Peru: Een gouden toekomst zonder water

peru milton sanchez 640x400

Milton Sánchez draagt geen gouden ring of kettingen en er blinken geen gouden tanden in zijn mond. Daar heeft deze gepassioneerde activist uit Peru alle reden toe. Dit edele metaal wordt namelijk ontgonnen in de streek waar hij vandaan komt: een ecologisch kwetsbaar natuurgebied in de hooggelegen Andesprovincie Celendín, waar vele waterlopen ontstaan. De gevolgen zijn schrijnend.

Je bent vertegenwoordiger van het Plataforma Interinstitucional Celendina. Wat doen jullie precies?

 

Milton Sánchez: Het PIC is een groepering van zo'n 35 basisorganisaties: autonome boerenorganisaties, verenigingen van producenten, lerarensyndicaten ... Het is ontstaan in 2009 als reactie op het geplande mijnproject Conga. We wilden er informatie over krijgen, en tegelijk de bevolking er informatie over verschaffen. Het mijnbedrijf zelf belooft de bewoners de hemel op aarde, maar de werkelijkheid ziet er helemaal anders uit. We gebruiken de catastrofale gevolgen van de Yanacochamijn in de naburige provincie Cajamarca als voorbeeld om duidelijk te maken wat bij ons ook zal gebeuren.

De ecologische gevolgen zijn niet te overzien. Kan je ze even kort omschrijven?

Sánchez: De mijn bevindt zich in een hooggelegen brongebied. Er ontstaan vijf rivieren en er zijn meer dan veertig meren. Eén meer zal een open groeve worden van 2 km doorsnede en bijna 1 km diep. Twee andere zullen gebruikt worden om het afgegraven gesteente in te werpen, hoewel ze de bron vormen van onze belangrijkste rivier. Na verwerking van de gesteenten blijft met gifstoffen vervuild afval over, naar schatting 800.000 ton per dag. Dat zouden ze storten in een 700 ha groot gebied, met een muur errond. In Cajamarca is water schaars geworden. De waterkanalen van de boerengemeenschappen zijn opgedroogd, de andere zijn ernstig vervuild. Dat staat ons ook te wachten.

Het mijnbedrijf biedt een oplossing aan voor de waterschaarste die het veroorzaakt. Hoe sta je daartegenover?

Sánchez: Het bedrijf bouwt waterreservoirs om de vernietigde meren te vervangen. Daarbij gaat het ervanuit dat het water in de meren uitsluitend afkomstig is van regen, maar dat klopt niet. Het komt vooral uit de grond en uit nevel. We hebben in Cajamarca reservoirs gezien die leegstaan omdat het niet genoeg regent. Bovendien gaat zo'n reservoir maximum vijftig jaar mee. Hoe lang gaat een bergmeer mee? De reservoirs moeten ook permanent onderhouden worden. Als het fonds dat daarvoor bestemd is uitgeput is, wat dan?

Zijn er naast ecologische gevolgen ook andere, bijvoorbeeld op sociaal vlak?

Sánchez: Verschillende. Toen de mijn kwam, waren we niet op de hoogte van de problemen die zich konden stellen. Maar toen we ons realiseerden wat er zou gebeuren met onze omgeving, vonden we dat we het recht hadden om ons daarover uit te spreken. Ondertussen hadden sommigen echter al werk gevonden bij de mijn. Het bedrijf organiseerde ook gratis reizen voor middelbare scholieren, het schonk rugzakken, schriften, uniformen en gratis vervoer, dat alles in ruil voor een handtekening op een document waarmee de mijn aanvaard werd. Sommigen waren dus voor de mijn, maar de meeste anderen waren ertegen.

Wordt jullie protest in de kiem gesmoord?

Sánchez: Ons protest leidde onder andere tot repressie vanuit de overheid, en 8 maanden lang hebben militairen Celendín bezet. Toen we op 29 november 2011 naar onze meren wilden gaan, dreef de politie ons uiteen met vuurwapens en traangasbommen. Iemand kreeg een kogel in zijn ruggengraat, moest een nier en zijn milt laten verwijderen en zal nooit meer kunnen lopen. Iemand anders verloor zijn zicht, nog iemand anders 10 cm van zijn dijbeen. Niemand ontving een compensatie. Het Peruaanse rechtssysteem redeneerde dat vervolging niet kon omdat de schutters niet bekend waren. De protestleiders, daarentegen, worden wel vervolgd. Tegen mij lopen veertig aanklachten. Ze hopen ons de mond te snoeren door ons op die manier te intimideren.

Je reist de hele wereld rond om je verhaal te vertellen. Wat verwacht je van de internationale gemeenschap, van Europa?

Sánchez: Bij onze eigen regering vinden wij geen gehoor. In plaats van ons te steunen, stuurt ze soldaten op ons af. Ze beperkt onze vrijheid van meningsuiting, ze bepaalt wie doorgang krijgt op een weg en wie niet, ze schendt onze rechten. President Ollanta Humala, die wij aan de macht geholpen hebben, beloofde voor de verkiezingen dat hij zou opkomen voor ons, voor ons water en voor onze grond, maar hij was nog maar net aan de macht en hij keerde ons zijn rug toe. Bij wie kunnen we dan nog terecht? Wie blijft er over?

Ze halen het goud bij ons weg, ten koste van ons water en ons leven, en begraven het in Europese banken, voor de Europese economieën. Waarom moeten wij daarvoor opdraaien?

Is er iets wat wij als westerse consumenten kunnen doen om jullie te helpen?

Sánchez: Wij begrijpen niet waarom jullie zoveel goud nodig hebben. Waar is dat goed voor? Het goud in gsm's, tablets ... komt niet uit landen met zeer strenge wetten. Het komt uit landen met corrupte politici die de ontginning toestaan, zelfs als ze daarbij over lijken moeten gaan. Ze halen het goud bij ons weg, ten koste van ons water en ons leven, en begraven het in Europese banken, voor de Europese economieën. Waarom moeten wij daarvoor opdraaien?

We willen jullie, mensen uit het Westen, informeren en doen nadenken. Als de Zwitserse regering mijnbouw zou toelaten in de Alpen, en jullie rivieren plots vervuild afdaalden, dan zouden jullie ook protesteren. Wel, wij willen dat jullie met dezelfde verontwaardiging reageren op wat er zich bij ons allemaal afspeelt.

De mijnbouwprojecten Yanacocha en Conga

Yanacocha is een open mijn in de Peruaanse provincie Cajamarca, waar goud, zilver en koper ontgonnen worden. Het is de grootste goudmijn op het Latijns-Amerikaanse continent.

Na twintig jaar operationeel te zijn, is ze uitgeput. Omdat de eigenaars het productieniveau niet willen zien dalen, zijn ze begonnen met de aanleg van het project Conga, een gelijksoortige mijn in de naburige provincie Celendín.

Gegevens Congamijn

  • Hoogte 3.500-4.200 m
  • Periode van ontginning 17 jaar
  • Verplaatst gesteente/dag 92.000 ton
  • Geproduceerd giftig afval/dag 800.000 ton
  • Getroffen meren 9, totaal 65 ha oppervlakte

Marieke Bastiaens
Assistent communicatie

11.11.11 DOOR:

Meer info:Vzw Catapa is lidorganisatie van 11.11.11 en werkt rond mijnbouw in Latijns-Amerika. Meer info over de projecten Yanacocha en Conga vind je op www.catapa.be.

Deel dit artikel