IPCC, AR5, WGII - Stijgende urbanisatie in veranderd klimaat zorgt voor grote uitdaging voor waterbeheer in steden

urbanization-970x645Foto: United Nations Photo (http://www.flickr.com/photos/un_photo/)

Sinds enkele jaren woont meer dan de helft van de wereldbevolking in steden. De hoge bevolkingsconcentratie (op deze relatief kleine oppervlaktes) biedt potentieel om collectief in te spelen op de klimaatverandering, maar impliceert ook grote gevolgen indien er niet wordt gehandeld.


Gevolgen klimaatverandering voor watervoorziening en -beheer

De waterbeschikbaarheid en -kwaliteit in steden kan wijzigen door onder meer sterk veranderde neerslagpatronen (meer of minder neerslag en in andere periodes) en door een stijgende zeespiegel. De veranderde neerslagpatronen kunnen ook leiden tot elektriciteitstekorten, watergebonden ziektes, stijgende voedselprijzen en voedselonzekerheid door een verminderd aanbod in de landbouw. Een stijgende zeespiegel resulteert onder meer in overstromingen en zoutwaterintrusie in het grondwater.

Snelgroeiende steden zullen onder meer onder druk komen te staan door een sterk verhoogde vraag naar water en/of zullen moeten afrekenen met meer afvloeiende neerslag en afvalstromen. Helaas wordt hoofdzakelijk een grote groei verwacht in de steden in lage en middeninkomenslanden... steden zonder al te veel middelen. Sommige steden kampen nu al met grondverzakkingen en erosie, als gevolg van te veel grondwateronttrekkingen omwille van de te grote vraag naar water (vb: Mexico City).

Gevolgen van overstromingen worden vaak verergerd door ongecontroleerde stadsontwikkelingen zoals het bebouwen van natuurlijke drainagekanalen en overstromingsgebieden, of de aanleg van wegen zonder rioleringssystemen. Deze gevolgen zijn nog erger in steden waar geen vuilnisophaaldienst bestaat. In gebieden met verhoogd risico op overstromingen moet dus extra aandacht gaan naar drainage- en afvalwatersystemen. In veel steden bestaat hier helemaal geen infrastructuur voor, maar ook voor bestaande riolerings- en drainagesystemen moet worden nagegaan of ze verhoogde piekstromen kunnen opvangen.

Aanpassingsmogelijkheden

De stedelijke overheden zijn aan zet om te komen tot een succesvolle klimatologische bijsturing. Ze moeten de confrontatie met de nieuwe klimaatpatronen en bijhorende onzekerheden aangaan en moeten leren omgaan met en reageren op de gevolgen.

Om een duurzame watervoorziening in steden te kunnen garanderen, zullen zowel aanbod- als vraaggerelateerde maatregelen noodzakelijk zijn. Om het wateraanbod te garanderen in een veranderd klimaat zijn er verschillende innovatieve oplossingen. Regenwateropvang, infiltratiebekkens, het zuiveren van zeewater en het gebruik van grijswater zijn enkele voorbeelden van technologische innovaties die de watertoevoer in steden kunnen verhogen. Vraaggerelateerde maatregelen worden tot nog toe minder bepleit, maar zijn even belangrijk. Dit zijn behoudsmaatregelen, consumentenvoorlichting, waterbesparingen en prijsstijgingen. Oplossingen kunnen bovendien multifunctioneel zijn, door bijvoorbeeld economische activiteiten te integreren in de wateraanpassingsplannen.

Obstakels

De aanpassingscapaciteit van de verschillende stedelijke gebieden verschilt erg en is afhankelijk van diverse factoren, zoals de schaal en aard van de impact van extreme weersomstandigheden en de beschikbare middelen van de overheden. Studies wijzen erop dat grote investeringen nodig zullen zijn om de aanpassingen aan de stedelijke water- en sanitaire systemen te financieren. Rijke landen, waar bewoners 24 uur op 24 voorzien worden van stromend water, sanitaire voorzieningen en afvalwatercollectie en -behandeling, kunnen de gebruikers meestal aanrekenen voor de kosten. Aan de andere kant zijn er landen waar er grote tekorten zijn aan water- en sanitaire voorzieningen en afvalwaterbehandeling, én die ook nog eens kampen met een tekort aan middelen. Ongeveer 1 miljard mensen woont op dit moment in niet-geregistreerde, informele woningen waar water- en sanitaire diensten onbestaande zijn, omdat leveranciers er niet willen of niet mogen investeren.

Integraal waterbeheer

Watervoorziening, sanitair en drainage maken deel uit van één systeem en beïnvloeden elkaar. Daarom is het absoluut noodzakelijk om een geïntegreerd waterbeheersplan op te maken waarin rekening wordt gehouden met alle aspecten. Verder is het van belang dat participatieve of geïnte-greerde planning wordt toegepast, aangezien water op zich niet alleen staat. Stedelijke watersystemen zijn immers vaak afhankelijk van andere hulpbronnen, zoals elektriciteit. Participatieve planning kan dus de kans op conflicten verkleinen en zelfs lokale industrieën ondersteunen.


Bron: IPCC AR5, WGII: Urban Areas

Join For Water DOOR:

Deel dit artikel