Rijstboeren en vissers gooien roet in geplande hightech steenkoolcentrale

Deze rijstvelden zouden moeten plaats maken voor een steenkoolcentrale

In 2011 lanceerde de Japanse overheid een project voor de bouw van een 2 x 1000 Megawatt steenkoolcentrale in Batang. Een modelproject van schone spitstechnologie die de Aziatische markt zou gaan veroveren. Maar dat was buiten de lokale bevolking gerekend. 

Ruim 3 jaar nadat het bedrijf grond begon op te kopen moet de eerste schop nog in de grond worden gestoken. Het verzet van de rijstboeren en vissers is in die jaren enkel toegenomen.

'Indirecte slachtoffers'

In het vissersdorp Robang worden we ontvangen door Karnyoto. Hij leidt het verzet tegen de centrale. De visser vrezen dat de rijke visgronden voor de kust zullen verdwijnen, zoals eerder gebeurde in de omgeving van andere centrales in Cirebon, Cilicap... In het milieu-impactrapport worden de vissers beschouwd als 'indirecte slachtoffers' en dus krijgen ze maar een kleine vergoeding, terwijl het leeuwendeel van hun inkomsten op het spel staat.

Bij de boeren hoor ik hetzelfde verhaal.  Ze kunnen nu 3 maal per jaar rijst oogsten en daarnaast ook  nog groenten telen. Voldoende om behoorlijk van te leven, en bij een slechte oogst is de solidariteit in het dorp groot. Dergelijke vruchtbare grond is niet zomaar te vervangen in het dichtbevolkte Java, waar zowat elke vierkante meter in gebruik is.

In het milieu-impactrapport worden de vissers beschouwd als 'indirecte slachtoffers' en dus krijgen ze maar een kleine vergoeding, terwijl het leeuwendeel van hun inkomsten op het spel staat.

Ondanks de druk van het mijnbedrijf en van politici die er niet voor terugdeinzen om militairen en privé-veiligheidsdiensten in te zetten, geeft de bevolking voorlopig niet op. Rijstboeren vormen traditioneel een  heel hechte gemeenschap, sterk gebonden aan hun geboortedorp en met weinig perspectief om op de arbeidsmarkt een beter inkomen te verdienen. De bouw van deze centrale is voor hen een kwestie van leven of dood.

Dit werd ook duidelijk bij de lokale verkiezingen van december vorig jaar. In Ponowarang haalde de kandidaat die zich uitsprak tegen de centrale 75 procent van de stemmen.

Intimidatie

Een beperkt aantal boeren heeft al land verkocht, maar naar verluidt zijn de meesten er niet gelukkig mee. Bij een aantal van hen gaat het om een relatief kleine oppervlakte, anderen zouden geïntimideerd zijn.

Karnyoto: "In 2011 en 2012 waren de dorpen op bepaalde momenten bijna oorlogsgebied. Het kwam ook 3 maal tot een gewelddadig treffen tussen de ordetroepen en demonstranten. Daarbij raakten een aantal mensen gewond door matrakslagen of traangas en motorfietsen werden vernield.
Zeven boerenleiders werden in beschuldiging gesteld, en 5 ervan zaten  5 maanden in voorhechtenis. Ze werden in eerste aanleg vrijgesproken en in beroep veroordeeld tot een boete. De zaak is nu in cassatie. Enkele van hen werden ervan beschuldigd dat ze de omheining van de moskee vernield hadden, die gesponsord werd door het bedrijf."

Financiering

Het project, een samenwerking tussen steenkoolbedrijf Adaro en het Japanse bedrijf J-Power, heeft een voorziene kostprijs van 4 miljard dollar en zou meegefinancierd worden door de Japanse Ontwikkelingsbank JBIC.

Op mijn bezoek aan Batang werd ik vergezeld door Hozue Hatae van Friends of the Earth Japan. Zij voeren een campagne tegen de financiering van het project door de Japanse ontwikkelingsbank.

Het zijn de boeren die de sleutel in handen hebben. Als ze niet verkopen wordt het voor de overheid zeer lastig.

Hozue : "Tijdens onze dialoog met JBIC en de Japanse regering werd duidelijk dat er voor JBIC geen vuiltje aan de lucht was. Premier Abe ziet dit als een modelinvestering die de Japanse technologie op de Aziatische kaart moet zetten. We hopen alvast aan de hand van de getuigenissen van de lokale bevolking de positie van JBIC aan het wankelen te brengen. De verhalen over intimidatie en willekeur door de lokale overheid en de veiligheidsdiensten zullen in Japan niet in goede aarde vallen."

Dankzij de inspanningen van heel wat organisaties hebben o.a. de Wereldbank, de Europese Ontwikkelingsbank en ook de VSde financiering van steenkool op de zwarte lijst gezet wegens de klimaatimpact.

Heike Mainhardt van Oil Change International : "Nu moeten we ook nog de Aziatische ontwikkelingsbank (ADB), JBIC en de Duitse ontwikkelingsbank overtuigen. Momenteel zijn dit de koplopers in het financieren van vuile energie."

 Onze man in Indonesië:  de strijdvaardigheid van de boeren werkt aanstekelijk

 

Verkiezingen


Arif Fiyanto van Greenpeace Indonesië bezoekt Batang maandelijks sedert 2011 en kent het dossier van binnen en van buiten : "De komende maanden worden cruciaal. In april waren er parlementsverkiezingen en in juli kiezen we een nieuwe president. Ondertussen verstrijkt in oktober de deadline voor de start van de werken. Eigenlijk verstreek die vorig jaar al, maar de regering gaf het bedrijf één jaar extra. Ik kan me voorstellen dat men behoorlijk zenuwachtig wordt, zeker na het resultaat van de lokale verkiezingen. We mogen niet vergeten dat de gouverneur van Centraal Java die het project nu steunt, in zijn campagne de strijd van de boeren steunde. Een zoveelste voorbeeld van 'broken promises' door politici. Maar het zijn de boeren die de sleutel in handen hebben. Als ze niet verkopen wordt het voor de overheid zeer lastig."

Epiloog


Er zijn heel wat gelijkenissen in de strijd van boeren  in Samarinda, Oost-Kalimantan en de boeren en vissers in Batang, Centraal-Java. Hun verhalen gaan over landroof, verlies van inkomen en toegang tot voedsel, gebrek aan alternatieven, de gezondheidsimpact, corruptie en bedreigingen en de sociale impact op traditionele boerengemeenschappen en inheemse volkeren. 

Zij betalen de prijs voor de economische ontwikkeling waarvan ze de vruchten niet plukken.  Gelukkig kunnen ze rekenen op de steun van 11.11.11-partners Jatam en Walhi, en ook internationale druk helpt. Tijdens zijn recente bezoeken aan Japan en Zuid-Korea liet Obama verstaan dat hij de financiering van steenkoolcentrales door zijn gastlanden 'betreurde'.

Kris Vanslambrouck
Inhoudelijk medewerker partnerwerking Azië

11.11.11 DOOR:

krisvanslambrouck 120x12011.11.11 medewerker Kris Vanslambrouck reisde door Indonesië en maakte een 3-delige artikelenreeks over de nefaste invloed van steenkoolmijnen op de omgeving en op het inkomen van de boeren.

  1. Desastreuze impact van steenkoolmijnen in Indonesië
  2. Wie wordt beter van steenkool?
  3. Rijstboeren en vissers gooien roet in hightech steenkoolcentrale

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels