Is meer transparantie voor banken nu een feit?

banken

Meer transparantie van de financiële sector is noodzakelijk, zowel voor beleidsmakers, investeerders als burgers. Transparantie laat toe verschillende risico's op te sporen met inbegrip van risico's verbonden aan de complexe mechanismen van legale belastingontwijking.

Banken zijn niet enkel actief op belastingparadijzen omwille van fiscale redenen. Het laat hun ook toe zich aan het verstrengde Europese toezicht te onttrekken. Volgens The Economist zou dat 'schaduwbankieren' wereldwijd meer dan een kwart van het totale financiële systeem uitmaken, goed voor meer dan 71 000 miljard dollar.

Transparantie kan corruptie tegengaan en versterkt het toezicht door de overheid. Ook Europa lijkt dat meer en meer te beseffen.  Een jaar geleden bereikten het Europees Parlement en de Europese Raad een compromis rond de herziening van de Capital Requirements Directive (CRD IV) die kapitaalvereisten voor Europese banken wil aanscherpen. De nieuwe richtlijn zorgt voor een Europese vertaling van de nieuwe internationale Basel III-standaarden.

Een belangrijk element in de nieuwe richtlijn is een versterkte transparantie van de financiële sector. Voor die transparantie zorgt een systeem van rapportering per land waar de bank actief is over de gemaakte winsten, betaalde belastingen en ontvangen subsidies. Dat verslag moet ook gegevens bevatten over dochtervennootschappen (ook op zogenaamde belastingparadijzen). Dergelijke 'country-by-country-reporting' (CBCR) verplicht banken ook licht te werpen op hun technieken van 'fiscale planning' en 'optimalisatie'.

Mogelijk belangenconflict bij impactanalyse

Hoewel er op Europees niveau consensus was rond de nood aan meer transparantie, maakte de richtlijn - onder druk van de financiële lobby - een aantal reserves.

Zo zou de Commissie eerst een analyse moeten maken van de 'mogelijke negatieve economische impact' van CBCR. Daarom bestelde bevoegd commissaris Barnier afgelopen zomer een rapport bij consultancymogol Price Waterhouse Coopers (PwC).

Op die toewijzing kwam heel wat kritiek. Voor heel wat ngo's, met inbegrip van 11.11.11, kon PwC moeilijk als neutrale waarnemer gezien worden. Het bedrijf had zich eerder immers getoond als een uitgesproken tegenstander van aangescherpte transparantie. Daarom stuurde 11.11.11, samen met 30 andere ngo's, een brief aan commissaris Barnier met de vraag het contract met PwC op te schorten vermits sprake is van een duidelijk belangenconflict.

In de brief vroegen we de Commissie de studie toe te wijzen aan een neutrale instelling of het werk zelf op te knappen. Het antwoord van commissaris liet niet lang op zich wachten. Het contract met PwC zou niet worden opgeschort omdat er volgens de commissaris voldoende garanties zijn dat de bestelde evaluatie objectief zou gebeuren. "De diensten van de Commissie zijn in regelmatig contact met PwC doorheen het proces," aldus Barnier.

Impactanalyse toont vooral positieve effecten

Toch was de actie niet zonder resultaat. De Commissie lanceerde een bijkomende consultatie waarbij ook organisaties met 'een specifieke interesse in de problematiek' werden betrokken. Bovendien trok Barnier de bevraging zelf iets verder open: waar in het oorspronkelijk proces enkel over de negatieve impact van de striktere rapportage gepraat mocht worden, mogen nu ook de positieve aspecten aan bod komen. Begin oktober organiseerde de Commissie een ronde tafel met de betrokken partijen. Daar werden de eerste resultaten van het onderzoek van PwC voorgesteld.

Hoewel de studie nog niet definitief klaar is, verschenen die resultaten op 3 oktober exclusief op de Europese nieuwssite EurActiv.[1]  De boodschap van PwC is glashelder: CBCR is goed voor de economie. Het versterkt de competitiviteit en zorgt voor meer stabiliteit van de financiële markten.

PwC wijst ook op de positieve effecten op de kredietverlening door banken, een argument waarnaar de nieuwe Europese beleidsmakers bijzonder oor zullen naar hebben. Meer transparantie kan immers nieuwe investeerders aantrekken waardoor de toegang tot krediet voor ondernemingen goedkoper wordt.

