Politieke partijen spreken eenzijdig over migratie en migranten

KU Leuven en UGent onderzoeken framing door politici in het migratiedebat in opdracht van 11.11.11

hoe-praten-vlaamse-politici-over-migratie

Als politieke partijen en politici praten over migratie, is dat overwegend met eenzijdige frames. De toon wordt daarbij gezet door Vlaams Belang en N-VA. Opvallend bij de andere partijen is dat zij in verhouding veel minder communiceren over migratie.

Partijen en politici hebben echter een grote verantwoordelijkheid omdat zij veel mensen beïnvloeden. Als politici te eenzijdig en/of negatief over migratie en migranten spreken, heeft dat effect op de mening van hun aanhangers en hun volgers, maar ook het brede publiek. Omgekeerd geldt natuurlijk ook dat partijen en politici die invloed in de andere richting kunnen aanwenden en een meer positieve frame kunnen zetten over migratie en migranten. Dat is dan ook waartoe 11.11.11 oproept.

De koepel van de Vlaamse Noord-Zuid beweging stelt ook dit jaar zijn najaarscampagne in het teken van migratie. De ngo wil meedenken over de toekomst van migratie voor het zuiden en voor het noorden. Na de geslaagde campagne vorig jaar, stelde 11.11.11 vast dat de manier waarop er over migratie in onze samenleving wordt gesproken erg gedomineerd blijft door een eenzijdige, vaak negatieve, benadering van migratie. Die staat dikwijls haaks op de realiteit.

Internationaal is er een consensus dat migratie vooral een positief verhaal is.

De OESO, het IMF en de Wereldbank wijzen allemaal op de positieve economische gevolgen. Volgens The Economist is het feit dat migratie een enorme bijdrage levert 'quasi-universeel' aanvaard onder economen. Volgens onze Nationale Bank zullen de sinds 2015 toegekomen vluchtelingen in 2020 al meer opbrengen dan dat ze gekost hebben. Recent onderzoek in 68 landen (waaronder België) aan de universiteit van Groningen toont aan dat ook de herkomstlanden winnen bij emigratie.

Om niet louter op een aanvoelen te moeten voort gaan, vroeg 11.11.11 aan de KU Leuven en de UGent om te onderzoeken welke frames politici hanteren wanneer zij spreken over migratie en migranten. Dit onderzoek – dat in september werd afgerond – bevestigt het aanvoelen van 11.11.11 en brengt enkele interessante conclusies naar voor.

Het onderzoek bestaat uit een tweeluik:

Enerzijds werd onderzocht welke frames Vlaamse partijen en politici gebruikten bij hun uitspraken over migratie in de periode 1 januari 2016 tot 30 juni 2018 in Vlaamse kranten, televisienieuws en sociale media.
Daarbij werd de methode van kwantitatieve frame-analyse gebruikt.

Het tweede luik was een onderzoek naar het effect van frames in tweets op de mening van de Vlaming. 
Dat gebeurde via een online bevraging van 1002 Vlamingen.

Frames zijn standvastige denkkaders of denkramen die bruikbaar zijn om structuur te brengen in de realiteit. Ze spelen een belangrijke rol in de communicatie over complexe maatschappelijke problemen. Ze worden gedeeld en veranderen niet zomaar.

Framing is het proces waarbij de betekenis van complexe maatschappelijke onderwerpen tot stand komt. Het is een vereenvoudigde weergave van de realiteit. Framen vergemakkelijkt het debat. En omdat migratie zeer complex is, verdient het debat hierover meerdere frames.

Het onderzoek sterkt 11.11.11 in haar overtuiging dat een minder eenzijdige kijk op migratie nodig is en toont aan dat er op een andere manier over migratie kan gesproken worden, zonder te polariseren en zonder het publieke debat te vergiftigen.

Als uitgangspunt voor dit onderzoek werden vier basisframes genomen: het frame van de migrant als een indringer; het frame van de welvaartskloof waarbij we solidariteit verschuldigd zijn aan anderen aangezien wij het hier goed hebben; het win-win frame waarbij migratie als een opportuniteit wordt gezien en de slachtofferframe, waarbij de migrant wordt omschreven als een onschuldig en hulpeloos slachtoffer dat vlucht voor de problemen uit zijn thuisland en dat hulp van buitenaf nodig heeft.

framing-grafiek-v2-640x360

  • In het onderzoek naar de frames in de algemene media werden 1.528 uitspraken onderzocht. Daarvan was bijna 48% afkomstig van de N-VA. Het Vlaams Belang volgde op afstand met 27%. Open VLD met 8,2% en CD&V met 6% zaten meer in mekaars buurt. De sp.a (5,9%) en Groen (5%) deden in de onderzochte periode het minste uitspraken over migratie.

  • Van de 1.528 onderzochte uitspraken bevatten er 245 (16%) één van de vier frames. Dit toont aan dat Vlaamse politici en partijen niet altijd neutraal en of enkel met feiten het woord nemen over migratie. De meeste geframede uitspraken komen van Vlaams Belang (38,8%) en N-VA (36%). Individueel is de staatssecretaris voor Asiel en Migratie de politicus met de meeste geframede uitspraken (25%).

    De N-VA domineert het publieke debat over migratie en kan er ook de toon van zetten.

  • Twee frames – het indringerframe (73%) en het slachtofferframe (22%) – zijn overweldigend aanwezig in de geframede uitspraken. Het welvaartskloofframe en het win-winframe komen samen een kleine 5% voor in de gedetecteerde uitspraken. Bij Open VLD, CD&V, Groen en sp.a domineert het slachtofferframe. Alle partijen behalve Groen gebruiken echter ook soms het indringerframe. Het win-winframe kwam enkel voor bij de N-VA en Open VLD.

    De staatssecretaris voor Asiel en Migratie gebruikt als belangrijkste politicus binnen dit debat vooral het indringerframe (53 van de 61 geframede uitspraken). Daarnaast verwijst hij 4 keer naar het slachtofferframe en 4 keer naar het win-winframe.

    Het onderzoek illustreert zijn verantwoordelijkheid. Een staatssecretaris voor Asiel en Migratie trekt het grootste deel van de media-aandacht over dit thema naar zich toe. Omdat hij (of zij in een andere politieke constellatie) een dergelijke grote impact heeft op het publieke debat over migratie, is het belangrijk een genuanceerde visie op en een diverse framing van de migratieproblematiek uit te dragen.

  • Het onderzoek richt zich ook op de effecten van het gebruik van de 4 frames op de houding tegenover migratie. Hebben frames, gevat in een tweet van een populair politicus, een effect op de attitude ten aanzien van migratie?

    Dat blijkt niet het geval te zijn wanneer mensen met één tweet in aanmerking komen. In dat geval blijft de Vlaming bij zijn mening. Volgens de Leuvense onderzoekers kan de verklaring liggen bij de grote aandacht voor het thema migratie in de media waardoor iedereen er al een duidelijke mening over heeft.

    Ander onderzoek geeft echter aan dat langdurige blootstelling wel degelijk effect heeft. Zo leidt negatieve berichtgeving over migranten tot een negatieve attitude over migratie en brengt een positieve weergave ook een positieve attitude teweeg.

  • Politieke voorkeuren en stemgedrag hangen duidelijk samen met de voorkeuren voor een bepaald frame. Vlaams Belang kiezers hebben een voorkeur voor het indringer frame, Groen en PVDA-kiezers gaan eerder voor het slachtoffer frame. Bij sp.a-aanhangers is de welvaartskloof dominant aanwezig bij de voorkeuren.

  • Opvallend is bovendien dat Vlamingen het bij voorbaat meestal eens zijn met de boodschap van de politicus waar ze sympathie voor hebben, onafhankelijk van wat die boodschap is. Ook wanneer staatssecretaris Francken een meer positieve framing (zoals de win-win) hanteert, slaat die aan bij zijn achterban.

  • Tenslotte is er ook een opvallend verschil tussen voorkeuren bij mannen en vrouwen. Mannen gaan eerder akkoord met het indringerframe, vrouwen staan dichter bij het slachtoffer- en de welvaartskloofframe.

Conclusie van 11.11.11

Het onderzoek bevestigt dat er een sterke framing zit in het politieke discours over migratie en dat die in hoofdzaak negatief is. 11.11.11 ziet vooral het indringer frame als negatief. Het win-win en welvaartskloofframe staan beiden aan de positieve kant van het spectrum. Het slachtofferframe getuigt van een empathie, maar medelijden hebben met de migrant hoeft niet altijd positief voor hem of haar uit te draaien.

Het onderzoek sterkt 11.11.11 in haar overtuiging dat een minder eenzijdige kijk op migratie nodig is en toont aan dat er op een andere manier over migratie kan gesproken worden, zonder te polariseren en zonder het publieke debat te vergiftigen. "Veel mensen zijn de polarisering beu", zegt directeur Bogdan Vanden Berghe. "Zij willen constructieve oplossingen. En die zijn er wel degelijk. Maar om daartoe te komen moet de toon veranderen en moet er meer openheid zijn voor de verschillende visies op migratie. Uit het onderzoek blijkt dat politici veel invloed hebben op hun achterban en sympathisanten. Hun verantwoordelijkheid is dus groot."

11.11.11 roept politici van die partijen die nu weinig communiceren op om meer te communiceren over migratie. En om dat minder eenzijdig met het indringerframe te doen.

Het veelgebruikte slachtofferframe is niet altijd het beste alternatief omdat het de hulpeloosheid van de migrant beklemtoont. Het moet dus zorgvuldiger gebruikt worden.

Ook voor 11.11.11 is dat trouwens een aandachtspunt.

We roepen vooral op om de minder gebruikte win-win- en welvaartskloofframes te gebruiken. Niet alleen omdat ze een belangrijk aspect van de realiteit weerspiegelen, ze geven ook een positief beeld van migratie en zijn nauwelijks aanwezig in het debat.

Met haar campagne in het teken van migratie wil 11.11.11 alvast zelf aan de slag gaan. Onder andere met een aantal affiches die op ruime schaal zullen worden verspreid, wordt meer begrip gevraagd voor de migrant en de redenen waarom hij of zij de vertrouwde bodem verlaat.

Op een andere manier over migratie spreken en framen – want framen hoeft niet per se negatief te zijn – kan de basis leggen voor een debat op niveau waarbij de constructieve oplossingen uit de bus komen die door iedereen worden aanvaard. Want met een rechtvaardig migratiebeleid kan migratie een goede zaak zijn, voor de migranten, voor het land van herkomst en voor het land van aankomst.

#Allemaalmensen onderweg naar beter.

11.11.11 DOOR:

Alles over de campagne

pin-allemaalmensen-126x200

11.be/allemaalmensen


 

 

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels