gevaar brengen. Het verlies van gezondheidswerkers aan deze "brain drain" kan fragiele gezondheidssystemen in ontwikkelingslanden zelfs geheel doen instorten. Mensen die leven op het platteland en in arme gebieden in ontwikkelingslanden blijven zo achter zonder toegang tot kwalitatieve gezondheidszorg.

Ook voor de toegang tot geneesmiddelen vormt het TISA-akkoord een gevaar. Net zoals andere handel- en investeringsakkoorden bevat de TISA een verregaande bescherming van patenten op geneesmiddelen. Dit zal de prijzen van geneesmiddelen drastisch verhogen, waardoor velen zich de medicijnen niet kunnen veroorloven. Wetende dat in ontwikkelingslanden 25 tot 66 percent van de gezondheidsuitgaven gaan naar geneesmiddelen, is de prijs van geneesmiddelen er niet alleen een cruciale factor in het gezondheidsbudget, maar bepaalt het mee het niveau van de gezondheidszorg.

 

Welke impact heeft TISA op het gezondheidsbeleid?


Sinds 1994 kunnen landen die deel uitmaken van de Wereldhandelsorganisatie, via het GATS- akkoord (General Agreement on Trade in Services), hun diensten openstellen voor de vrije markt. Ze kunnen kiezen welke specifieke sectoren ze openstellen voor buitenlandse investeerders of exporteren naar andere landen. Onder druk van ontwikkelingslanden, bevat het GATS-akkoord clausules die ervoor zorgen dat landen de volksgezondheid prioriteit kunnen stellen boven handelsbelangen. Dit wil zeggen dat de overheid commerciële activiteiten kan beperken daar waar zij dit nodig acht om de bevolking te beschermen. Commerciële lobbygroepen zetten daarom druk op Westerse regeringen in de VS en EU voor het TISA-akkoord dat hun belangen beter weerspiegelt omdat het die beschermingsmaatregelen niet bevat.

Erger nog, net zoals het Transatlantisch handel-en investeringsakkoord (TTIP), bevat de TISA "investeerder-tot-staat arbitrage procedures". Hiermee kunnen investeerders de overheid aanklagen wanneer zij maatregelen neemt die de winsten in de weg staan, ook als het gaat om maatregelen voor sociale bescherming. Deze legale bepalingen smoren de publieke beleidsruimte van overheden in de kiem, gezien internationale rechtzaken tussen overheden en investeerders leiden tot verlies van miljarden belastinggeld. Een voorbeeld is de rechtzaak waarin Australië verwikkeld is met tabaksgigant Philip Morris, die het land aanklaagde omdat het schokkende waarschuwingen wou aanbrengen op sigarettenpakjes. Ieder akkoord dat de capaciteit van overheden om het algemeen welzijn te beschermen ondermijnt, is onaanvaardbaar.

 

Is er dan geen democratische inspraak?


Het TISA-akkoord wordt in het geheim besproken, waardoor er geen publiek debat kan plaatsvinden. Burgers in een democratisch politiek systeem hebben recht op inspraak in beslissingen. Des te meer omdat er belangrijke risico's verbonden zijn aan het ondertekenen van dit akkoord. We moeten dus druk zetten op onze regeringen opdat de inhoud van de onderhandelingen integraal wordt vrijgegeven voor publieke inzage.

Meer info: phmovement.org

Foto: Creative Commons

Deel dit artikel