Filippijnen: ‘Economische projecten die de gemeenschap versterken’

SRAP (Samar Rural Assistance Program), een Filippijnse partner van Bevrijde Wereld, zoekt naar alternatieven voor arme boerengezinnen in het oosten van het eiland Samar. Bevrijde Wereld en SRAP ondersteunen boeren om zich te organiseren in coöperatieven en boerenassociaties – die er vooral op gericht zijn om economische activiteiten op te starten en draaiende te houden. In een eerste fase stapten zo’n 110 gezinnen mee in de opstart van een gemeenschappelijke boerderij, ook bekend als een coöperatieve. Anderhalf jaar na de start van het project is het netto-inkomen van de deelnemende boeren al met de helft gestegen. Tegen eind 2010 mikken de coöperatieven op een stijging met 400 %.

srap--------machinerie-karabao-webDe belangrijkste bron van inkomsten op het eiland Samar is copra, of gedroogde kokosnootvulling. Het product wordt gebruikt als brandstof en dierenvoeder. De wereldmarktprijs van copra is de voorbije jaren in elkaar gezakt, zodat heel wat landbouwers nu noodgedwongen op zoek gaan naar alternatieve teelten. Heel wat landbouwers trachten nu meer rijst en maïs te telen. De meeste boeren gingen hun geluk beproeven in de stad, of zoeken naar goud in de rivier. Sommige landbouwgezinnen verdienen iets bij met het weven van manden...

Doorgaans zijn de inkomsten echter ruimschoots ontoereikend. Het gemiddelde gezinsbudget in de armste dorpen op Samar bedraagt 11 à 12 euro per maand. “Om drie keer per dag te kunnen eten, om de kinderen naar school te sturen en medicijnen te kunnen kopen, hebben we minstens het twintigvoudige nodig,” verklaart het dorpshoofd van Barangay Vigan, een klein dorpje langs de kust.

Nanay Naty, een landbouwster, verklaart waarom haar gezin er niet in slaagt om genoeg geld te verdienen. “We hebben niet meer dan een heel klein lapje grond tot onze beschikking, waar we kokospalmen kweken. Ons stukje grond is echter veel te klein om een leefbaar inkomen te genereren voor de hele familie.” De meeste boeren op Samar hebben nog minder geluk, en moeten akkers pachten bij grootgrondbezitters. Sommige boeren bezitten helemaal geen grond, en werken als landarbeider tegen extreem lage lonen.

Coöperatieven

Het succes van een coöperatieve is afhankelijk van de activiteiten die ze uitoefent, van voedselproductie, veeteelt en kippenkweek tot verhuur van landbouwmaterieel. De best draaiende coöperatieven slagen erin om per maand zo’n 200 euro winst te boeken. De coöperatieve winkels streven naar een winstmarge tussen 5% en 12%, terwijl dat in een gewone winkel al snel oploopt tot 30 à 40%. Op die manier slagen coöperatieve winkels erin om basisproducten als suiker, olie en gedroogde vis een stuk goedkoper aan de man brengen. Boeren uit het dorp kunnen ook waterbuffels, handtractoren en kleine rijstoogstmachines huren bij de coöperatieve, tegen tarieven die een stuk lager ligger dan gebruikelijk is op de commerciële markt. Op die manier zien privé-verhuurders zich verplicht om hun prijzen te laten zakken. Ook niet-leden hebben dus baat bij een goed draaiende coöperatieve in hun dorp. Met de opbrengsten uit verhuur wordt het onderhoud van de machines gefinancierd.

shutterstock_13714456SRAP streeft ernaar om coöperatieven en boerenassociaties op termijn zo zelfstandig mogelijk te laten draaien. Daartoe organiseert de ngo workshops en trainingssessies omtrent management, leiderschap en het opzetten van kleinschalige, economische activiteiten. Bij het opstarten van een coöperatieve in een dorp wordt zoveel mogelijk voortgebouwd op ervaringen en expertise van bestaande organisatievormen, zoals bijvoorbeeld boerencomités of gemeenteraden. Meer zelfs, SRAP ondersteunt pas economische activiteiten als er een goede organisatorische ‘ruggengraat’ in het dorp aanwezig is. Dat is nodig om de nieuwe investeringen te kunnen beheren.


Collectief leiderschap

SRAP ziet er nauwkeurig op toe dat elk nieuw initiatief de organisatie en het groepsgevoel versterken. Medewerkers van SRAP brengen regelmatig een bezoek aan de respectievelijke coöperaties, om de werking te monitoren en te evalueren. Eén van de sleutelelementen voor een geslaagde werking is de actieve deelname van zoveel mogelijk leden aan de gezamenlijke activiteiten van de coöperatieve. Het gezamenlijke beheer van materiaal, gronden en vee komt het groepsgevoel en de solidariteit tussen de leden ten goede.

De besluitvorming binnen een coöperatieve wordt op een democratische manier aangepakt. Belangrijke beslissingen worden genomen met alle leden samen – na discussie en debat. Ook (potentiële) conflicten en problemen binnen gemeenschap worden zoveel mogelijk op dezelfde manier aangepakt.  In elk van de dorpen krijgen een aantal mensen een opleiding om het bestuur en de vergaderingen van de coöperatieve in goede banen te leiden.

Een boerenorganisatie of coöperatieve richt zich altijd op de armste boeren. Nieuwe leden betalen een eenmalige, kleine bijdrage voor hun lidmaatschap – bijvoorbeeld 2 euro per gezin voor de opstart van een coöperatieve winkel. “Zo’n bijdrage aan het startkapitaal van de coöperatieve heeft een grote symbolische waarde. Wie bijdraagt, voelt zich meteen verantwoordelijk voor het project. De betrokkenheid verhoogt,” aldus Jimmy Gonzalez, die de opstart van coöperatieven in goede banen leidt. In de coöperatieve winkels wordt gewerkt met een ‘store manager of the day’. Elke avond wordt de kassa afgerekend en overhandigd aan de verantwoordelijke van de volgende dag. In uitzonderlijke gevallen kan ook een kapitaalkrachtige landbouwer lid worden van de organisatie, wanneer deze bijvoorbeeld een deel van zijn gronden in bruikleen geeft aan de coöperatieve.

Voor het werk op de gemeenschappelijke gronden, boerderijen en in de coöperatieve winkels organiseren mensen zich in zogenaamde tiklos, een traditioneel rotatiesysteem om het nodige werk op het veld te verrichten. De boerenorganisatie in het dorp Cogon heeft bijvoorbeeld een puntensysteem om elk uur arbeid per persoon nauwgezet te noteren. Op die manier wordt de opbrengst van de coöperatieve op een eerlijke manier verdeeld onder de leden-landbouwers.

Eén van de belangrijkste resultaten van Bevrijde Wereld, plaatselijke partner SRAP en de coöperatieven is de vernieuwde samenwerking en solidariteit binnen de verschillende dorpsgemeenschappen. Mensen zijn nu vastberaden om conflicten, natuurrampen en ondervoeding met z’n allen aan te pakken, om hun lot in eigen handen te nemen en te bouwen aan een betere toekomst.


Jayson Fajarda (Medewerker Filippijnen)
& Filip Polfliet (Communicatiemedewerker Bevrijde Wereld)

www.bevrijdewereld.be

Het project in Samar wordt gerealiseerd met steun van de Provincie Oost-Vlaanderen en Volkstuinen Slotenkouter Sint-Amandsberg.
infofiche-met-partners-2009web650

Deel dit artikel