Inheemse boeren ontvoeren 4 Belgen in Guatemala

Eergisteren (14 maart) slaagde een groepje inheemse boeren erin om hun zaak in de pers te brengen. Twee Belgische koppels waren van plan om de Spaanse burcht Castillo San Felipe op het Izabal-meer te bezoeken toen ze samen met hun gids door een groepje inheemse boeren naar een geheime plaats werden afgeleid. Het lijkt erop dat Guatemala sinds de jaren tachtig met de ontvoering van Serge Berten en de moord op Walter Voordeckers niet meer zo intens in het nieuws is geweest. Het land trekt blijkbaar enkel de aandacht van onze pers op het moment dat er landgenoten in gevaar zouden kunnen zijn.

Boeren vechten nog steeds voor grond
Nochtans is er in Guatemala sinds de moord op Walter en de ontvoering van Serge nog maar weinig veranderd. En dat ondanks de ondertekening van de vredesakkoorden in 1996. Het gewapend conflict in Guatemala dat 36 jaar duurde is ontstaan als gevolg van het grootgrondbezit. Arme inheemse boeren, de meerderheid van de bevolking, kregen geen toegang tot de landbouwgrond. De ongelijke verdeling van grond en andere rijkdommen in Guatemala is nog steeds een van de grootste oorzaken van conflict. Decennialang heeft de internationale gemeenschap nauwelijks aandacht besteed aan de problematiek van de inheemse boeren in Latijns-Amerika en in het bijzonder Guatemala. Zij worden nog steeds van hun gronden verjaagd en belanden daardoor vanuit de armoede in extreme armoedesituaties.

Conflictueuse regio
Momenteel behoort de regio waar onze landgenoten door de leden van een inheemse boerenorganisatie werden ontvoerd tot een van de meest conflictieve gebieden van het land. In januari 2007 herhaalde de geschiedenis zich nog maar eens. In Izabal werden een aantal inheemse boerengemeenschappen met geweld van hun grond ontzet ten voordele van de nikkelmijn, het Fenix-project. De huisjes van zo'n tachtig Q'eqchi'-families gingen in vlammen op en de mensen werden op een brutale manier door een gigantische politiemacht van hun gronden verdreven.
De stijgende prijzen op de grondstoffenmarkt hebben opnieuw de interesse gewekt in de oude nikkelmijn van El Estor. Het toenmalige Eximbal liet in de jaren tachtig in samenwerking met het leger een aantal inheemse gemeenschappen uitmoorden.
Vandaag de dag is het eigenlijk niet anders. Hoewel er tot hier toe nog geen massamoorden gepleegd zijn worden de Q'echí'-boeren zonder enig alternatief van hun grond verjaagd en op die manier uitgehongderd. De mijn in El Estor staat op het punt heropgestart te worden. Daarvoor werd de oude concessie uitgebreid en in handen gegeven van het Canadese Skye Resources www.skyeresources.com .

Afbeelding: Grondconcessie voor het Fenixproject (Nikkelmijn in handen van Skye Resources)

Belangrijk interessegebied
Izabal behoort momenteel tot een van de belangrijkste interessegebieden van het land. In de regio bevindt zich de belangrijkste haven van Guatemala. Vanuit Puerto Barrios worden heel wat goederen per schip uitgevoerd, o.a. bananen en koffie, maar ook Olie. Vanuit het binnenland loopt een oliepijpleiding onder het meer naar de haven. Belangrijker nog zijn de plannen voor de suppersnelweg, de zogenaamde Franja Transversal del Norte. Deze 360km-lange supersnelweg zal de Atlantische Oceaan in Livingston (Izabal) verbinden met de Mexicaanse grens (Nentón) en zo Guatemala in twee stukken snijden. In de ban van de biobrandstoffen wordt de regio opnieuw ingepalmd door grootgrondbezitters die willen overschakelen naar nieuwe monoculturen zoals Afrikaanse palm.

Anderzijds is er de georganiseerde misdaad die maar al te graag gebruik maakt van de infrastructuur in Izabal om hun drugs- en mensenhandel draaiende te houden. In de wandelgangen gaan geruchten over het feit dat de narcoticamaffia de boeren een handje helpt in hun strijd door hen wapens te verschaffen. Op die manier trachten zij het land in een wurggreep van geweld en politieke onbestuurbaarheid te houden.

Besluit:
De ontvoering van enkele toeristen is voor de boeren een wanhoopskreet om aandacht te vragen voor hun situatie. Hun vreedzame strijd waarbij ze illegaal gronden bezetten wordt brutaal afgestraft door de regering. Hun leiders worden opgepakt en opgesloten, privémilities gaan brutaal te keer tegen hun families en telkens ze zich ergens settelen worden ze opnieuw verjaagd.

Grootgrondbezit, gigantische infrastructuurplannen en massale ontginning van grondstoffen brengen de inheemse boeren in een heel kritieke situatie. Zij moeten niet alleen optornen tegen de lokale en nationale oligarchie, maar ook tegen de wereldhandel en de economische macht van multinationals. De agressieve liberalisering van markten zal in Guatemala het voortbestaan van de inheemse culturen sterk in gevaar brengen.

Auteur: Dirk Govaert (Vlaams Guatemalacomité)

Deel dit artikel