Wat na corona?

Een virus kent geen grenzen maar solidariteit gelukkig ook niet. Een grote groep Belgische organisaties dringt op duurzame oplossingen gebaseerd op solidariteit. Deze crisis treft de meest kwetsbaren het hard. Hoe kunnen we vluchtelingen en migranten wereldwijd maximaal beschermen?

COVID-19 dreigt op grote schaal slachtoffers te maken bij mensen op de vlucht en andere migranten. De gezondheidscrisis en de economische gevolgen ervan vergroten de kwetsbaarheid van miljoenen mensen die reeds lang voor deze crisis in erg precaire situaties leefden. Al vele jaren slagen de internationale gemeenschap en de Europese Unie er niet in om hen bescherming te bieden en het internationaal recht te respecteren. De impact van COVID-19 vraagt een gendergevoelige aanpak want de crisis heeft een verschillende impact op mannen en vrouwen.

84 percent van alle vluchtelingen wereldwijd bevinden zich in lage- of middeninkomenslanden, met nauwelijks of geen toegang tot kwaliteitsvolle gezondheidszorg. Vluchtelingen hebben vaak ook onvoldoende toegang tot proper water, zeep, voedsel en medicijnen en leven vaak in drukke en onhygiënische tentenkampen of sloppenwijken.

 

De meeste Syrische vluchtelingen zijn normaal gezien afhankelijk van dagarbeid in de informele sector, die ze verloren zijn door de COVID-19 maatregelen. Daardoor zitten ze nu in zware economische problemen - Rouba Mhaissen, actief in Libanon voor 11.11.11-partner SAWA.

Arbeidsmigranten in kwetsbare posities lopen grote risico's. In Qatar werd een overbevolkt kamp in een industrieel gebied in lockdown geplaatst nadat honderden arbeidsmigranten besmet raakten met corona. De Golfstaten staan bekend om de slechte omstandigheden en overbevolkte kampen met gebrekkige sanitaire voorzieningen voor arbeidsmigranten.

In Singapore toont een nieuwe opstoot van COVID-19-besmettingen dat het vergeten van gemarginaliseerde bevolkingsgroepen grote gevolgen kan hebben. Zo goed als alle nieuwe besmettingen vonden plaats bij arbeidsmigranten die worden gehuisvest in overbevolkte slaapzalen, ver weg van de rijke elite en de overheid. Singapore kreeg nochtans eerst veel internationale lof kreeg voor zijn aanpak van de crisis.

 

Infographic migratie corona

Ondertussen eisen ook de economische gevolgen van deze pandemie een hoge tol. Door de crisis verliezen arbeidsmigranten massaal hun baan, dus ook de mogelijkheid om geld (remittances) op te sturen naar hun famillie. De Wereldbank voorspelt de sterkste daling in de recente geschiedenis. De Secretaris-generaal van de VN, António Guterres, vraagt dringende inspanningen om de transferkosten voor het versturen van remittances zo dicht mogelijk bij nul te brengen. Remittances zijn een levenslijn voor miljoenen mensen in ontwikkelingslanden die zeker nu niet mag opdrogen.

Ook in België baart de situatie waarin duizenden asielzoekers en mensen zonder wettig verblijf leven grote zorgen. Ook hier hebben de coronamaatregelen een deel van de samenleving uit het oog verloren. Voor mensen zonder bestaansmiddelen, vlotte toegang tot de gezondheidszorg of zelfs onderdak is het onmogelijk om zich aan de opgelegde regels te houden en zichzelf te beschermen. Eerste tests in de Brusselse daklozencentra wijzen op de risico's van broeihaarden bij deze vergeten groep.

 

De situatie in Moria kan je je onmogelijk inbeelden. Ik bezoek het kamp sinds 2017. Elke keer als je denkt dat het niet erger kan, doet het dat wel - Marie, sociaalwerker bij Oxfam-partner the Greek Council for Refugees.

COVID-19 brengt ook de operaties van hulporganisaties wereldwijd in het gedrang, net nu die het meest nodig zijn. De hoge commissaris voor de Vluchtelingen (UNHCR) en de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) legden het internationale hervestigingsprogramma voor kwetsbare vluchtelingen tijdelijk stil. Reddings-ngo's op de Middellandse Zee moesten hun activiteiten on hold zetten met een risico op meer verdrinkingen. Na de terugtrekking van Europese reddingsmissies dreigt de situatie op de Middellandse Zee nu volledig van de radar te verdwijnen. In Libië zette UNHCR een aantal activiteiten stop, o.a. de bezoeken aan de detentiecentra waar nog steeds duizenden mensen in onmenselijke omstandigheden worden vast gehouden. Ondertussen worden mensen die de crisis in Libië proberen te ontvluchten nog steeds onderschept en terug aan wal gebracht door de Libische kustwacht die steun krijgt van de EU.

Wat kan de Belgische regering doen? 

Er is nood aan een aanpak die verder gaat dan de directe corona-maatregelen. Gezien veel kwetsbaarheden al bestonden voor deze crisis vraagt een duurzame oplossing ook structurele aanpassingen van het migratiebeleid, zowel in België als internationaal. Daarbij moeten bescherming en solidariteit een centrale plaats krijgen.

In België

  • De toegang tot gezondheidszorg, huisvesting en voedselzekerheid voorzien voor iedereen, ook voor migranten zonder wettig verblijf;
  • Een stopzetting van detentie tijdens de corona-crisisEen vlotte toegang garanderen tot asiel en opvang voorzien voor mensen op zoek naar internationale bescherming.
  • Het voorzien van financiële steun aan organisaties en initiatieven die hulp bieden aan kwetsbare migranten en daklozen.

Binnen de EU

  • Op korte termijn een billijke bijdrage leveren aan de Europese plannen om 1.600 niet begeleide minderjarigen vanuit Griekenland naar andere lidstaten te evacueren. België moet in staat zijn om minstens 150 kinderen op te vangen. Dit kan gebeuren in verschillende fasen.
  • Bijdragen aan een structurele hervorming van het Europese asielbeleid met een eerlijke spreiding van de verantwoordelijkheden en in lijn met het internationaal recht.
  • Pleiten voor een volwaardige EU Reddingsoperatie op de Middellandse Zee en een opschorting van de steun aan de Libische kustwacht.

Internationaal

  • Een billijke financiële bijdrage doen aan het nieuwe VN-noodfonds voor de bestrijding van COVID-19, dat een bijzondere focus legt op steun aan mensen die wereldwijd op de vlucht zijn.
  • Maatregelen nemen om de transferkosten van remittances versneld terug te dringen.
  • Werk maken van de doelstellingen van het VN-Migratiepact met een nationaal en regionale actieplannen.

Wat kan ik doen?

Amnesty International roept België op samen te werken met de Griekse regering om mensen op de vlucht te beschermen tegen de pandemie, en hen in veiligheid te brengen.

Teken de petitie

Deel dit artikel