Reynders in Rwanda

Vandaag en morgen, 8-9 juni, bezoekt minister Reynders Rwanda. Hij zal er spreken over de mensenrechten en democratie in het kader van de 'permanente dialoog' met België.

Sinds de genocide van 1994 waarbij naar schatting 1 miljoen slachtoffers vielen heeft Rwanda een lange weg afgelegd. Het land is veilig, kende een sterke economische groei en heeft via goed technocratisch bestuur de toegang tot sociale basisvoorzieningen verhoogd. Naast deze onmiskenbare positieve ontwikkelingen heeft Rwanda echter nog een aantal uitdagingen.

Zo bekritiseerde de Verenigde Naties onlangs de beperkingen omtrent vrijheid van meningsuiting, vrijheid van vereniging en organisatie, het recht op privacy en de onafhankelijkheid van het gerecht.

Ook verkiezingen zijn een heikel punt. Toen Rwanda in december een referendum organiseerde om de grondwet aan te passen, waren België en andere internationale partners erg kritisch. Buitenlandse zaken communiceerde toen het volgende:

[D]e minister stelt vast dat dit referendum werd georganiseerd binnen een tijdsperiode die uiterst kort was voor een onderwerp dat zo belangrijk is. Ook was er geen echt open en vrij debat. Dat dreigt een smet te werpen op het hele proces. (...) De duurzaamheid van de sociaal-economische heropbouw, waaraan Rwanda in het voorbije decennium hard heeft gewerkt, hangt ook af van de naleving van de principes van politieke verandering en pluralisme.

De nieuwe grondwet werd goedgekeurd met 97% van de stemmen. Zo werd onder meer de huidige beperking van maximaal 2 presidentstermijnen geschrapt. Dat betekent dat huidig president Paul Kagame volgend jaar de fakkel niet hoeft door te geven, maar zich kandidaat kan stellen voor een derde termijn van 7 jaar. Bovendien maakt de verandering het mogelijk om zich daarna nog tweemaal kandidaat te stellen voor een termijn van 5 jaar. Kagame kan dus aan de macht blijven tot 2034.

Ook werd de hiërarchie van de wetgeving veranderd: internationale verdragen, inclusief de door Rwanda geratificeerde mensenrechtenverdragen, staan nu lager in de rechtsorde dan de grondwet of zelfs de gewone wetgeving.

Tot slot werd de bepaling aangescherpt dat de Rwandese president immuniteit krijgt voor ernstige en opzettelijke misdaden die in strijd zijn met de grondwet indien de aanklacht niet gedaan wordt tijdens zijn ambtstermijn.

Enkele maanden geleden trok Rwanda bovendien haar verklaring in dat het mogelijk maakte voor individuen en ngo's om zaken bij het African Court for Human and Peoples Rights aanhangig te maken.

Tijdens het bezoek van minister Reynders dient de Rwandese overheid terecht geprezen te worden voor haar goede technocratische bestuur, haar strijd tegen corruptie, voor vrouwenrechten en de vooruitgang wat veiligheid en toegang tot basisvoorzieningen betreft. Toch is het belangrijk dat België bovenstaande onderwerpen niet uit de weg gaat.

In januari 2015 gaf België aan dat de permanente dialoog zal dienen om onderwerpen zoals het politieke speelveld, de rol van de samenleving, de vrijheid van meningsuiting en het pluralisme te bepreken. Met de presidentsverkiezingen van 2017 in aantocht is deze discussie meer dan ooit relevant.

De permanente dialoog tussen Rwanda en België

De permanente dialoog was opgericht nadat België in januari 2015 besloot om 40 miljoen euro extra ontwikkelingsgeld niet uit te keren. Dat extra geld, de zogenaamde incitatieve tranche, is een vorm van positieve conditionaliteit van de Belgische ontwikkelingssamenwerking: als er vooruitgang geboekt wordt in vooraf bepaalde sectoren dan kan een bonus uitgekeerd worden.

België oordeelde echter dat er in de afgesproken sectoren (politieke dialoog, goed bestuur en mediaontwikkeling) onvoldoende vooruitgang geboekt was. Om het diplomatieke geschil in te dammen werd er beslist om een permanente politieke dialoog op te richten om ‘de bilaterale relaties te versterken en een nauwe en stabiele vriendschap verder op te bouwen’.

11.11.11 DOOR:

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels