ISDS hervorming: wel met de VS, niet met Canada en al helemaal niet in België

CETA-actie-20150925-banner

Terwijl het bekende ISDS Europees zwaar onder vuur ligt en EU Commissaris Malmström op 16 september bijkomende hervormingen voorstelde, legde de federale regering net die dag een bilateraal investeringsakkoord van de oude stempel voor in de Kamer. Daarin: een ISDS-variant waar zelfs de Europese Commissie niet meer om zou durven vragen.

ISDS onder vuur

ISDS laat buitenlandse investeerders toe om van soevereine staten schadevergoedingen te eisen voor internationale arbitragecolleges als ze menen dat hun belangen zijn geschaad. ISDS krijgt alsmaar meer kritiek: het systeem bevoordeelt de investeerders, het discrimineert binnenlandse bedrijven en stelt democratische besluitvorming onder druk.

Sleutelen aan procedures niet voldoende

De Europese Commissie erkent de problemen, maar denkt dat ze kunnen verholpen worden. Volgens Malmström betekent haar voorstel voor een "Investment Court System" (ICS) in het kader van de TTIP-onderhandelingen met de VS het einde van ISDS. Dat klopt niet. Malmström sleutelt vooral aan de procedures, en dat is nodig, maar ze behoudt de discriminatoire voordelen voor de buitenlandse investeerders. Ze voegt er zelfs nog een aan toe: buitenlandse investeerders kunnen ook voor conflicten rond privécontracten met de overheid naar internationale arbitrage gaan.

Europees beleid aanklagen via Canada

Even contradictorisch is dat de Commissaris ondertussen weigert om bovenstaande hervormingsvoorstellen op te nemen in CETA, het vrijhandelsakkoord met Canada, ook al is dit akkoord nog niet getekend. Deze weigering ondermijnt haar eigen hervormingsvoorstellen. Ook in de praktijk: het is een koud kunstje voor Amerikaanse bedrijven om de EU en haar lidstaten via een Canadese dochterondernemingen toch voor een extern arbitragecollege te dagen. Op 25 september voerde het Belgische middenveld actie tegen de ondertekening van CETA.

Belgische BIT's hopeloos achterhaald

Al even tegenstrijdig is de houding van de Belgische regering. Zij gaat gewoon verder met de ratificering van bilaterale investeringsakkoorden (BIT's) die zij jaren geleden heeft onderhandeld en die nog een ISDS bevatten waar zelfs de Europese Commissie van gruwt. Bizar, want daarmee schiet zij zichzelf in de voet: de rechten van de verdediging (de overheid dus) zijn in deze BIT's zeer slecht behandeld. Oorspronkelijk bedoeld om "onze" investeerders te beschermen in het buitenland (lees: in ontwikkelingslanden) zijn BIT's ook wederkerig. De regering stelt zo ons land én ontwikkelingslanden bloot aan schadeclaims.

Samen met de Coalitie Waardig Werk verzet 11.11.11 zich tegen de opnamen van ISDS in TTIP en CETA en roept ze België op om op zijn minst geen BIT's meer te ratificeren tot haar eigen modeltekst grondig herzien is.

Marc Maes
Beleidsmedewerker handel/Secretariaat Adviesraad voor Beleidscoherentie ten gunste van ontwikkeling (ABCO)

Deel dit artikel