Kan een week van VN-topontmoetingen een verschil maken?

UN-headquarters-flags

Maandag 23 september is het startschot gegeven van een VN-week van topontmoetingen. Staatshoofden en regeringsleiders komen een hele week samen om de wereldwijde uitdagingen aan te kaarten. Het middenveld gelooft alvast dat de VN-toppenweek een opportuniteit biedt voor de noodzakelijke omslag in het beleid voor het klimaat, de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (SDG's) en de financiering van de ontwikkeling.

Meer dan 100 regeringsleiders zullen deze ongewone week van vijf VN-topontmoetingen bijwonen. De opstapeling van belangrijke bijeenkomsten over klimaat, gezondheid, financiën, kleine eilandstaten en de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen maakt de linken tussen de verschillende uitdagingen steeds duidelijker. Bij onveranderd beleid zullen in 2030 méér mensen achterblijven, in een door de klimaatcrisis getergde wereld met steeds meer ongelijkheid en honger.

Climate Action Summit

Het is dan ook niet verwonderlijk dat de eerste in de rij (23/9) klimaat is. Deze Climate Action Summit wordt georganiseerd door de VN Secretaris-Generaal met als doelstelling de globale ambitie op te schroeven. Dat is nodig, want met de huidige plannen halen we de doelstellingen van het Akkoord van Parijs niet. In 2020 moet alle landen nieuwe plannen indienen. Antonio Guterres wil op deze top van zo veel mogelijk landen horen dat die nieuwe plannen voor 2030 een pak ambitieuzer zullen zijn en als uiteindelijke doelstelling koolstofneutraliteit in 2050 hebben.

Ook de aanvulling van het Green Climate Fund is van belang tijdens de top. Dat fonds moet middelen voorzien voor de klimaatuitdagingen van ontwikkelingslanden. Het zou het belangrijkste fonds voor klimaatsteun van historische vervuilers aan kwetsbare landen moeten worden. Er loopt een proces om de middelen van het fonds aan te vullen, met een formele 'pledging sessie' op 24 en 25 oktober in Parijs. Ook daarover worden engagementen verwacht. Landen als Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk kondigden alvast een verdubbeling aan van hun initïele bijdragen aan het fonds. Van België verwachten we hetzelfde, dat wil zeggen een bijdrage van minimum 160 miljoen euro.

Premier Michel krijgt het woord op de top. 11.11.11 vraagt dat hij deze gelegenheid aangrijpt om België op de kaart te zetten als klimaatleider. Dat kan alleen door bovenstaande hogere ambities én een bijdrage voor het Green Climate Fund aan te kondigen.

SDG Top

Dit jaar is ook een bijzonder jaar voor de SDG's. Het is namelijk het einde van de eerste opvolgingscyclus. Daarom zijn er niet één maar twee bijeenkomsten. De jaarlijkse opvolgingsvergadering – afgelopen zomer-, én een bijzondere top in kader van de Algemene vergadering van de VN in september (24-25 september). Deze SDG-top is de eerste grote top van staats-en regeringsleiders sinds deze werden goedgekeurd.

In de vier jaar sinds de goedkeuring van de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling en de 17 concrete SDG's zijn de meeste regeringen er niet in geslaagd om de aangekondigde rechtvaardige transitie om te zetten in beleid. Toch zijn er ook positieve signalen. Zo legde de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie Ursula Von der Leyen haar commissarissen op om hun beleid af te stemmen op de SDG's. Dit moet ook de Europese lidstaten aanzetten tot een sterker beleid.

België zal alvast een tandje moeten bijsteken. Uit het recente federale rapport voor Duurzame Ontwikkeling bleek immers dat België achterop blijft tenzij er nieuwe maatregelen genomen worden. De ontmoeting in New York biedt de ideale gelegenheid om het engagement van België te herhalen om de doelstellingen te bereiken. Ook de nieuwe regeringen zullen de SDG's als leidraad moeten opnemen, naar het voorbeeld van de EU. Het zou mooi zijn als België in New York een duidelijke koers kan tonen voor de volgende jaren. Meer gelijkheid, minder armoede en een leefbare wereld voor iedereen. Daar kunnen onze regeringen dankzij de SDG's een aanzienlijk steentje toe bijdragen.

High Level Dialogue Finance for Development

Het staat buiten kijf dat er veel middelen nodig zullen zijn om de SDG's waar te maken. Om de socio-economische en klimaatuitdagingen het hoofd te bieden is er nood aan bijkomende publieke financiering via belastingen. Hiervoor is meer ambitie nodig in de strijd tegen grootschalige belastingontwijking.

Daarnaast moeten binnenlandse en internationale private geldstromen  investeringen opkrikken en inclusieve economische groei bevorderen. Ondanks een sterk geloof in het potentieel van private financiering bij beleidsmakers, blijft het voorlopig nog onzeker wat de uiteindelijke ontwikkelingsimpact hiervan zal zijn. Terwijl de officiële ontwikkelingshulp wereldwijd stagneert, is de globale schuldgraad gevoelig aan het stijgen.

Met de 4de verjaardag van de SDG's, wordt in New York de balans opgemaakt over ontwikkelingsfinanciering post-2015. De uitdagingen blijven enorm. België engageerde zich in 2015 voor het Addis Tax Initiative, dat ontwikkelingslanden wil ondersteunen bij de uitbouw van een performant belastingsysteem. Dit stelt ontwikkelingslanden in staat meer publieke financiering te mobiliseren voor gezondheidszorg, onderwijs en sociale bescherming. Zonder effectieve aanpak van grootschalige belastingontwijking zal dit evenwel niet veel zoden aan de dijk brengen. De afgelopen jaren zijn er belangrijke stappen gezet om belastingontwijking door multinationale bedrijven te bemoeilijken. Maar het werk is nog lang niet af.

De toegenomen aandacht voor de private sector, o.a. om investeringen en financiering te mobiliseren voor de SDG's, roept de bredere vraag op wat de rol van bedrijven kan zijn in de transitie naar duurzaamheid. Intussen blijft de officiële ontwikkelingshulp in België steken op 0,43 procent van het BNI, veraf van de beloofde 0,7.

Ons land heeft reeds getoond dat het een belangrijke voortrekker kan zijn. De Belgische wet op aasgierfondsen uit 2015 is hier een goed voorbeeld van. Met de VN-top in New York kan België haar voortrekkerspositie extra kracht bijzetten en andere landen motiveren om hun ambities te verhogen.

Lien Vandamme
Beleidsmedewerker Klimaat en Natuurlijke Rijkdommen

Wiske Jult
Beleidsmedewerker duurzame ontwikkeling/Secretariaat Adviesraad Gender en Ontwikkeling (ARGO)

Emma Bossuyt
Beleidsmedewerker financiering voor ontwikkeling en private sector

Deel dit artikel