Guatemala, een paradijs voor moordenaars.

Enkele cijfers:
Sinds de ondertekening van de vredesakkoorden in 1996 gaat het alsmaar slechter met de mensenrechten in Guatemala. In 2001 werden meer dan 3000 mensen van het leven beroofd. Sindsdien gaat het in stijgende lijn. In 2004 werden er officieel 4500 mensen vermoord. Intussen geven de nieuwe statistieken van de mensenrechtenorganisaties voor dit jaar aan dat het land verder wegzinkt in dodelijk geweld. In februari van dit jaar werden er opnieuw 325 moorden geregistreerd. Aan dit tempo komt men nu al aan meer dan 12 lijken per dag als gevolg van moord.

Merkwaardig en tevens heel zorgwekkend is dat 10% van het totaal aantal doden ten gevolge van moord vrouwen zijn. Officieel werden er in 2004 niet minder dan 497 vrouwen vermoord, in 2005 waren dat er al 665, meer dan 2000 op vier jaar tijd. Vijfhonderd is bij benadering het aantal vrouwenmoorden dat in Ciudad Juárez in Mexico op 10 jaar werd gepleegd. Eerst sprak men van "femicidio", wat letterlijk vrouwenmoord betekent. Het woord gaat samen met "homicidio" wat in het Spaans "moord" betekent. "Femicidio" betekent dus ook moord, maar geeft aan dat het slachtoffer een vrouw is. Door het feit dat het aantal vrouwenmoorden in stijgende lijn gaat, spreken heel wat mensenrechtenorganisaties nu over "feminicidio". Dat woordt is gelinkt aan "genocidio", en betekent dus moorden met als doel uit te roeien. "Feminicidio" betekent dus letterlijk het uitroeien van vrouwen. Bovendien worden de vrouwenlijke slachtoffers niet zomaar neergeknald en achtergelaten. Meestal worden ze eerst verkracht en daarna op gruwelijke wijze gemarteld. Dagelijks worden er vooral in en rond de hoofdstad vrouwenlijken gevonden die tekenen vertonen van zware, onmenselijke martelpraktijken.


Foto's van slachtoffers door El Diario en El Periódico Guatemala


Intussen doet de regering alsof het allemaal zo erg niet is: Internationale mensenrechtenorganisaties luiden reeds enkele jaren de alarmbel, toch heeft president Berger nog steeds het lef om het probleem met een glimlach te relativeren. Authoriteiten blijven er compleet onverschillig bij. De president verwijt de interviewers pessimisme en doemdenkerij. Hij is er van overtuigd dat volgend jaar de cijfers zullen dalen als gevolg van het feit dat de Nationale Politie nieuwe voertuigen en nieuwe communicatiemiddelen in gebruik genomen heeft. Nochtans is de brandweer steeds een aantal uren eerder ter plaatse als er nog maar eens een lijk gevonden wordt. Het eerste wat de politie onderzoekt zijn de handen, om na te gaan of er nagellak opzit. Weer een hoertje: "ze heeft het waarschijnlijk zelf gezocht, kortje rokjes, nagellak, drugs en gure buurten". "We hebben de tijd niet om dat soort derderangsmoorden op te lossen" luidt het. Men zou op zijn minst verwachten dat de politie met nieuwe voertuigen en een nieuw communicatienetwerk er toch moet in slagen om als eerste op de plaats van het delict te zijn. Tot op heden is er met of zonder modern materiaal nog geen enkele moord opgelost. De gemakkelijkste weg is het slachoffer de schuld geven, dan hoef je geen dader te zoeken en krijg je er ook geen last mee. Bovendien wordt zelfs geen moeite gedaan om de identiteit van het slachtoffer na te trekken indien niemand hen als vermist komt opgeven. De zaak wordt geklasseerd op de XX-lijst. Ongekende slachtoffers gaan in een anoniem massagraf en ... zand erover. De politie beschikt niet over databanken voor vingerafdrukken, doet niet aan DNA-onderzoek of slachtofferprofilering. De strafregisters worden nauwelijks bijgehouden en zijn dus ook niet bruikbaar. Daders weten dat ze zonder in de problemen te komen hun gang kunnen gaan, ze worden beschermd door de straffeloosheid van het systeem. Die avond na het interview met president Berger werden opnieuw twee vrouwen vermoord.
 En wie zijn die daders ? seriemoordenaars ? Huislijk geweld ? Jeugdbendes ? Doodseskaders ? Georganiseerde misdaad ?... Waarschijnlijk een smeltkroes van dat alles. Omwille van het feit dat de Nationale Politie (PNC) nog geen enkele zaak oploste is er ook geen profiel van de daders. Eén ding is zeker de moorden zijn niet het werk van één seriemoordenaar. Een ander gegeven in Guatemala zijn de neveneffecten van gruwelijke militaire antiverzetsstrategieën in een losgeslagen machocultuur. Guatemala is een land dat tien jaar geleden uit een burgeroorlog ontwaakte. Die burgeroorlog duurde 36 jaar en maakte officieel 200 000 slachtoffers. De vredesakkoorden werden vooral onder diplomatieke druk van de V.S. ondertekend. Tijdens dit gewapend conflict was Guatemala in de jaren '70-'80 een laboratorium voor contraverzetstaktieken. Elitetroepen werden getraind voor de meest gruwelijke opdrachten. Een voorbeeld hiervan zijn de "Kaibiles", een commando-eenheid die getraind werd door de CIA, de Mosaad en de Argentijnse geheime diensten. De kaibiles werden opgeleid in zogenaamde "workshops in ondervragingstechnieken". In de praktijk waren die workshops niets meer dan keiharde training in folterpraktijken in combinatie met hersenspoelingen. Op het moment dat de recruten in staat waren om hun vrouw of hun lief mee te brengen en haar voor en door het peloton te laten verkrachten waren ze klaar voor het echte veldwerk. Er werd binnen het leger een propagandacampagne gevoerd tegen vrouwen, want het waren de vrouwen die guerrillero's baarden. Eén van de militaire psychologen die de recruten na de workshops evalueerde drukte het als volgt uit: "het zijn een aantal psychologische imprints, eenmaal dat de klik in hun hoofd een feit is zijn ze tot alles in staat". Tijdens de hevigste repressiejaren waren er in Guatemala meer dan een miljoen militairen en paramilitairen actief, getraind om te verkrachten en te moorden, drie generaties moordenaars. Het conflict is er niet meer, maar de gewoontes blijven.

Na de vredesakkoorden heeft er geen enkele president aandacht gehad voor de het uiteengerafelde sociaal weefsel. Herstel, verzoening en herintegratie zijn begrippen die tot op heden in Guatemala enkel in theorie bestaan. De aanbevelingen uit het rapport van de waarheidscommissie werden rustig opgeborgen in de lade van het presidentieel bureau, en de vredesakkoorden beperken zich tot de dagelijkse parade waarbij militairen in protocolair uniform de witte roos in de handen van het vredesbeeld op de binnenplaats van het presidentieel paleis vervangen voor de ogen van enkele diplomatieke gasten. President Arzú had enkel aandacht voor de economische achterstand van zijn land. De zogenaamde vrijhandelsakkoorden die door de V.S. ongeduldig opgedrongen werden. Nadat Mexico in 1994 toetrad tot de NAFTA-akkoorden was Guatemala als enig Midden-Amerikaans land in conflict een hindernis voor de Amerikanen in hun economische kolonisatie van het Zuidelijk continent. Portillo daarentegen liet de militaire architecten van de bloedige genocide opnieuw infiltreren in de bestuursorganen van Guatemala, met als gevolg dat de machtige en goed georganiseerde misdaadstructuren oncontroleerbaar zijn en Kaibiles zich bezighouden met het geven van trainingen in paramilitaire taktieken aan cocaïnekoeriers. De huidige president Berger komt uit een nest van machtige economische oligarchen, en hij is dus enkel en alleen geïnteresseerd in de economische belangen van vrijhandel. Hij verkoopt zijn land aan multinationale mijn- en petroleumbedrijven en laat de bevolking intussen rustig wegrotten in de uitzichtloze situatie van sociale problemen en een klimaat van psychopatisch geweld waarin militairen en ex-militairen, paramilitairen, verzetsstrijders en criminele bendes straffeloos hun gang kunnen gaan.

Deel dit artikel