De onderzoekers weerleggen bovendien de klassieke tegenargumenten van de financiële sector. De rapportage van essentiële gegevens per land zijn niet schadelijk voor investeringen en leiden niet tot excessieve administratiekosten.

Nog volgens EurActiv, suggereert de analyse van PwC dat meer transparantie mogelijke winstmanipulatie door banken om minder belastingen te betalen, zal beperken. Daarmee geven de onderzoekers impliciet aan dat dergelijke manipulatie wel degelijk gebeurt en niet op kleine schaal. Banken zullen dus meer belastingen gaan betalen omdat ze de cijfers niet meer in hun voordeel kunnen opsmukken.

Hoewel de resultaten van de studie nog niet definitief zijn, lijken ze dus te bevestigen wat ngo's al jarenlang vertellen over rapportage per land. Het lijkt er dus op de druk op de Commissie rond dit dossier vruchten heeft afgeworpen.

Door de vele kritiek wilde PwC tonen dat het wel degelijk in staat is onafhankelijk onderzoek af te leveren. Dat neemt echter niet weg dat de Commissie meer inspanningen moet doen om elke zweem van belangenvermenging te vermijden bij dergelijke studies. Dat door striktere criteria op te nemen in de aanbestedingen of het werk zelf uit te voeren.

Werk aan de winkel

De studie betekent nog niet dat de zaak rond is. De definitieve resultaten worden pas later dit jaar verwacht. Op basis daarvan moet Europa een definitieve beslissing nemen: wordt CBCR uitgesteld of niet. Indien de resultaten van het onderzoek inderdaad unisono voor CBCR pleiten verwachten we de dan ook dat de Richtlijn gewoon zal worden ingevoerd. Temeer omdat Commissievoorzitter Juncker de strijd tegen fiscale fraude als een prioriteit heeft aangeduid.

Een belangrijk manco is wel dat de lidstaten vandaag verantwoordelijk zijn voor de rapportering van hun banken.  Dat betekent dat er op korte termijn geen geharmoniseerde manier van rapporteren zal komen en resultaten vergelijken tussen Europese landen onderling bijzonder moeilijk wordt. Dat maakt dat potentieel nieuwe achterpoortjes opengaan voor banken terwijl de kosten voor de banken de hoogte in gaan.

Daarom is het dan ook essentieel dat de lidstaten en de Commissie een initiatief nemen om tot een geharmoniseerde standaard voor CBCR te komen. Ondertussen heeft een aantal landen, waaronder Frankrijk, al stappen gezet en een eigen rapporteringsysteem opgezet. De ervaring in die landen moet meegenomen worden in een eventuele Europese standaard.

Belgie

Ook België maakt werk van de implementatie van de richtlijn. De nieuwe bankenwet die de uitgaande regering in april dit jaar goedkeurde, verplicht banken per land te rapporteren over naam, aard en geografische locatie van de werkzaamheden, de omzet en aantal werknemers.[2]

Toch lijkt de omzetting van de richtlijn naar Belgisch recht niet helemaal waterdicht. Terwijl de Europese richtlijn de publicatie vereist van de namen van alle entiteiten in derde landen, staat dat niet zo in de Belgische wet.

Vandaag lijkt het er dan ook op dat de banken, net als in Nederland, enkel rapporteren over de belangrijkste entiteiten of filialen in derde landen. In de geest van de Europese richtlijn moeten alle dochters, bijkantoren en andere entiteiten gerapporteerd worden. De rapportage over betaalde belastingen en ontvangen subsidies is nog niet voorzien in de bankenwet, maar vergt een aanpassing van het Koninklijk Besluit op de jaarrekening van de kredietinstellingen.[3] De nieuwe regering zou dus daar dus best zo snel mogelijk werk van maken. 

 

Jan Van de Poel

noten:

[1] www.euractiv.com/sections/euro-finance/publishing-banks-taxes-and-turnover-will-help-economy-says-pwc-308902
[2] Zie artikel 420 van de Wet van 25 april 2014 op het statuut van en het toezicht op de kredietinstellingen, www.lexalert.net/sites/default/files/14040_bankenwet_i_nl.pdf
[3] Koninklijk besluit op de jaarrekening van de kredietinstellingen, de beleggingsondernemingen en de beheervennootschappen van instellingen voor collectieve belegging, 23 april 1982, www.nbb.be/doc/cp/nl/bo/wg/pdf/rd_23-09-1992_AA.pdf

 

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels