Goed nieuws: lidstaten moeten handelsakkoorden met geschillenprocedure ratificeren

EU-Court-of-Justice-lux

Meer transparantie en dialoog

Op dinsdag 16 mei besliste het Europese Hof van Justitie dat de Europese Unie (EU) het vrijhandels- en investeringsakkoord tussen de EU en Singapore niet alleen kan ratificeren, maar dat ook de Europese lidstaten dit moeten doen. Deze uitspraak geldt voor alle soortgelijke Europese verdragen, dus ook voor EU-Canada (CETA), EU-Vietnam, EU-Japan, EU-Myanmar en later ook voor EU-Verenigde Staten (TTIP). Hiermee volgde het Hof de conclusie van zijn advocaat-generaal van 21 december 2016.

Dit is goed nieuws: het verplicht de EU en de regeringen van de lidstaten om meer rekening te houden met de nationale parlementen. Het komt dus de transparantie, de dialoog en de democratie ten goede.

Meer duidelijkheid

De uitspraak van het Hof schept eindelijk meer duidelijkheid over welke domeinen wel of niet tot het exclusieve Europese handelsbeleid behoren. Wanneer het gaat om 'gemengde verdragen', met zowel exclusief Europese bevoegdheden als nationale bevoegdheden, moeten ook parlementen in de lidstaten het akkoord ratificeren.

Het Hof is zijn advocaat-generaal gevolgd voor de investeerder-staat geschillenregeling en alle andere investeringen, op de 'directe buitenlandse investeringen' na. De lidstaten hebben daar bevoegdheden over en als deze investeringen in een Europees handelsakkoord behandeld worden, dan moeten zij dit akkoord ook ratificeren.

Lees meer

Het Hof is zijn advocaat-generaal niet gevolgd over duurzame ontwikkeling, sociale en milieunormen, transportdiensten en intellectuele eigendomsrechten. Het vindt dat de EU deze thema's wel in handelsakkoorden kan opnemen en dat de lidstaten die niet hoeven te ratificeren.

Maar voor hoelang?

Het staat niet vast hoelang het duidelijk zal zijn welke domeinen al dan niet tot het exclusieve Europese handelsbeleid behoren. Europese handelsakkoorden behandelen alsmaar meer onderwerpen en dringen alsmaar dieper door in de binnenlandse regelgeving. Daardoor botsen ze voortdurend op nieuwe discussies over bevoegdheden.

Lidstaten, middenveld en Magnette hadden gelijk

De uitspraak van het Hof betekent dat de lidstaten en het Europese middenveld gelijk hadden toen ze vorig jaar de Europese Commissie onder druk zetten om het handelsakkoord tussen de EU en Canada (CETA) te erkennen als een gemengd akkoord dat niet enkel door de EU, maar ook door de lidstaten geratificeerd moest worden.

De Commissie gaf toen met tegenzin toe, maar het Hof bevestigt nu dat akkoorden zoals CETA wel degelijk gemengd zijn. Daaruit blijkt dus ook dat Waals minister-president Magnette een punt had toen hij zijn parlement volgde en CETA in vraag stelde. Mocht de Commissie in juli overigens voet bij stuk gehouden hebben, dan waren de goedkeuring door de Raad, de ondertekening en de goedkeuring door het Europese Parlement ongeldig geweest.

Is CETA wel wettelijk?

Nu de kwestie van de gemengde bevoegdheden (voorlopig) van de baan is, kan het Hof zich binnenkort buigen over de volgende fundamentele vraag: is het Europees-Canadese handelsverdrag CETA wel in overeenstemming met de Europese verdragen? Dit gaat opnieuw over de investeerder-staat geschillenregeling. Ondermijnt zo'n regeling de Europese rechtsorde en de rol van het Europese Hof van Justitie niet? De Waalse minister-president Magnette drong er vorig jaar op aan dat België deze vraag zou stellen en het antwoord zou afwachten vooraleer het CETA ter stemming zou leggen. Het wordt dus opnieuw uitkijken naar wat het Hof hierover zal zeggen.

11.11.11 vindt in ieder geval dat een investeerder-staat geschillenregeling zoals die in de meeste bilaterale investeringsakkoorden en de Europese handels- en investeringsakkoorden voorkomt, de binnenlandse rechtspraak uitholt, democratische besluitvorming ondermijnt, fundamentele rechtsprincipes schendt en buitenlandse investeerders grotere rechten geeft dan binnenlandse investeerders en burgers.

Hopelijk stuurt het Europese Hof van Justitie de investeerder-staat geschillenregeling in CETA binnenkort dus terug naar af.

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels