Dammenproject West-Afrika: geen waterdichte oplossing

mali-dam
[FOTO: De Niger in Gao, Mali. REUTERS/Joe Penney]


Enkele overheden van West-Afrikaanse landen gaan dammen en waterkrachtcentrales bouwen en hopen hiermee op een vermindering van de armoede in de regio, maar experts verwachten een ramp op sociaal vlak en vrezen een verwoesting van het leefmilieu.




In november keurde de ministerraad van de Niger Basin Authority (NBA) een milieu- en klimaatactieplan goed voor een duurzaam beheer van het stroomgebied van de Niger. Dat gebied wordt bedreigd door de klimaatverandering. Het project omvat verschillende dammen en waterkrachtcentrales in Guinee, Mali en Niger.

De bedoeling van de NBA  – een samenwerking tussen verschillende West-Afrikaanse staten voor het beheer van de 4200 km lange Niger – is elektriciteit te produceren, irrigatie te verbeteren, verwoestijning en overstromingen tegen te gaan en economische activiteiten te bevorderen in de hele regio, waar meer dan 106 miljoen mensen wonen. De dam die in Mali zal worden gebouwd, bijvoorbeeld, moet energie produceren voor Burkina Faso en Niger en zou een irrigatiegebied van 140.000 hectare kunnen voorzien.

De plannen kwamen er na verschillende door de Wereldbank gefinancierde studies over de klimaatverandering in de regio. De financiering van het project, dat in de honderden miljoenen euro's kost, gebeurt eveneens door de Wereldbank en door de Afrikaanse Ontwikkelingsbank.


Zijn dammen de oplossing?


Aan de andere kant staan milieuexperts sceptisch tegenover de plannen. Zij stellen dat de bouw van de dammen te veel milieu- en sociale kosten met zich meebrengt. Hele gemeenschappen die langs de rivier wonen, zullen moeten verhuizen en grote stukken van de natuurlijke omgeving zullen volledig verwoest worden.

Men ontkent niet dat er in de regio nood is aan betere toegang tot (duurzame) energie, maar er wordt gewaarschuwd dat de voordelen die het project teweegbrengen ongelijk verdeeld zullen zijn. Dit kan aanleiding geven tot conflicten.

De experts stellen ook het effect van de bouw van de waterkrachtcentrales en de dammen in vraag. Irrigatie en economische groei zijn namelijk maar mogelijk indien er voldoende water beschikbaar is, iets dat door de klimaatverandering niet gegarandeerd kan worden. In 2012 stelde de Nederlandse ngo Wetlands International dat het enorme reservoir van de Fomi-dam tijdens het regenseizoen gevuld moet worden, waardoor het overstromingsgebied van de binnendelta van de Niger in Mali aanzienlijk zou verkleinen. De organisatie zegt ook dat de geplande irrigatie stroomopwaarts te intens zou zijn tussen maart en mei, waardoor er stroomafwaarts problemen zullen ontstaan. Er wordt dan ook bij de overheden op aangedrongen om alternatieve energiebronnen te gebruiken in de regio.

Zonne-energie zou op lange termijn een duurzamere oplossing zijn. Net omdat het om een zeer droog gebied gaat, zal het rendement van de waterkrachtcentrales immers beperkt zijn. Wetlands International meldde dit reeds tijdens het World Water Forum in 2012.

Verschillende maatschappelijke organisaties vragen steeds nadrukkelijker aan de Wereldbank om te stoppen met de financiering op grote schaal van waterkrachtcentrales en dammen. In plaats van de lokale bevolking te helpen, worden de meest kwetsbaren nog meer onder druk gezet, aldus Peter Bosshard van International Rivers (een organisatie die pleit voor de bescherming van rivieren en de gemeenschappen die ervan afhankelijk zijn).


BRON: http://www.trust.org/item/20131217125940-0yqo5/

Deel dit artikel