Libië: naar een gedragscode voor EU regeringen

De voorbije weken kwam de Europese en Italiaanse steun aan grensbewaking in Libië stevig in opspraak. Het Europese beleid bracht het aantal aankomsten van migranten in Italië sterk naar beneden maar kent een duistere keerzijde op vlak van mensenrechten van migranten die achter blijven in Libië. Voorstanders van deze aanpak vinden dat Europa geen andere 'realistische' keuze heeft dan zijn handen vuil te maken in Libië. Niets is minder waar. De huidige Europese aanpak is niet alleen onrechtvaardig, hij is vooral ook erg inefficiënt. Er bestaan wel degelijk alternatieven. 11.11.11 stelde een gedragscode op voor Europese regeringen in hun samenwerking met Libië.

De 'realistische' Europese oplossingen zijn contraproductief

Het gevaar is reëel dat de Europese steun voor Libische milities uiteindelijk bij lokale terreurgroepen terechtkomt. Criminele bendes, milities en terreurgroepen in Libië en de Sahelregio zijn van oudsher moeilijk van elkaar te onderscheiden. Dit terwijl terreurgroep IS en andere extremistische groeperingen in het verleden al voet aan de grond kregen in Libië en klaarstaan om opnieuw te profiteren van de politieke en economische chaos in een gefragmenteerd land. Recente ervaringen in Afghanistan, Irak en Syrië tonen dat een machtsvacuüm, proliferatie van milities en totale wetteloosheid de beste recepten zijn voor méér migratie, méér extremisme en méér terreur.

De 'realistische' Europese oplossingen gaan in tegen het internationaal recht

Door grensbewaking te financieren ondersteunt de EU de Libische autoriteiten zodat ze vluchtelingen en andere migranten kunnen onderscheppen en terugbrengen naar het Libische vasteland. Daar komen ze terecht in detentiecentra met een dramatische reputatie op het vlak van mensenrechten. VN-rapporten wijzen op massale foltering, ondervoeding en mentale gezondheidsproblemen. Geen enkele lidstaat kan mensen op zoek naar bescherming terugsturen naar onveilige landen (principe van de non-refoulement) zonder het internationaal recht en het principe te schenden. De Hoge VN-Commissaris voor de Mensenrechten, Zeid Ra'ad Al Hussein, sprak in een statement op 8 september over een "duidelijke schending van het non-refoulementprincipe".

Een mensenrechten-proof beleid is niet vrijblijvend. België is internationaalrechtelijk verplicht om het respect voor het internationaal recht te promoten, illegale situaties niet te erkennen en om op geen enkele manier hulp of assistentie te verlenen aan zware schendingen van de mensenrechten. De verdediging en promotie van de mensenrechten en het internationaal humanitair recht is bovendien verankerd in het federale regeerakkoord van oktober 2014.

Gedragscode

11.11.11 formuleert elf aanbevelingen, die deel zouden moeten uitmaken van een 'Gedragscode voor Europese regeringen in Libië'. Ze hebben zowel betrekking op de situatie in Libië als op het Europese migratiebeleid.

Flor Didden
Beleidsmedewerker Migratie

Willem Staes
Beleidsmedewerker Midden-Oosten

Deel dit artikel