IPCC, AR5, WGII - Zoetwater onder druk


Zoetwaterbronnen zoals meren, rivieren en grondwater zijn van het allergrootste belang voor onze samenleving. Drinkwater is een bron van leven voor mensen en dieren, maar water wordt bijvoorbeeld ook gebruikt om energie op te wekken in waterkrachtcentrales, bij irrigatie in de landbouw en als proceswater in de industrie. Kortom: onze maatschappij is erg afhankelijk van deze natuurlijke hulpbron. We moeten er dus duurzaam mee omspringen.





Een belangrijke oorzaak van de klimaatverandering is de uitstoot van broeikasgassen. Hoe meer broeikasgassen we blijven uitstoten hoe groter de gevolgen van de klimaatverandering op de waterkringloop zullen zijn. En hoe meer broeikasgassen we blijven uitstoten, hoe hoger de kosten zullen zijn om de nodige maatregelen te kunnen nemen en hoe groter de kans is op meer armoede, hongersnood en waternood in landen in ontwikkeling.

Volgens het IPCC staan onze zoetwatervoorraden onder druk door de klimaatverandering en andere socio-economische factoren. Dit wordt schematisch weergegeven in onderstaande figuur (Figuur 1).

Knipsel
Figuur 1: Overzicht van klimaatgebonden en niet-klimaatgebonden factoren die hydrologische veranderingen veroorzaken en die vragen om een aangepast waterbeheer.

Verandering in waterkringloop

De klimaatverandering zorgt voor een verandering in de waterkringloop waardoor onder andere poolijs en gletsjers smelten, de zeespiegel stijgt, neerslag extremer wordt en er vaker droogtes voorkomen. De dooi begint vroeger en de overstromingen door smeltwater zijn geringer. Rivierijs in Arctische rivieren breekt vroeger open. Klimaatverandering is een zeer complex gegeven met sterke regionale verschillen, maar vooral de landen in ontwikkeling zullen het slachtoffer worden en de gevolgen het sterkst ondervinden.   

Voor elke graad die de aarde warmer wordt, ziet een bijkomende 7% van de wereldbevolking zijn hernieuwbare hoeveelheid zoetwater verminderd met 20%. Bovendien word verwacht dat wanneer we te veel broeikasgassen blijven uitstoten, het aantal personen dat jaarlijks te kampen zal krijgen met extreme overstromingen die zich nu maar om de 100 jaar voordoen, drie keer hoger zal liggen dan wanneer we de uitstoot van broeikasgassen sterk verminderen.

Tropen en subtropen

De oppervlaktewater- en grondwatervoorraden zullen vooral in de droge subtropen afnemen, waar de voorraden al schaars zijn. Ook zullen het aantal droogtes in deze streken toenemen. Dat betekent dat de competitie voor water zal toenemen tussen bijvoorbeeld de landbouwsector, de industrie, ecosystemen en de drinkwatervoorziening. Hierdoor komen dus ook de voedselveiligheid en het algemeen welzijn van de bevolking in het gedrang.

In de tropische regio's van Zuid-Amerika, Afrika en delen van Aziƫ zal het aantal overstromingen toenemen. Naast de dodelijke slachtoffers en de economische schade die overstromingen veroorzaken, vormen ze ook vaak een bedreiging voor de oogst. Een toenemend aantal overstromingen verhoogt dus de kans op meer voedselschaarste en armoede.

Drinkwaterkwaliteit

Door de klimaatverandering zal de kwaliteit van ons drinkwater achteruitgaan, zelfs na behandeling. Oorzaken hiervan zijn een stijging van de temperatuur; een toename van de hoeveelheid sedimenten, nutriƫnten en vervuilende deeltjes als gevolg van hevige regenval; minder verdunning van concentraties tijdens droogtes; verstoring van zuiveringsinstallaties tijdens overstromingen.

Andere bedreigingen voor zoetwater

Naast de klimaatverandering zijn er nog andere factoren die een bedreiging vormen voor de beschikbaarheid van zoetwaterbronnen. Enerzijds zal de wereldbevolking blijven stijgen, en dit tegen een almaar sneller tempo. Ook deze mensen zullen proper water nodig hebben. Maar anderzijds zal er ook meer water nodig zijn voor de landbouw om al deze mensen van voedsel te voorzien en zullen ook de economische groei en toenemende verstedelijking voor slinkende watervoorraden zorgen.

We staan dus voor de enorme uitdaging om ons voor te bereiden op de gevolgen van de klimaatverandering op de waterkringloop enerzijds, en de stijgende vraag naar zoetwater anderzijds. Hiervoor zullen overheden en waterbeheerders de handen in elkaar moeten slaan om een integrale visie te ontwikkelen en acties te ondernemen voor de dreigende problematiek die vooral de armere gebieden van onze wereld zal treffen.

Bron: IPCC AR5, WGII: Freshwater Resources

Join For Water DOOR:

Deel dit artikel