Klimaatverandering treft Peru. 11.11.11-partners reageren

foto: MOCICC-Oxfam International"Het smelten van de gletsjers is een van de ergste gevolgen van de klimaatverandering in Peru", zegt Rocío Valdeavellano, coördinatrice van MOCICC. Dit netwerk van tachtig Peruaanse organisaties wil niet alleen iets doen aan de gevolgen van de opwarming. Het ijvert onder meer voor een goed klimaatbeleid, behoud van het Amazonewoud en reglementering van de mijnbouw.


MOCICC (MOvimiento CIudadano frente al Cambio Climatico) weet goed waarover ze spreekt als het over de gevolgen van de klimaatopwarming gaat. Haar leden zijn vanuit verschillende invalshoeken met het thema klimaat bezig. Onder haar vleugels zijn zowel sociale, culturele, religieuze als milieuorganisaties actief. "De klimaatverandering gaat iedereen aan, en is niet enkel het terrein van ecologisten", legt Rocío uit.


Meer ziektes
In Peru heeft de klimaatverandering nu al veel sociale, economische en culturele gevolgen. Vooral de bevolking die leeft van de landbouw in kwetsbare gebieden van het Andesgebergte of in het Amazonewoud voelt die gevolgen. Door zware regenval in sommige regio's, droogtes in andere en extreme temperatuursverschillen gaat de productiviteit van de landbouw achteruit en zijn boeren gedwongen naar de stad te trekken. Meer dan vroeger lijden kinderen aan longaandoeningen en tropische ziektes komen voor waar het voordien te koud was.

Ook culturele tradities verdwijnen. Zo trekken al sinds het Inca-tijdperk elk jaar in juni de 'Ukukos' (mythische personages uit de Andes) naar de top van de Ausangate, op meer dan 6.000 meter hoogte. Ze brengen ijs van de berg mee naar hun dorp om de landbouwgronden te zegenen voor een goede oogst en de Apus (berggoden) te danken. Enkele jaren geleden was het echter onmogelijk dit ritueel verder te zetten. Er was zo weinig sneeuw op de Ausangate dat de 'Ukukos' beslisten om niets weg te nemen, uit respect voor de Apus.


Duurzaam ontwikkelingsmodel
MOCICC gaat op zoek naar manieren om zich aan te passen aan de gevolgen die er nu al zijn door de klimaatopwarming. De organisatie probeert het beleid te beïnvloeden en de bevolking te sensibiliseren om ook zelf iets te doen voor het klimaat. "Wij willen mensen overtuigen om op een duurzame manier met onze omgeving om te gaan", zegt Rocío. "We zullen tenslotte allemaal onze manier van leven moeten aanpassen: onze onverantwoordelijke consumptie minderen, spaarzaam omgaan met water en energie, recycleren en de fiets gebruiken in plaats van de auto. Wij als ontwikkelende landen moeten – nee, mogen niet het consumptiemodel imiteren van de geïndustrialiseerde landen. Integendeel, wij willen een ander ontwikkelingsmodel zoeken dat wel rekening houdt met de natuur."

Dit zet een land als Peru meteen voor enorme uitdagingen. Want hoe kan Peru de strijd tegen de opwarming aangaan en tegelijkertijd toch verder ontwikkelen? Experten van de lidorganisaties van MOCICC zoeken oplossingen, onder meer op het vlak van het energiebeleid en meer 'climate-proof' ontwikkelen.
Een belangrijk speerpunt in het beleidswerk van MOCICC naar de Peruaanse overheid is een coherent klimaatbeleid dat bindend is voor alle ministeries en beleidsniveaus. "Op dit moment is het bijvoorbeeld mogelijk dat de ministeries van Mijnbouw en Economie concessies geven voor bosontginning en mijnbouw in gebieden die volgens het ministerie van Leefmilieu beschermd zijn, dat is toch compleet absurd", zucht Rocío.


Getuigen laten zich horen
Vorig jaar organiseerde MOCICC een grote nationale hoorzitting in Lima en nog zeven lokale zittingen in verschillende grote steden zoals Cusco, Arequipa en La Oroya. Studenten, landbouwers, maar ook regionale autoriteiten luisterden naar de getuigenissen van hun landgenoten die nu al de gevolgen van de klimaatopwarming aan den lijve ondervinden. Die getuigen kwamen van alle streken van Peru, zowel vissers van de kust, als landbouwers uit de Andes en de Amazone.

"Wij willen dat niet alleen onze maar ook de internationale beleidsmakers oor hebben voor deze mensen en afspraken maken om de CO2-uitstoot te verminderen. Ook willen wij dat zij de meest gevoelige landen middelen geven om zich aan te passen aan de klimaatopwarming. Dit mogen uiteraard geen leningen zijn! De geïndustrialiseerde landen zijn immers het meest verantwoordelijk voor wat er in ons en andere landen in het Zuiden gebeurt. Ik hoop dat de regeringsleiders tijdens de klimaattop in Durban eindelijk tot deze noodzakelijke, rechtvaardige en bindende akkoorden komen!"
MOCICC hoopt dit jaar met 11.11.11 enkele nieuwe grote stappen vooruit te kunnen zetten om het klimaat op de nationale en internationale politieke agenda's te zetten. De Peruaanse organisatie beseft meer dan wij dat de tijd dringt!

Marjan Cauwenberg
www.mocicc.org
[foto: MOCICC-Oxfam Int.]

 

Partners laten van zich horen
De klimaatcampagne van 11.11.11 focust dit jaar op de werking van drie partners uit Peru:

MOCICC (Movimiento Ciudadano Frente al Cambio Climático), een brede Peruaanse klimaatcoalitie.
www.mocicc.org

DAR (Derecho, Medio Ambiente y Recursos Naturales) legt zich vooral toe op het Amazonegebied. www.dar.org.pe

Cooperacción probeert de ongebreidelde groei van de mijnbouw terug te dringen.
www.cooperaccion.org.pe

 

 

"We willen meer hernieuwbare energie"

"Meer dan de helft van de CO2-uitstoot van Peru komt van de ontbossing van het Amazonewoud", zegt Hugo Che Piu van DAR. 'Derecho, Ambiente y Recursos Naturales' ijvert voor een verantwoordelijk beheer van de natuurlijke rijkdommen in het Amazonewoud en voor een duurzame ontwikkeling. Ze is lid van MOCICC en 11.11.11-partner.

"De laatste jaren stapelen zich allerlei projecten op, waaronder de aanleg van wegen en hydro-elektrische centrales, concessies voor petroleumwinning, gas en mijnbouw, de teelt van gewassen voor biobrandstoffen. Aan het huidige tempo is in 30 jaar tijd minstens 56 % van het Amazonewoud verdwenen!"

6-9_DAR_400

Gevolgen nu al zichtbaar
De ontbossing staat bovenaan op de agenda van DAR. Daarbij staan de rechten van de lokale gemeenschappen centraal. "Hun levenswijze is wezenlijk verbonden met hun omgeving. Maar de klimaatproblemen nemen toe. Vorig jaar stonden de rivieren droger dan ooit. Vele gemeenschappen konden hierdoor gedurende maanden geen producten van en naar de stad brengen. Tijdens het regenseizoen waren er dan weer overstromingen," merkt Hugo Che Piu op.
DAR verdedigt hun belangen en werkt nauw samen met de lokale basisorganisaties. De organisatie wil dat zij betrokken worden bij beslissingen die de overheid neemt over het beheer van natuurlijke rijkdommen in hun woongebieden. Daar hoort ook het afdwingen van het recht op consultatie bij, zoals voorzien door de Internationale Arbeidsorganisatie. Om ervoor te zorgen dat die basisorganisaties druk kunnen uitoefenen op internationale financiële instellingen en regeringen zorgt DAR ook voor capaciteitsversterking.

Inspraak
De internationale financiële instellingen hebben grootse plannen met het Amazonegebied. Eén daarvan is REDD (Reducing Emissions from Deforestation and Degradation) dat financiële middelen ter beschikking stelt in ruil voor bosbehoud. "Maar veel van die projecten worden uitgevoerd zonder rekening te houden met de rechten van de inheemse bevolkingsgroepen. Wij willen een transparant beleid en inspraak van de mensen die rechtstreeks betrokken zijn", legt Hugo uit.
Hij maakt zich ook zorgen over de nieuwe energiestrategie die de Wereldbank uitwerkt. "De Wereldbank werpt zich op als de grote beheerder van de enorme fondsen voor klimaatfinanciering, maar investeert tegelijk ook in projecten voor steenkoolwinning." DAR vecht deze incoherentie aan en vraagt meer steun voor projecten voor hernieuwbare energie.

Marjan Cauwenberg
www.dar.org.pe



Mijnbouw bedreigt watervoorziening

In Peru neemt de mijnbouw de laatste jaren explosief toe. Mijnbedrijven nemen ongestoord gebieden in die een belangrijke rol spelen voor de watervoorziening. De ngo CooperAcción volgt deze evolutie op de voet. Een heikel thema in Peru.


