België houdt vast aan verouderde investeerder-staat geschillenregeling (ISDS)

Op vrijdag 2 maart bereikte de Belgische Interministeriële Conferentie voor Buitenlands Beleid (ICBB) een akkoord over een nieuwe modeltekst voor Belgische bilaterale investeringsakkoorden (BITs). In een persbericht sprak de ICCB van een modernisering. Ondanks enkele verbeteringen merkt 11.11.11 dat ons land vasthoudt aan de oude ISDS, terwijl zelfs de EU daarvan af is gestapt. Daarom vinden wij dat België beter niet meer onderhandelt over BIT's.

Geen raadplegingen of transparantie

Over de investeerder-staatgeschillen bestaat grote controverse. Toch heeft geen enkele van de betrokken overheden (de federale en de drie gewestregeringen) het middenveld of de parlementen geraadpleegd over de nieuwe modeltekst. De voorzitter van de ICBB, minister Didier Reynders, heeft de plannen voor een nieuwe modeltekst vorig jaar toegelicht in een voortgangsrapport aan de Commissie Buitenlandse Betrekkingen van de Kamer. Geen enkel parlement heeft de tekst echter al mogen zien. Het is dan ook weinig waarschijnlijk dat de parlementen er nog iets aan kunnen veranderen. En eenmaal België een akkoord heeft afgesloten op basis van de nieuwe tekst, kunnen de parlementen enkel nog ja of nee zeggen op het geheel.

Dezelfde ISDS in nieuwe verpakking

Uit het voortgangsrapport en recente antwoorden op parlementaire vragen kunnen we afleiden dat de modeltekst sterk is uitgebreid. Er is een (niet-afdwingbaar) hoofdstuk toegevoegd over sociale en milieunormen en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Ook de nieuwe VN-regels over de transparantie van de procedure werden opgenomen, samen met een gedragscode voor arbiters en bemiddelaars.

Maar de kern, de investeerder-staatgeschillenregeling, blijft zoals hij was: van de staten wordt geëist dat zij zich bij voorbaat neerleggen bij het oordeel van een panel van privéarbiters, dus zonder dat ze de investeerder, de investering of zelfs maar het geschil kennen. De aanklagende buitenlandse investeerder duidt de helft van de panelleden aan. Tegen de uitspraak is geen beroep mogelijk. De arbiters krijgen bovendien veel ruimte voor eigen interpretaties van de tekst. De rechten van de verdediging - de staat, het algemeen belang en met andere woorden de belastingbetalers - worden dus tekortgedaan.

Chaos in de EU

Samen met Luxemburg wil België nu onderhandelingen starten met andere landen over nieuwe BITs. Daarnaast houdt het akkoord in dat 8 BITs die meer dan 10 jaar geleden werden afgesloten, eindelijk door alle bevoegde parlementen in België geratificeerd worden. BITs, dus, die geen enkele modernisering uit het akkoord bevatten en volkomen achterhaald zijn.

Daarmee is de chaos in de EU compleet: de lidstaten ratificeren nog steeds oude BITs. En hun nieuwe BITs bevatten nog steeds de oude ISDS. De Europese Commissie onderhandelt intussen over akkoorden met een andere versie van ISDS, waarbij de arbiters enkel door de overheid worden aangeduid en beroep wel mogelijk is. Bovendien neemt de Europese Commissie de vlucht vooruit door te werken aan de oprichting van een multilateraal investeringshof.

Terzelfdertijd neemt het aantal ontwikkelingslanden die akkoorden met ISDS volledig verwerpen en opzeggen toe, zoals Brazilië, India, Zuid-Afrika, Indonesië en Ecuador.

Vraag aan parlementen

Onze regeringen blijven juridische privileges voor buitenlandse investeerders verdedigen. Het persbericht van de ICCB stelt zelfs dat zulke verdragen belangrijk zijn "om de aantrekkingskracht van ons land voor buitenlandse investeringen te vergroten". Maar waarom toch telkens onze eigen wetgeving, fiscaliteit en zelfs rechtspraak uithollen om buitenlandse investeerders ter wille te zijn? Er is geen sluitend bewijs dat ISDS meer investeringen aantrekt: landen met BITs krijgen bijvoorbeeld meer investeringen uit landen waarmee ze geen akkoorden hebben. ISDS - aldus handelsexpert Dani Rodrik van Harvard - dient invloedrijke particuliere belangen ten koste van het algemeen belang.

Als de toegang tot eerlijke rechtspraak problematisch is, dan heeft iedereen er meer baat bij om die rechtspraak te verbeteren, dan om uitzonderingsregelingen toe te staan.11.11.11 roept de Belgische parlementen op om te vragen dat de ICCB de modeltekst publiceert en om deze tekst vervolgens aan een grondig onderzoek te onderwerpen.

 

Deel dit artikel