Peruaanse vrouwen maken werk van hun rechten

In ons land staan gelijke kansen hoog op de agenda. Maar ook in het Zuiden maken vrouwen werk van hun rechten. Zo ook in Peru, waar Lieve Daeren sinds mei 2004 de landencoördinator is voor FOS. We legden haar enkele vragen voor over de vrouwen in haar nieuwe thuishaven tussen Amazone en Andes.

Hoe zit het met de rol van vrouwen in Peru?
LD: “Vrouwen spelen een sleutelrol in de Peruaanse samenleving. Ze werken in het algemeen meer uren per dag dan mannen. Vooral op het platteland en in de bergen is de werklast voor vrouwen enorm. Door het land te bewerken, dieren te kweken, hun moestuin te verzorgen, proberen ze tegemoet te komen aan de meest elementaire behoeften van hun gezin. Maar ze zorgen er niet alleen voor dat er eten op tafel komt. Ze zijn ook verantwoordelijk voor het welzijn van anderen die van hun zorgen afhankelijk zijn: kinderen, ouderen, zieken, minder validen, enz. Hun eigen gezondheid en welzijn komt dikwijls op de laatste plaats.”

Is het leven van vrouwen hard in Peru?
LD:
“Het leven is in de eerste plaats hard voor wie arm is. De armste bevolkingsgroepen zijn de indianen, die vooral in de Andes wonen, en leven van de landbouw. Op deze indianen wordt in Peru neergekeken, ze worden uitgesloten en gediscrimineerd. Voor vrouwen komt daar nog bij dat ze ‘maar een vrouw’zijn. Bovenop het politiek, economisch en sociaal geweld waar veel Peruanen slachtoffer van werden of nog steeds zijn, hebben vrouwen ook te maken met seksueel geweld. Dit komt in allerlei vormen en in alle lagen van de bevolking voor, en zowel binnenshuis als buitenshuis. Veel vrouwen worden seksueel mishandeld, door hun vaders, echtgenoten, bazen, buren, ooms, bekenden,.... Het schrijnende is dat velen dat bijna als normaal ervaren: “Dat is het leven,” of “zo gaat dat nu eenmaal,” zeggen ze daarop. Of ze denken dat het aan henzelf ligt, dat zijzelf wellicht iets verkeerds gedaan hebben.”

Waar komt dat geweld tegen vrouwen eigenlijk vandaan?
LD:
“Geweld tegen vrouwen komt voort uit de ongelijke machtsverhoudingen en discriminatie tegen vrouwen. Een vrouw is nu eenmaal minder waard dan een man, is de overtuiging, en daar komt slechts langzaam verandering in. Vrouwen worden beschouwd als een soort eigendom van de man. En die overtuiging leeft in alle lagen van de bevolking. Onlangs kreeg ik zelf nog een brief, gericht aan ‘Senora Daeren de Rojas’. Daeren is mijn naam, en Rojas de naam van mijn man. Ik ben dus Mevrouw Daeren, toebehorend aan de Heer Rojas. De meeste vrouwen beschouwen zichzelf op de eerste plaats als ‘echtgenote van’, in plaats van persoon op zich. Volgens de statistieken heb je in Peru veel boeren, maar minder boerinnen. Als je hen vraagt of ze werken, dan zeggen ze “nee, ik help alleen mijn man op het veld”. Ze beschouwen zichzelf niet op de eerste plaats als boerinnen maar als ‘de vrouw of moeder van’, ook al werken ze minstens even hard op het veld.”

Vinden vrouwen dan ook ondersteuning bij elkaar?
LD:
“Op het platteland staan vrouwen dikwijls alleen met zo’n ervaringen. Ze kunnen niet terugvallen op andere vrouwen; ze kunnen geen aanklacht indienen. Als ze dat wel doen worden ze niet ernstig genomen en terug naar huis gestuurd. Er is geen opvang en dikwijls zelfs geen toegang tot elementaire gezondheidsposten of dokters. In Peru wonen 27 miljoen mensen, waarvan bijna 10 miljoen in de hoofdstad Lima, de grote aantrekkingspool die nog steeds groeit. Alles is geconcentreerd in Lima: de gezondheidsdiensten, scholen, openbare voorzieningen, organisaties, opvangnetten, enz. Daarbij zijn de volkswijken van Lima intussen zeer dicht bevolkt. Vrouwen komen daar gemakkelijker in contact met elkaar, taboes worden doorbroken, en ze ontdekken dat ze niet de enige zijn die met huiselijk of seksueel geweld te maken hebben. Ze gaan elkaar verdedigen en elkaar bijstaan.”

Zijn er vrouwen die zich organiseren?
LD:
“Jazeker, ook bijvoorbeeld binnen de Junta Nacional de Café (JNC), de Peruaanse koepel van kleine koffieboeren, een partner van FOS. Binnen de JNC hebben vrouwen zich verenigd in de Coordinadora Nacional de la Mujer Cafetalera (de Nationale Coordinatie van de Koffievrouwen). Ook in verschillende afdelingen van de Confederación Campesina de Perú, de koepel van kleine boeren, een andere FOS-partner, hebben vrouwen zich verenigd. In Puno hebben ze zich georganiseerd binnen de ADEMUC of de Departementale Vereniging van Boerenvrouwen. In Cuzco bestaat de SOMUC, het Secretariaat voor Boerenvrouwen. Maar al te vaak zijn deze vrouwensecretariaten de enige structuren van de koepel waar een vrouw aan het hoofd staat. In het algemeen bezetten de mannen de leidersposities en worden vrouwen, en hun bekommernissen en voorstellen, nog veel te weinig ernstig genomen door de boerenorganisaties en de syndicaten. Historisch gezien zijn dat echte “mannenbastions”.

Wat staat er zoal op hun agenda?
LD:
“Eén van de zaken waar ze werk van willen maken, is hun onderschatte positie binnen de organisaties. Zo wijzen ze de vormingsmedewerkers er bijvoorbeeld op dat ze ook vrouwen voor de technische vormingen moeten uitnodigen en niet alleen wanneer het gaat over sociale thema´s of gezondheid, of andere zogenaamde ‘vrouwelijke’ thema´s. Vrouwen zijn immers even productief op het land en hun economische en productieve verantwoordelijkheid is de laatste jaren nog vergroot. Want veel vrouwen zijn de enige kostwinners omdat ze alleenstaande moeder zijn of omdat hun vaders, mannen of zonen zijn weggetrokken naar de stad of zelfs naar een ander land in de hoop een betaalde baan te vinden. Vrouwen, kinderen en ouderen blijven achter en moeten voor het land, de moestuin, de oogst en het vee zorgen. Economische thema´s zijn dus belangrijk voor vrouwen, alhoewel ook gezondheid en andere sociale verzuchtingen hoog op hun agenda blijven staan en ze blijven ijveren voor een groter gewicht voor deze thema´s binnen de organisaties .”

Op 1 mei dit jaar start de campagne van FOS en komt u meer te weten over Peru. 

Deel dit artikel