Verslag van de verkiezingsdag

22 APRIL VERKIEZINGSDAG

Om 7u gingen openden bijna 20.000 kiesbureaus hun deuren (of tentzeil). Het resultaat van een voorbereiding van meer dan 18 maanden door de IEC, de Onafhankelijke Verkiezingscommissie, die verantwoordelijk is voor de organisatie van de verkiezingen.

De Zuid-Afrikaanse IEC heeft een zekere reputatie hoog te houden, niet in het minst omdat zij haar expertise ter beschikking wil stellen van andere landen, zoals dan ondermeer enkele jaren geleden gebeurde met de DRC. Zij is zich ook bewust van het feit dat Afrika, SADC en de internationale gemeenschap het verloop van de verkiezingen van nabij zal volgen.

Zoals in vele landen is er geen stemplicht in Zuid-Afrika. Iedereen moet zich eerst laten registreren en wordt dan opgenomen in het kiesregister. Burgers moeten dus 2 keer een inspanning leveren, registratie en enkele maanden daarna het effectief uitbrengen van een stem. Van de 28 miljoen potentiële kiezers lieten zich 23 miljoen Zuid-Afrikanen registreren waaronder opvallend veel jongeren.

Zoals bij ons worden de kiesbureaus ingericht in bibliotheken, scholen en gemeentehuizen. Daarnaast worden er overal tijdelijke bureaus opgezet, meestal tenten met de nodige uitrusting zoals een generator. De bureaus blijven immers tot na zonsondergang open (21u), er moet dus licht zijn.

Wij bezochten een ruraal kiesbureau in de Vrijstaat, onder leiding van Ross. Een tent ergens op een boerderij, opgezet voor landarbeiders van deze en omliggende boerderijen. Te voet, met tractoren, in de laadbak van de blanke boer, iedereen vindt een manier om zich tot hier te verplaatsen. 98 geregistreerde kiezers aangevuld met anderen uit de buurt. 3 politieagenten houden toezicht maar alles verloopt rustig. Ross is wel gespannen, foto’s kunnen maar hij wil geen risico nemen en geeft duidelijke richtlijnen.

Zoals Ross kregen meer dan 200.000 andere mensen een opleiding om deze bureaus te bevolken. Net zoals bij ons is er een voorzitter en leden van het bureau met elk een eigen taak. Net zoals bij ons kijken waarnemers van de politieke partijen toe op het correcte verloop van de verkiezingen. Nationaal kan worden gekozen uit 26 partijen, provinciaal verschilt dit van provincie tot provincie.

Verkiezingsdag is een verlofdag. Maar ook op verlofdagen wordt uiteraard gewerkt, de grootwarenhuizen blijven bijvoorbeeld open. Deze werknemers moeten dus met hun directie afspraken in verband met verlet, maar er is een grote bereidheid daartoe. Het stemrecht wordt hier echt wel hoog in het vaandel gedragen.

Ook hier waren er in de aanloop naar de verkiezingen debatten op TV. De kwaliteit daarvan, en de vraagstelling door journalisten is evenwel veel minder professioneel dan bij ons. Ook op verkiezingsdag werden op radio en TV continue verslag uitgebracht over het verloop van de dag. Met commentaren van academici en andere experten, evenals de buitenlandse waarnemers.

Naarmate de dag vorderde waren er toenemende berichten omtrent een tekort aan kiesbrieven en, vooral, kiesbriefdozen. Daarop volgde overleg tussen het IEC en de politieke partijen maar tijdens de daaropvolgende persconferentie werden deze berichten in belangrijke mate afgedaan als ‘gebaseerd op verkeerde informatie’. Volgens het IEC waren de 1 miljoen bijgedrukte stembrieven immers tot op heden ongebruikt gebleven. Vandaar ook de beslissing om de bureaus effectief om 21u te sluiten, met weliswaar de bepaling dat iedereen die op dat ogenblik in de rij staat, een stem zal kunnen uitbrengen.

Frank Vermeulen, steunpunt Broederlijk Delen in Zuid-Afrika

Broederlijk Delen DOOR:

Deel dit artikel

       

Niet te missen