Waarom belastingparadijzen nefast zijn voor ontwikkelingslanden

Uit een toeristische brochure over de Kaaimaneilanden
Het was een opvallende titel op de voorpagina van De Standaard gisteren. "Belastingparadijzen zijn nodig voor ontwikkelingshulp". Een stelling die op zijn minst ongelukkig mag genoemd worden. Het tegendeel is immers waar. Zonder belastingparadijzen zouden veel ontwikkelingslanden het een pak beter doen.

Iets meer dan een jaar geleden bracht 11.11.11 een rapport uit over BIO waarin we al erg kritisch waren over de manier waarop het fonds met belastinggeld via belastingparadijzen passeerde. Ook het feit dat BIO ondermeer investeerde in aspergeteelt in Peru, in fitnesscentra of in Chinese koolcentrales was ons een doorn in het oog. Peruvianen eten geen asperges en ook de ontwikkelingsrelevantie van een loopband in Columbia mag gerust in vraag gesteld worden.

Bottom line van ons discours was de in essentie foute beleidskeuze van BIO. Het Belgisch fonds stelde financieel rendement boven ontwikkelingsrendement. Omwille van dat rendement (van minimaal 5%) wordt er gekozen voor kapitaalfondsen die via belastingparadijzen werken. Omwille van dat rendement ging er geld naar aspergeteelt of fitnesscentra.

Ons rapport in februari vorig jaar gooide een stevige knuppel in het hoenderhok. Verantwoordelijk minister Paul Magnette startte een evaluatie, er volgden parlementaire hoorzittingen, de toenmalige CEO van BIO werd ontslagen. Ook toen klonk het verweer dat een aantal investeringen enkel via belastingparadijzen te realiseren waren, om technische en juridische redenen.

Die redenering, of ze nu klopt of niet, is voor ons absoluut niet sluitend. Hoe je het ook keert, BIO is gefinancierd met belastinggeld. Meer nog, met ontwikkelingsgeld. Het mag en kan niet de bedoeling zijn dat hiermee belastingparadijzen gelegitimeerd worden. De boze reactie van John Crombez hierover afgelopen weekend kunnen we alleen maar onderschrijven. Ook minister voor ontwikkelingssamenwerking Labille gaf intussen aan dat een koerswijzing voor BIO zich opdringt.

Tegenover de technische en juridische argumentatie staat immers een gigantische stroom geld. De cijfers zijn schokkend: voor elke euro ontwikkelingshulp verdwijnen er 10 via belastingparadijzen. Het verlies voor de landen wordt geschat op zo'n 50 miljard dollar per jaar. Dat is geld waar ze géén belasting op kunnen heffen en dus niet gebruiken voor investeringen in onderwijs, gezondheidszorg of andere. Een gebrek aan investering dat structureel zorgt voor grotere problemen én voor een grotere vraag om steun uit die landen.

Iedereen die met ontwikkelingssamenwerking bezig is beseft dat we deze vicieuze cirkel dienen te doorbreken. Het einddoel van ontwikkelingssamenwerking is steeds dat landen op termijn hun eigen ontwikkeling kunnen financieren, op eigen benen kunnen staan. Investeren in belastingparadijzen staat dwars op deze doelstelling, wat ook de technisch-juridische uitleg is.

Cynici zeggen soms dat ontwikkelingshulp een druppel op een hete plaat is. Toegegeven, het is niet altijd eenvoudig werken. Laten we de zaken dan ook niet ingewikkelder maken dan ze zijn. Investeren via belastingparadijzen is simpelweg geen goede aanpak. Integendeel, in plaats van een druppel te doen vallen, maak je de plaat juist heter.

De keuze is nochtans niet zo ingewikkeld. Het zou toch al te gek zijn dat men alleen maar steun kan geven aan bedrijven in ontwikkelingslanden via belastingsparadijzen. In plaats van te kiezen voor een vast en gegarandeerd rendement kan BIO perfect in andere zaken investeren. Tal van kleinere tot middelgrote bedrijven en bedrijfjes in ontwikkelingssamenwerking snakken naar investeringen. Niet alleen financieel, maar ook technisch. Ze verdienen onze steun als ze zorgen voor werkgelegenheid, als ze de lokale economie doen bloeien. Kortom als ze waarde creëren ter plaatse.

Ja, dit zal meer technische en juridische kosten met zich meebrengen en wellicht op korte termijn een lagere "return on investment" geven, maar het is wel een meer duurzame oplossing en ze passeert niet via belastingparadijzen die een structurele hinderpaal voor ontwikkeling vormen. Overigens niet alleen in het Zuiden, maar ook hier.

Bogdan Vanden Berghe

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels