De Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s): een cruciale rol voor steden en gemeenten

De Mondiale Raad van Mechelen stelt zijn memorandum voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 voor. In dit memorandum pleit de Mondiale Raad voor het lokaal realiseren van de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen in de komende legislatuur 2020-2025.

Eind september 2015 ondertekende België, samen met 192 andere landen, de ambitieuze duurzaamheidsagenda van de Verenigde Naties: Agenda 2030. Deze agenda bevat 17 doelstellingen, ook wel bekend als de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen of Sustainable Development Goals (SDG's), om tegen 2030 te komen tot een meer rechtvaardige, duurzame en vreedzame wereld voor iedereen. De doelstellingen gaan over armoedebestrijding, onderwijs, gezondheidszorg, water, gendergelijkheid, duurzame consumptie en productie, klimaatactie, enzovoort.

De Agenda 2030 omvat drie dimensies die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Zo beoogt ze economische, sociale en ecologische vooruitgang, met respect voor de grenzen van de planeet, en raakt ze als vanzelf aan meerdere beleidsdomeinen. Verder erkent de geest van de agenda, 'laat niemand in de kou staan', de mondiale verbondenheid van vandaag: willen we een duurzamere wereld creëren dan zal iedereen en elk land de doelstellingen moeten realiseren en dit kunnen we alleen als we elkaar daarin ondersteunen en begeleiden. De realisatie van de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen is dus een opdracht voor iedereen, voor alle overheidsniveaus en voor alle lagen van de samenleving, in Noord én Zuid.

Voor steden en gemeenten, als eerstelijnsoverheid, bieden de SDG's een interessant kader om vanuit hun beleid en de lokale praktijk het verband te leggen tussen mondiale uitdagingen en lokale oplossingen.

Cruciale rol voor steden en gemeenten

In de Agenda 2030 is een cruciale opdracht weggelegd voor lokale administraties en politici. De werking en de bevoegdheden van een lokaal bestuur hebben immers heel wat raakvlakken met de verschillende duurzame doelstellingen. Het is daarbij wel van groot belang om de Agenda 2030 transversaal in het beleid te implementeren. Dit betekent dat 'werken aan de SDG's' niet enkel opgenomen mag worden door de dienst Noord-Zuid, maar moet verweven zijn in de beleidsplannen van alle lokale diensten. Ook andere beleidsdomeinen dragen immers bij aan een duurzame gemeente in een duurzame wereld wanneer hun beleidskeuzes over aankoop, mobiliteit, zorg of energievoorziening met een duurzame mondiale bril worden benaderd. En enkel zo hebben de zeventien SDG's het potentieel om armoede en onrechtvaardigheid te bestrijden op een structurele en allesomvattende manier.

Bovendien staat een lokaal bestuur dichter bij haar burgers dan een gewestelijke of nationale regering. Lokale besturen hebben de ideale positie om ons te informeren over de impact die wij als burger met onze consumptie en ons gedrag hebben op de rest van de wereld. Een lokaal bestuur kan duurzame keuzes en mondiale samenwerking stimuleren door op een laagdrempelige manier concreet en zichtbaar te maken waar de prioriteiten liggen en welke alternatieven er zijn. Daarnaast kunnen steden en gemeenten ook samenwerkingen tussen inwoners, scholen, bedrijven en verenigingen faciliteren door hiervoor (financiële) impulsen te geven of te ondersteunen bij lokale netwerkinitiatieven.

Hoe pak je dit aan als gemeente?

Om te beginnen is het belangrijk om de SDG's op een duurzame manier op te nemen in het lokaal beleid. Dit betekent dat de Duurzame Agenda 2030 de rode draad moet zijn (of worden!) van het meerjarenplan van de gemeente. En naast het maken van plannen hoort natuurlijk ook evenredig mensen en middelen voorzien om de realisatie van deze plannen te verzekeren. Onze aanbevelingen hiervoor kan je nalezen in het memorandum dat we schreven naar aanleiding van de gemeenteraadsverkiezingen in 2018.

Om de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen concreet te verwerken in de beleids-en beheercyclus van de gemeenten, kan je als gemeente terecht voor ondersteuning bij de Vlaamse Vereniging voor Steden en Gemeenten (VVSG). Op de website van VVSG kan je o.a. informatie vinden over hoe je de SDG's kan opnemen in de omgevingsanalyse en de beleids- en beheercyclus.

De Vlaamse Vereniging voor Steden en Gemeenten (VVSG) lanceerde in 2017 een piloottraject waarbij 20 Vlaamse gemeenten intensief begeleid werden om de SDG's op te nemen in hun meerjarenplanning 2020-2025 en dus in hun gemeentelijk beleid. Nog eens 30 andere gemeenten werden op de hoogte gehouden van het traject en kwamen jaarlijks samen. Met dit traject ontwikkelde de VVSG een reeks tools en aanbevelingen, die kunnen dienen voor de rest van de Vlaamse steden en gemeenten.

Gedeelde verantwoordelijkheid

Voor de verwezenlijking van Agenda 2030 is dus voor politici een uiterst belangrijke rol weggelegd. Maar niet alleen beleidsmakers moeten hun verantwoordelijkheid opnemen; de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen zijn er voor iedereen. We zijn allemaal radertjes in dezelfde mondiale wereld, in de gemeente of stad waar we wonen, werken of naar school gaan. We kunnen de keuze maken om zelf zo duurzaam mogelijk te leven, maar we kunnen ook zorgen dat het bedrijf waarin we werken andere keuzes maakt. We kunnen onze scholen aanzetten om duurzamere stappen te zetten en we kunnen onze gemeente aanzetten om hetzelfde te doen.

Zelf aan de slag!

Hoe zit het in jouw gemeente? Moet jouw bestuur ook dringend aan de slag rond de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen? Ga na of je gemeente de engagementsverklaring van de VVSG al heeft ondertekend, en zo niet, overtuig je bestuur om dit te doen.

Staat je gemeente wel al in de lijst? Goed zo! Maar nu moet je bestuur er ook concreet werk van maken en hun belofte omzetten in daden. Vraag dus regelmatig na wat er al gebeurt en inspireer je gemeente om meer te doen.

Meer weten?

11.11.11 en Perspective 2030 verrichten heel wat studiewerk over de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen en volgen nauw op in hoeverre onze overheden hun verantwoordelijkheden nemen. Hier vind je een overzicht van dit werk. Het meest recente rapport, Mind the Gap, van Perspective 2030 kan je via deze link downloaden.

Perspective 2030
Een aantal middenveldorganisaties, waaronder 11.11.11, verenigden zich in een samenwerkingsverband, dat we Perspective 2030 doopten. Samen houden we het federale beleid rond de realisatie van de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen in het oog en denken we educatief materiaal uit. Recent lanceerden we het nieuwe dossier Mind The Gap waarin we de vooruitgang van België onder de loep namen en prioriteiten en dringende aanbevelingen formuleerden voor elke SDG.

Deel dit artikel