Situatie sommige Braziliaanse gebieden even erg als Afrika

Is ontwikkelingssamenwerking nog wel nodig in een groeiende economie als die van Brazilië? "Absoluut," zegt Vanderley Zieger, voorzitter van Cresol. "Anders gaan honderdduizenden familiale boeren ten onder."

In Brazilië worden grote lappen grond gebruikt voor industriële sojateelt of andere gewassen. Het kleine boerengezin heeft het bijzonder hard te verduren. 'Cresol Baser' is een partnerorganisatie van Trias die al vijftien jaar werkt aan de heropwaardering van de familiale landbouw in Brazilië. Het netwerk van kredietcoöperatieven is in de drie zuidelijke staten van Brazilië actief en vertegenwoordigt maar liefst 170.000 leden. Negen op de tien zijn boeren. Adriano Michelon werkt als financieel adviseur bij Cresol. Samen met zijn voorzitter Vanderley Zieger geeft hij aan hoe belangrijk het is om kleinschalige boeren te blijven ondersteunen.

Adriano Michelon (financieel adviseur Cresol Baser): "Cresol is er voor familiale boeren. We bieden hen toegang tot landbouwkredieten die gesubsidieerd zijn door de overheid. Vroeger was dat voor die boeren onmogelijk. Cresol voorziet ook in spaargelden, waardoor het ook andere kredietlijnen kan aanbieden, zoals voorfinanciering of bouwleningen. Als er een nood is bij onze leden, kunnen we die invullen. We bieden alles aan wat er op de markt  ter beschikking is en zelfs meer. De bouwlening bijvoorbeeld, dat is een eigen product."

Zijn jullie leden tevreden over die producten?
Vanderley Zieger (voorzitter Cresol Baser): "Al vijftien jaar slagen wij erin om ons ledenaantal jaarlijks met 20% te doen stijgen. Dat is een duidelijk teken. We zijn van nul naar 170.000 gegaan. Dit hebben we voornamelijk te danken aan de sociale dimensie van ons werk. Het is in eerste instantie voor onze leden dat we het doen. We proberen een goede balans te behouden tussen de groei van de organisatie Cresol en de ondersteuning van onze leden."

Michelon
: "We hebben een structuur kunnen uitbouwen die gericht is op familiale boeren. We hebben al 100 plaatselijke leiders gevormd en wel 670 functionarissen opgeleid die binnen de coöperaties actief zijn. Deze mensen maken van de coöperaties sterke en professionele organisaties. Dit is een sterk signaal naar de regering. Het zijn die functionarissen die de boeren zullen vertegenwoordigen bij de overheid. Op die manier willen we van de regering meer erkenning voor de familiale landbouw."

Wat houdt familiale landbouw in Brazilië precies in?
Zieger: "Veel van onze leden zijn pachters en kleine producenten. Het zijn boeren die hun land overgeërfd hebben van hun vader of via een overheidsprogramma een lap grond verkregen. Ze houden meestal gemengde landbouwbedrijfjes, waarbij ze maïs en bonen telen en daarnaast koeien, varkens of kippen kweken."

Waarom die bewuste keuze om vooral boeren te ondersteunen?
Michelon: "We willen plattelandsvlucht tegengaan en de mensen de mogelijkheid bieden om een landbouwbedrijfje op te richten of rendabel uit te bouwen. Onder meer dankzij Cresol zien boeren opnieuw een opportuniteit in landbouw, ook al trekken nog veel jongeren naar de stad."

Vele mensen vragen zich af of er nog nood is aan ontwikkelingssamenwerking in Brazilië.
Zieger
: "Er is enorme vooruitgang in het land, dat is zeker. Maar het is ook een groot land met zeer veel tegenstellingen. Kijk maar naar de GINI-index (coëfficiënt die de inkomensongelijkheid binnen een land aanduidt nvdr.). Brazilië is 120e op 127 landen. De situatie in sommige regio's, zoals het noordoosten van Brazilië, is vergelijkbaar met die in de armste streken van Afrika. De rijkdom zit veelal in de steden, ook al is er daar zelf ook nog veel armoede. Die contrasten wegwerken wordt de grote uitdaging."

Michelon: "Ik denk dat we een onderscheid moeten maken tussen de bilaterale ontwikkelingssamenwerking - die misschien terecht minder nodig is geworden - en de steun aan bijvoorbeeld coöperaties of de civiele maatschappij. Zij brengen immers veel vernieuwing teweeg. Kijk maar naar ons genderprogramma. De civiele maatschappij - en daar rekenen we de coöperaties ook onder - hebben een pioniersopdracht. Zij moeten die grote ongelijkheden aankaarten en de overheid wijzen op minderheidsgroepen. Brazilië moet op gebied van sociale vernieuwing het schoolvoorbeeld worden voor de rest van het continent. Naast vernieuwing moeten we ook aan schaalvergroting denken. Structurele steun maakt het ons mogelijk om uit te breiden naar andere arme streken."

Een financieel product van Cresol dat meteen in het oog springt is de zogeheten 'koeienverzekering'. Leg eens uit?
Michelon
: "De melksector is bijzonder belangrijk in het zuiden van Brazilië. Trias heeft ons gestimuleerd om naar een beurs te gaan rond verzekeringen in de Verenigde Staten. Dit heeft ons ertoe aangezet om een verzekering voor koeien aan te bieden aan onze leden."

Zieger
: "Momenteel zijn er al om en bij de 10.000 koeien verzekerd. Dit was vroeger onmogelijk in Brazilië. We willen de kleine melkveeboeren behoeden voor verlies. Bovendien is het ook een extra garantie voor Cresol: als een lid een lening heeft lopen bij ons, kan die verzekering soelaas brengen in moeilijke momenten. De kostprijs voor zo'n koeienverzekering bedraagt trouwens maar 8 liter melk per maand. Dit komt overeen met twee euro."

Cresol is ook lid van Unicafes, een andere Trias-partner. Wat is het belang hiervan?
Zieger
: "Unicafes is de overkoepelende organisatie en onze vertegenwoordiging bij de overheid. Het is Unicafes dat de verschillende coöperaties en sectoren van de familiale landbouw bij elkaar brengt, zoals spaarcoöperaties, bouwcoöperaties, productiecoöperaties en coöperaties voor commercialisering. Unicafes bevordert samenwerking en zorgt voor belangenverdediging. Alle actoren in de familiale landbouw moeten georganiseerd en duurzaam zijn, anders kan je niet spreken van een duurzame familiale landbouw. En die actoren moeten ook samenwerken en voor een integrale dienstverlening zorgen. Enkel zo kan je de situatie van de familiale boeren verbeteren."

Is dat meteen ook uw antwoord op de kritiek die ontstaan is rond microfinanciering?
Zieger
: "Dat klopt. Nu, sommige kritiek is wel terecht. Er moet een goede balans gevonden worden tussen het economische en het sociale aspect. We moeten uiteraard duurzaam zijn als organisatie, maar als de boeren er niet beter van worden, kan je niet van duurzaamheid spreken. Zo is opleiding zeer belangrijk voor ons. Cresol heeft een eigen instituut voor vorming rond onder andere leiderschap, gender en coöperativisme. We werken ook samen met instellingen en universiteiten. Dit moet onze professionaliteit garanderen. Op die manier kunnen we verder werk maken van de welvaart van onze leden."


Trias DOOR:

Deel dit artikel