Panama Papers al vergeten? EU-lidstaten blokkeren transparantie

transparancy

Na de Panama Papers in april dit jaar zouden beleidsmakers de strijd aanbinden tegen geheime offshoreconstructies waarmee vermogenden de fiscus kunnen ontwijken. Amper negen maanden later is de ambitie sterk bekoeld. Deze week, op 20 december, verwierpen EU-lidstaten een voorstel van de Europese Commissie om de werkelijke eigenaars die schuilgaan achter schermvennootschappen in publieke registers kenbaar te maken. Zulke constructies worden bijvoorbeeld opgezet rond Congolese grondstoffen en creëren een aanzienlijk verlies aan broodnodige fiscale inkomsten voor dit land in crisis.

Geld wegsluizen uit ontwikkelingslanden

In april 2016 zetten de Panama Papers duizenden bedrijven en vermogende individuen, waaronder politici, prominente families en beroemdheden, in hun hemd. Door papieren schermvennootschappen in belastingparadijzen als Panama werd wereldwijd kapitaal aan het zicht van de fiscus onttrokken. De 11 miljoen gelekte documenten schetsten ook het belang van belastingparadijzen als Panama bij het massaal wegsluizen van geld uit ontwikkelingslanden. Volgens bepaalde schattingen zouden illegale financiële stromen die wegvloeien uit Afrika, oplopen tot 50 miljard dollar per jaar. Dit is ongeveer dubbel zo veel als de officiële ontwikkelingshulp die het continent ontvangt.

In de Democratische Republiek Congo onthulden de Panama Papers bijvoorbeeld een netwerk aan offshoreconstructies rond de zakenbank Rawbank, betrokken in Congolese goudhandel. De gelekte documenten tonen aan dat de Rawji familie, aandeelhouders van het familiebedrijf Rawbank, veelvuldig gebruik maken van schermvennootschappen in belastingparadijzen zoals Panama (vb. Pix Business) en de Britse Maagdeneilanden (vb. Khazana Holdings). Behalve goud spelen ook koper, kobalt, diamant en olie een hoofdrol in de Congolese bladzijden van de Panama Papers. Dankzij dergelijke offshorevennootschappen kunnen buitenlanders (zoals de families Damseaux, Moerloose en Rawji) en lokale elite, zich verrijken terwijl de Congolese bevolking de dupe is van het mislopen van broodnodige fiscale inkomsten.

Het netwerk van schermvennootschappen in belastingparadijzen van de Rawji familie, betrokken in Congolese goudhandel.

EU-lidstaten blokkeren transparantie

Een verontrustende onthulling in de Panama Papers is het schijnbaar gemak waarmee iemand een bedrijf of stichting anoniem kan opzetten en zaken kan doen of financiële verrichtingen kan uitvoeren zonder dat zijn naam hieraan verbonden is. Om dergelijke praktijken aan te pakken, is er nood aan transparantie, bijvoorbeeld door gecentraliseerde registers van de werkelijke eigenaars - de zogenaamde 'begunstigde eigenaars' - die schuil gaan achter een bedrijf.

Op 5 juli 2016 lanceerde de Europese Commissie een voorstel om gegevens over werkelijke eigenaars van bedrijven publiek kenbaar te maken. Dat voorstel maakt deel uit van een herziening van de bestaande anti-witwasregels, die vooral tot doel hadden de Europese regelgeving in lijn te brengen met het kader in de VS. De Commissie wilde van die gelegenheid ook gebruik maken om de regels rond anonieme bedrijven aan te scherpen in nasleep van de Panama Papers. Opvallend is dat de lidstaten niet meewillen, onder andere uit bezorgdheid om de privacy, zoals geopperd door de wettelijke dienst van de Raad. De lidstaten wachtten echter niet op een uitspraak hierover door de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming, die begin 2017 verwacht wordt. Eerder deze week, 20 december, namen de lidstaten een onderhandelingspositie voor de Raad aan waarin publieke toegang tot informatie over werkelijke eigenaars geschrapt werd en de status quo behouden blijft. Dit houdt in dat burgers enkel toegang hebben tot informatie over de werkelijke eigenaars als ze een niet nader gedefinieerd ‘legitiem belang’ kunnen aantonen. Deze schrapping maakt deel uit van het compromis dat Slovakije als huidig voorzitter van de Raad uitwerkte. Verschillende landen, waaronder Nederland, Frankrijk, Spanje en Slovenië, zijn wél voorstander van een publiek register.

Na de Raad is het de beurt aan het Parlement om positie in te nemen, waarna ‘trialoog’-onderhandelingen tussen de Raad, het Parlement en de Commissie van start kunnen gaan. Dat standpunt wordt begin volgend jaar verwacht. Het Parlement steunt publieke registers reeds lange tijd. In maart 2014 stemde een overweldigende meerderheid (643 – 30) in het Parlement reeds vóór een positie om publieke registers van begunstigde eigenaars in te voeren. Het komt er nu op aan dat de Commissie en het Parlement, waaronder onze Belgische Europarlementariërs, het recht van EU-burgers op deze informatie overtuigend verdedigen in de komende onderhandelingen.

Belgische actie gewenst

Ondertussen kunnen lidstaten wel voor zichzelf beslissen om dergelijk register publiek open te stellen, en zo ook te besparen op de administratieve kost die de beoordeling van ‘legitiem belang’ en case-by-case verlening van gegevenstoegang met zich meebrengen. In het Verenigd Koninkrijk is een publiek register bijvoorbeeld al online en Denemarken zal volgen in juni 2017. 11.11.11 roept Belgische beleidsmakers op om dit voorbeeld te volgen en het geplande ‘begunstigde eigenaars’-register publiek open te stellen, om niet alleen administraties maar ook burgers, parlementairen, onderzoekers en investeerders de kans te geven de werkelijke eigenaars achter een bedrijf te kennen.

11.11.11 DOOR:

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels