Syrië: wat zijn de slaagkansen van de vredesgesprekken in Genève?

Concrete vooruitgang op terrein is essentieel voor de legitimiteit van de vredesgesprekken

Op 23 februari 2017 gaat in Genève een nieuwe ronde van VN-vredesgesprekken over Syrië van start. 11.11.11 benadrukt dat succesvolle vredesgesprekken afhankelijk zijn van een hernieuwd staakt-het-vuren, volledige humanitaire toegang, de vrijlating van politieke gevangenen en de ontplooiing van internationale monitors in detentiecentra, en de stopzetting van alle militaire steun aan de strijdende partijen. Concrete actie is dringend vereist.

1. Wat wordt er besproken?

Op 23 februari starten in Genève nieuwe VN-vredesgesprekken over Syrië. “Genève IV” komt er nadat de VN-Veiligheidsraad op 31 december 2016 een Russisch-Turks voorstel tot een nieuw staakt-het-vuren bekrachtigde. Dit staakt-het-vuren werd de laatste weken echter steeds vaker geschonden in Idlib, Ghouta, Deraa en Homs, terwijl gesprekken in de Kazakse hoofdstad Astana over een implementatiemechanisme weinig opleverden. Het Syrische leger voerde het aantal luchtaanvallen bovendien gevoelig op in de aanloop naar de nieuwe vredesgesprekken.

Genève IV vertrekt vanuit VN-Veiligheidsraadresolutie 2254 (december 2015), dat onder meer oproept tot inclusief en niet-sektarisch bestuur, een nieuwe grondwet en vrije verkiezingen, en de creatie van een VN-monitoringsmechanisme voor een staakt-het-vuren. Eind januari 2017 publiceerde het Russische persagentschap Sputnik een ontwerp-grondwet die door Rusland geschreven werd, wat leidde tot luid protest van Syrische organisaties.

De VN zou de komende weken minder expliciet de nadruk leggen op het bereiken van een “politieke transitie”, hoewel dit deel uitmaakt van resolutie 2254 en het Communiqué van Genève (2012), dat nog steeds als één van de referentiedocumenten voor de vredesgesprekken geldt.

2. Wie is aanwezig?

De twee belangrijkste spelers die aanschuiven aan de onderhandelingstafel zijn de Syrische regering en de High Negotiations Committee (HNC), de grootste oppositiegroep. Islamitische Staat en Jabhat Fatah al Sham (JFS, de Syrische tak van Al Qaida) zijn niet uitgenodigd. Ook de Koerdische PYD, die grote delen van Noord-Syrië controleert, is onder Turkse druk opnieuw niet uitgenodigd. Andere oppositieplatformen worden door de HNC beschuldigd van al te nauwe banden met de Syrische regering, en het is onduidelijk of zij mee aan de VN-onderhandelingstafel aanschuiven.

De afgelopen weken en maanden vonden ook belangrijke machtsverschuivingen plaats tussen de verschillende gewapende oppositiegroepen in Noord-Syrië. JFS lanceerde op 24 januari een offensief tegen verschillende van de gewapende groepen die deelnamen aan Astana. Op 28 januari kondigden JFS en vier andere groepen de creatie aan van een nieuwe coalitie, Tahrir al Sham.

Ahrar al Sham, een andere ultraconservatieve gewapende oppositiegroep die gesteund wordt door Turkije en Qatar, sloot zich niet aan bij deze nieuwe coalitie (verschillende prominente leden liepen wel over). Het blijft momenteel onduidelijk hoe Tahrir en Ahrar zich juist tot elkaar verhouden. Ondertussen kondigden verschillende gewapende oppositiegroepen in Zuid-Syrië ook de creatie aan van de “Alliance of Southern Forces”.
3. Wat is er nodig voor succesvolle vredesgesprekken?

Syriërs hebben alle vertrouwen verloren in de internationale gemeenschap en verwachten weinig van Genève IV. Concrete vooruitgang op het terrein is daarom essentieel voor de legitimiteit van de nieuwe vredesgesprekken.

Een duurzame oplossing voor Syrië kan enkel politiek zijn, dus Genève IV moet alle politieke steun krijgen. Syriërs hebben echter alle vertrouwen verloren in de internationale gemeenschap en verwachten weinig van Genève IV. Concrete vooruitgang op het terrein is daarom essentieel voor de legitimiteit van de nieuwe vredesgesprekken.

Succesvolle vredesgesprekken in Genève zijn daarom afhankelijk van een duurzaam staakt-het-vuren en volledige humanitaire toegang doorheen Syrië (in het bijzonder voor belegerde gebieden). Ook andere vertrouwenwekkende maatregelen als de vrijlating van politieke gevangenen kunnen bijdragen aan een gunstig onderhandelingsklimaat. Zonder sterke internationale druk op alle betrokken partijen zal ook Genève IV geen doorbraak opleveren. Verschillende Syrische civiele maatschappij-organisaties benadrukten in een brief aan VN-chef Guterres het centrale belang van onafhankelijke VN-observatoren en concrete implementatiemechanismen voor een succesvol staakt-het-vuren.

11.11.11 pleit daarom voor een sterkere en onafhankelijke VN-monitoring van een hernieuwd staakt-het-vuren, het uitvoeren van humanitaire luchtdroppingen en -bruggen boven belegerde Syrische gebieden, de vrijlating van politieke gevangenen en de ontplooiing van internationale observatoren in Syrische detentiecentra. De militaire steun aan alle strijdende partijen moet daarnaast onmiddellijk stopgezet worden. Enkel op die manier kunnen betekenisvolle vredesgesprekken plaatsvinden die leiden tot een politieke transitie in Syrië.

Willem Staes
Beleidsmedewerker Midden-Oosten

11.11.11 DOOR:

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels

Niet te missen