Het fenomeen Zuma

Zuma wordt op 9 mei 2009 ingehuldigd als president van Zuid-Afrika. Geen verrassing, de overwinng van het ANC was algemeen verwacht. Ondanks het verlies van het bestuur over de provincie Westkaap, en het verlies van een 2/3 meerderheid (het ANC kwam daarvoor net 3 zetels te kort) in het nationale parlement, een mooie prestatie van het ANC. Na de chaos en interne strijd en de totstandkoming van de scheurpartij COPE was het verwachte verlies immers veel groter.

Zuma is sinds zijn overwinning op het ANC-congres van december 2007 niet uit het nieuws geweest. Het gerechtelijk onderzoek tegen hem, en de beslissing tot stopzetting daarvan in maart 2009 is omkleed met een mist van onduidelijkheid, politieke samenzweringen en persoonlijke afrekeningen met actieve inzet van de geheime diensten en delen van het gerechtelijke apparaat. Het blijft onduidelijk of hij effectief het slachtoffer is geweest van politiek geïnspireerde tussenkomsten van de entourage van Mbeki, of integendeel, hem gunstige gezinde mensen binnen het ANC, de vakbond en andere linkse groepen op een geraffineerde manier door het organiseren van zorgvuldige ‘lekken’ deze theorie hebben gevoed.

Nu al kan worden gesproken van het fenomeen Zuma. Een plattelandsjongen die op 4-jarige leeftijd zijn vader verloor en meer tijd achter de geitenkudde heeft doorgebracht dan op de schoolbanken. Zijn echte scholing kreeg hij op Robbeneiland waar hij samen met de ANC-kaders meer dan 10 jaar van zijn leven doorbracht. Op 67-jarige leeftijd kijkt hij terug op meer dan 50 jaar lidmaatschap van het ANC, een organisatie die hij door en door kent.

Hij is een overtuigde traditionalist, polygamist en een echte Zulu-boy die nauwe relaties onderhoudt met de Zulu-koning en actief en in leeuwenhuid getooid deelneemt aan gebruiken die deel uitmaken van de Zulu-cultuur. Hij danst en zingt, en sluit daarbij naadloos aan bij de gewone man. Maar even goed tooit hij zich in maatpak om vertegenwoordigers van de industrie toe te spreken op conferenties of andere topontmoetingen.

Hij charmeert alle belangengroepen, doet soms ongelukkige uitspraken (over de grondwet, de aanpak van misdaad) maar is nooit polariserend of ideologisch. Dit is zijn sterkte (hij is het met niemand oneens) maar ook zijn zwakte (niemand weet waar hij echt voor staat). Heeft hij een eigen visie, of is hij enkel een spreekbuis van een ruimere ANC-groep, een vraag die onbeantwoord is gebleven. Mbeki handelde op eigen houtje met minimaal overleg met zijn partij, Zuma consulteert en luistert, maar niemand weet wie beslist. Wel is iedereen het erover eens dat zijn sympathie voor de noden van de plattelandsbevolking oprecht is. 

De intelligentia en politieke elite kijken neer op deze formeel ongeschoolde polygamist en achten hem onbekwaam om deze complexe natie te leiden. De Engelstalige pers in het bijzonder heeft hem verguisd. De massa daarentegen bewondert deze David die succesvol Goliath (de heersende politieke klasse) bevocht en op een vanzelfsprekende manier zijn eenvoudige komaf etaleert. Zuma laat niemand onverschillig en heeft het ANC terug aansluiting doen vinden bij de massa. Zij, en de links-progressieve groepen in de samenleving, hebben hem aan de macht gebracht. Het is afwachten hoe deze macht zal worden ingezet in een erg moeilijk internationaal klimaat.

Broederlijk Delen DOOR:

Deel dit artikel