Wedloop om land

landroof caricatures de titom

©Caricatures de Titom

Zo'n 65 keer de oppervlakte van België ging sinds 2000 op aan de wereldwijde wedloop om land. Die grootschalige landroof brengt de voedselzekerheid van miljoenen mensen in gevaar.

'De Wedloop om Land', een rapport van Oxfam Solidariteit, 11.11.11 en nog vijf andere ngo's, onthult het Belgische aandeel in die wereldwijde landroof. Stéphane Parmentier, expert voedselveiligheid bij Oxfam Solidariteit, geeft tekst en uitleg.


Hoe gaat landroof in zijn werk?

Stéphane. Landroof is een begrip met veel betekenissen. In ons rapport behandelen we landroof in de ruime zin van het woord. Dan hebben we het over alle gevallen waarin buitenlandse of binnenlandse actoren eigendom of controle verwerven over land. Op zo'n manier dat ze gemeenschappen of individuen de toegang tot land ontnemen en de levensomstandigheden van de plaatselijke bevolking en het milieu aantasten. Tussen 2000 en 2010 is ongeveer 203 miljoen hectaren land in beslag genomen.

Wie doet er dan aan landroof?
Stéphane. We zien dat de conflicten rond landroof de laatste jaren enorm zijn toegenomen. En daar zijn enkele redenen voor. Je ziet bijvoorbeeld dat sinds het begin van de financiële crisis steeds meer financiële actoren actief zijn op de voedsel- en landbouwmarkten. Het zijn speculanten die eigenlijk weinig te maken hebben met de sector en vooral winst willen maken op landbouwproducten. Ze maken de markten erg instabiel en voeren de druk op.

Een andere boosdoener zijn de biobrandstoffen. Dat zijn brandstoffen die gemaakt worden van voedsel zoals tarwe of maïs en oliehoudende producten zoals soja- en palmolie. Om minder afhankelijk te worden van aardolie en om de klimaatverandering aan te pakken, zet de Europese Unie sterk in op de ontwikkeling van die agrobrandstoffen. Maar we zien dat door de grote vraag naar biobrandstoffen de druk op land stilaan onhoudbaar wordt.

Wat zijn de gevolgen voor de boeren op het terrein?
Stéphane. Er zijn de directe gevolgen voor mensen die de grond bewerken en die zijn natuurlijk heel duidelijk. De lokale boeren verliezen vaak hun hele inkomen. En zoiets treft een ganse familie. Maar ook indirect krijgen de landen waar het meeste beslag gelegd wordt op grond, het moeilijk om hun eigen bevolking van betaalbaar voedsel te voorzien.

Daarnaast zijn er ook zware ecologische gevolgen. De industriële productiemethodes vereisen veel energie, zijn vaak chemisch en weinig duurzaam. Daardoor geraakt het ecosysteem in de war, met onder meer klimaatveranderingen als gevolg.

Welke rol speelt België in die landroof?
Stéphane. De Westerse honger naar veel en goedkoop voedsel legt een grote druk op de landbouwgrond in het Zuiden. En België laat zich daarin zeker niet onbetuigd. Vooral de import van soja en palmolie weegt in ons land relatief zwaar door.
Drie Belgische bedrijven, SOCFIN, SIPEF en SIAT, hebben sinds 2000 voor meer dan 575.000 hectaren huur- of concessiecontracten afgesloten, voornamelijk in Afrika.

Daarnaast investeerden verschillende banken in ons land, waaronder KBC, Rabobank, Deutsche bank, Landbouwkrediet en AXA, geld in landbouwinvesteringsfondsen. Die kopen overal ter wereld grote lappen grond op.

Ook met zijn beleid rond biobrandstoffen scoort België niet te best. Ondanks negatieve adviezen werden de duurzaamheidscriteria voor biobrandstoffen niet verstrengd. Sterker nog: de Belgische staat investeert zelf in biobrandstofprojecten in het Zuiden met een grove impact op land.

Wat kan er aan gedaan worden?
Stéphane. België speelt dus een dubbelzinnige rol op het vlak van landroof. Nochtans zou de Belgische regering een positieve rol kunnen spelen. In mei 2011 keurde het Federale Parlement een resolutie goed tegen landroof. Ook het Vlaams Parlement keurde zo'n resolutie goed. Maar de strijd tegen landroof vraagt meer dan een principeverklaring. Er zijn dwingende en coherente maatregelen nodig zowel in het Belgische als het Europese beleid. Vooral het Europese beleid rond biobrandstoffen moet aangepakt worden. En er moeten ook efficiënte maatregelen komen die financiële actoren verhinderen te investeren in bedrijven die betrokken zijn bij landroof.

Mies Cosemans

Deel dit artikel

       


Gerelateerde artikels