Mijnbedrijven gebruiken veel water en vervuilen rivieren en watervoorraden, terwijl dat water essentieel is voor de landbouw en de drinkwatervoorziening. Met verschillende studies toont CooperAcción aan dat er al zeer veel waterstress is, en ze pleit ervoor zones waar waterbronnen ontstaan te beschermen.
"Zo vormen bijvoorbeeld de páramos in het noorden van Peru een onontbeerlijke bron van zoet water, waarvan miljoenen Peruanen in de toekomst afhankelijk zullen zijn", licht José de Echave toe. "Net daar staat een groot mijnbouwproject op stapel. Als dat doorgaat wordt het hele ecosysteem vernietigd en is de waterbevoorrading van het ganse noordelijke deel van Peru bedreigd. Ook wordt er nog altijd aan mijnbouw gedaan in de gletsjers van de Andes, terwijl die juist getuigen van het snelle en definitieve smeltproces."

Foro: Thomas Quirynen


Druk van IMF en Wereldbank
De bezorgdheden van CooperAcción zijn dan ook terecht. Ze ondersteunt de inheemse gemeenschappen in de Andes en de Amazone die te maken krijgen met deze dramatische gevolgen van mijnbouw. En ze probeert de overheid te overtuigen om een degelijk mijnbouwbeleid uit te tekenen en een ruimtelijke planning, waarin duidelijk staat aangegeven in welke zones wel en niet aan mijnbouw kan worden gedaan.
Die regering staat jammer genoeg ook onder enorme druk van het IMF en de Wereldbank om haar land te laten exploiteren door multinationale mijnbedrijven. "Je mag niet vergeten dat het in de eerste plaats Amerikaanse en Europese bedrijven zijn die hier goud, zilver, olie en gas komen ontginnen", benadrukt José. "Wij moeten jullie duidelijk maken dat deze manier van ontginning bij ons enorme sociale en milieuconflicten veroorzaakt en dat de uitbreiding van deze industrieën de gevolgen van de klimaatverandering zullen verergeren."

www.cooperaccion.org.pe



Kopersmelterij voor de rechtbank!

CooperAcción voert al jaren campagne tegen het Amerikaanse bedrijf Doe Run. Die heeft de kopersmelterij in La Oroya in Centraal-Peru in handen, maar veegt alle milieunormen aan haar laars. Meer nog, het bedrijf is van plan een proces aan te spannen tegen de Peruaanse overheid omdat die het onbillijk zou behandelen.

La Oroya heeft de twijfelachtige eer één van de tien meest vervuilde plaatsen ter wereld te zijn. De kinderen hebben er een zeer hoog gehalte aan lood in het bloed, wat de hersenen aantast en kan leiden tot intellectuele achterstand. Het staat als een paal boven water dat de kopersmelterij hiervan de oorzaak is.

Bedrijf leegzuigen
Toen Doe Run in 1997 de smelterij overnam, ging ze akkoord om het bedrijf milieuvriendelijker te maken. Die engagementen komt ze tot nu toe niet na. Ze roept haar eigen arbeiders op om protestacties te organiseren en langere termijnen van de overheid te eisen. Ze heeft intussen al een hele resem boetes van milieu-instanties verzameld, maar die weigert ze pertinent te betalen. En dat terwijl ze wel altijd grote winsten repatrieerde naar de VS.
Op dit moment is de smelterij toch gesloten dankzij de vele acties van de bevolking van La Oroya en CooperAcción. Die waarschuwde er al voor dat het almaar uitstellen van de nodige milieuvriendelijke investeringen een strategie van het bedrijf kon zijn: zo snel mogelijk produceren en zo veel mogelijk winsten genereren, om dan uiteindelijk zijn boeltje te pakken met het argument dat de Peruaanse regering niet voldoende garanties biedt voor de werking van het bedrijf.


De wraak van Doe Run
Het Amerikaanse bedrijf gaat nu nog een stap verder. Het is van plan om een arbitrageproces aan te spannen tegen de Peruaanse regering. Daarvoor beroept het zich op de vrijhandelsovereenkomst die sinds vorig jaar bestaat tussen Peru en de VS. Het bedrijf vraagt een schadevergoeding van 800 miljoen dollar! Het zegt dat het alle milieuvereisten heeft vervuld en dat het de Peruaanse regering is die hen onbillijk en ongelijk behandelt. Iets waartegen de vrijhandelsovereenkomst hem beschermt.
Onze partners hebben jarenlang actie gevoerd tegen dit akkoord, waarbij ze waarschuwden voor dergelijke, gevaarlijke toestanden. CooperAcción zet verder druk op de regering om deze wantoestand aan te klagen.

11.11.11 DOOR:

Deel dit artikel