De Europese Commissie wil een mondiale permanente investeerder-staat geschillenregeling

In oktober ging een grote betoging door tegen TTIP en CETA

Op woensdag 21 december lanceerde de Europese Commissie een online-consultatie over de oprichting van een permanente en mondiaal investeerder staat-geschillenregelingsmechanisme. De week voordien organiseerde de Commissie daarover samen met Canada een internationaal diplomatiek overleg in Geneve en in januari wil Commissaris Malmström het voorstel bespreken op ministerieel niveau tijdens het World Economic Forum in Davos. Een exclusief wereldtribunaal voor de rechten van buitenlandse investeerders? Geen goed idee vindt 11.11.11

Aanhoudende kritiek op ISDS

Ondanks de aanhoudende kritiek, of precies daarom, zet de Europese Commissie een drastische nieuwe stap in de saga van de investeerder-staat geschillenregeling (ISDS).

Ter herinnering: ISDS geeft buitenlandse investeerders het exclusieve recht om schadevergoeding te eisen van staten via internationale tribunalen als ze vinden dat een overheidsmaatregel hun belangen schaadt. Deze tribunalen oordelen niet op basis van de binnenlandse wetgeving maar op basis van vage internationale “investeringsbeschermingsnormen” zoals “eerlijke en billijke behandeling”. ISDS cases nemen alsmaar toe, net zoals de toegekende schadevergoedingen en de algemene beleidsmaatregelen die onder vuur komen te liggen.

De Europese Commissie probeert het systeem te verbeteren, maar tegelijk ook te veralgemenen. Aan de kern wordt niet geraakt: een uitzonderlijk recht dat alleen geldt voor buitenlandse investeerders zonder dat er enig verplichting tegenover staat en dat de democratische beleidsruimte ondermijnt.

De Commissie neemt de vlucht vooruit : van ISDS via ICS naar MIC

Vooral in de context van de TTIP en CETA-onderhandelingen met de VS en Canada is ISDS zwaar onder vuur komen te liggen. Omwille van het grote volume van de trans-Atlantische investeringen zal de opname van ISDS in beide akkoorden het toepassingsgebied ervan bijna verdrievoudigen. Bovendien zijn de Amerikaanse en Europese buitenlandse investeerders nu al de grootste gebruikers van het systeem.

Onder druk van het protest tegen ISDS heeft de Commissie hervormingen voorgesteld maar ze focust daarbij op de procedure en de vorm. Zo stelde ze voor om ISDS in TTIP en CETA te vervangen door een “Investment Court System”, maar al snel bleek het eerder over een permanent tribunaal te gaan dat niet aan de juridische garanties voldoet om als rechtbank door te kunnen gaan. De Duitse en Europese verenigingen van rechters en magistraten waren daar categoriek over. Bovendien is zo een permanent tribunaal nogal duur om in stand te houden voor bilaterale relaties. Daarom neemt de Commissie nu de vlucht vooruit naar een “Multilateral Investment Court”. Als het gedragen wordt door een grotere aantal landen kunnen er echte vaste rechters benoemd worden en kan de procedure verder evalueren tot een echte rechtspraak.

Een MIC blijft een ISDS

Maar een MIC blijft een geprivilegieerd “investor-state dispute settlement” mechanisme dat enkel door buitenlandse investeerders kan gebruikt worden en dat enkel op basis van vage “investeringsbeschermingsnormen” oordeelt. Wat met de internationale mensenrechten, sociale en milieunormen? Moeten investeerders zich daar niet aan houden, moeten overheden zich daardoor niet laten leiden bij het uitwerken van binnenlands beleid en regelgeving? Moeten ISDS-arbiters of “rechters” deze normen niet laten voorgaan op private investeringsbelangen?
ISDS, ICS en MIC zijn éénrichtingsstraten voor één soort voertuigen. Die moeten we niet betonneren maar opbreken.

AlWeer een éénzijdige online consultatie

Helaas laat de online consultatie die de Europese Commissie net gelanceerd heeft nauwelijks enige ruimte voor fundamentele kritiek. De Commissie stelt gesloten vragen over opties en voorkeuren binnen haar voorstel, dat dus al beslist is en enkel nog wat kan bijgeschaafd worden. 11.11. zal dus haar standpunt afzonderlijk aan de Commissie over maken.

Bij een vorige soortgelijke consulatie over ISDS in TTIP mobiliseerde het Europese middenveld een massale respons met een record van 150.000 inzending als gevolg. Er is nog tijd om dat ook dit keer te proberen. De consultatie loopt nog tot 15 maart 2017.

Marc Maes
Beleidsmedewerker handel

 

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels