Meet the writer: Nuruddin Farah

nurrudin farah

"Een van de beste hedendaagse Afrikaanse schrijvers", aldus Salman Rushdie. De legendarische Somalische schrijver Nuruddin Farah wordt niet voor niets getipt voor de Nobelprijs. 

Op 10 mei nodigden 11.11.11 en Bozar de schrijver uit voor een gesprek over zijn leven en werk met de journaliste Catherine Vuylsteke.

Farah verwierf in de jaren tachtig wereldfaam met zijn trilogie over de dictatuur in Somalië. Zijn moederland is een van de terugkerende thema's in zijn werk, naast vrouwenrechten en de islamisering.

Farah ontvluchtte Somalië in 1974 en kon pas terugkeren in 1996. Over de jaren heen verbleef hij in een tiental landen, momenteel woont hij in Kaapstad.

In 1998 won Farah de prestigieuze Neustadt Prize, de Amerikaanse versie van de Nobelprijs. In 2014 kwam zijn twaalfde roman Hiding in Plain Sight uit.


catherine vuylstekeJournaliste en schrijfster Catherine Vuylsteke volgt zijn werk al jaren. Hieronder het artikel uit het Bozarmagazine nav deze ontmoeting.

Hedendaagse Afrikaanse schrijvers. Niet voor niets wordt de legendarische Somalische schrijver Nuruddin Farah getipt voor de nobelprijs. In de jaren tachtig veroverde hij de wereld met zijn trilogie over de dictatuur in Somalië.

Zijn moederland is een van de terugkerende thema's in zijn boeken, naast vrouwenrechten en de islamisering. Op 10 mei komt de schrijver naar het Paleis voor Schone Kunsten voor een gesprek met Catherine Vuylsteke over zijn leven en werk.

Nuruddin Farah werd in 1945 geboren in Somalië. Tijdens de dictatuur van generaal Siad Barre in 1975, ontvluchtte hij zijn geboorteland. Twintig jaar lang doorkruiste hij Afrikaanse landen, het Midden-Oosten, Europa en de Verenigde Staten. Hij doceerde in Londen, Rome en Beiroet. Tussen 1969 en 1972 hielp Farah de gesproken, Somalische taal om te zetten in het Latijns alfabet. Momenteel woont de schrijver in Kaapstad. In 1996 ging hij voor het eerst terug naar Somalië, twee jaar later won hij de prestigieuze Neustadt Prize, de Amerikaanse versie van de Nobelprijs.

In 2014 kwam zijn twaalfde roman Hiding in Plain Sight uit. Journalist en schrijver Catherine Vuylsteke volgt zijn werk al jaren. We stelden haar enkele vragen.

Waarover gaat het jongste boek van Nuruddin Farah?

Hiding in Plain Sight gaat over een succesvolle en goed opgeleide jonge vrouw Bella. Ze verneemt dat haar halfbroer door extremisten werd vermoord in Mogadiscio. Haar tienernichtje en neef blijven verweesd achter. Ze zitten in Kenia op internaat, hun moeder liet hen jaren geleden al in de steek. Na de dood van haar echtgenoot duikt de moeder plots op. Dat stelt Bella voor verschillende dilemma's. Welke rechten komen er met een bloedband? Is Bella verantwoordelijk voor de kinderen van haar broer? Centraal in deze roman staat de spanning tussen vrijheid en plicht, tussen individualiteit en traditionele waarden.

Het is niet de eerste keer dat Farah het verhaal vertelt door de ogen van een vrouw. Waarom?

Volgens de auteur is de manier waarop vrouwen in zijn cultuur worden behandeld een van de meest fundamentele problemen. Dat gaat zelfs terug tot zijn eigen verhaal: hij mocht studeren, zijn jongere zusje niet.

Idem dito voor zijn moeder, een weinig bekende dichteres. "Indien ze geen tien kinderen had hoeven te baren, dan was ze misschien een bekende dichteres geworden", zegt hij daarover.

Door vrouwen als hoofdpersonage te nemen, kiest Farah voor het perspectief van wie de mening doorgaans niet wordt gevraagd. Met zijn boeken forceert hij de vrouwenemancipatie.

Naast dertien romans schreef Farah ook non-fictie.

In Yesterday, Tomorrow. Voices from the Somali Diaspora onderzoekt hij hoeveel vrede de Somali's hebben gevonden die het geweld en de chaos in eigen land zijn ontvlucht.

Slaagt hij erin om de clichés over economische of politieke vluchtelingen te doorbreken?

Wat ontzettend knap is aan dat boek uit 2000, en het tot op vandaag erg relevant maakt, is de analyse van binnenuit. Farah schetst de onmogelijkheid om in Kenia een normaal leven te leiden. Hij vertelt ons hoe Somali's in Jemen worden mishandeld en verkracht, en hoe het hen in Europa vergaat.

In Zwitserland komen ze in een eeuwige wachtkamer terecht, ze mogen er werken noch studeren, waardoor ze zich te pletter vervelen. In Zweden vallen het klimaat en de levensomstandigheden erg tegen. En Italië zien de meesten louter als een tussenstop naar een ander Europees land met hogere uitkeringen. Bovendien valt het op dat enkel de meisjes en vrouwen het werk doen en zorgen voor een inkomen.

Waarom wordt Nuruddin Farah getipt voor de Nobelprijs?

Omdat hij de belangrijkste stem is van Somalië, en dat al sinds vele decennia. Sterker nog, hij was de eerste 'schrijver' in een taal die eeuwenlang enkel een orale traditie had. Farah houdt zijn volk kritisch tegen het licht maar hij neemt ook geen blad voor de mond als het gaat om de echte objectieven van westerse naties. Daar moet evenwel meteen worden bij gezegd dat Farah al jaren op het lijstje van kanshebbers staat, en dat niets erop wijst dat hij ooit laureaat wordt. Niet zelden is de keuze voor de prijs een behoorlijke verrassing.

Lees je vaak boeken van Afrikaanse schrijvers?

Ja, al was het maar omdat literatuur je een blik op de realiteit geeft die actualiteit niet kan bieden. Het eerste boek dat ik las, was Ben Okri's De hongerende weg, dat herinner ik me nog goed. Daar was ik al even weg van als Middernachtskinderen van Salman Rushdie.

Het tweede herinner ik me ook, dat was Allah is niet verplicht van Ahmadou Kourouma. Als ik louter naar het laatste jaar kijk, dan denk ik enerzijds aan de roman Americanah van de Nigeriaanse Chimamanda Ngozi Adichie's, over Lagos, het 'huidskleurdebat' en het leven als nieuwkomer in de Verenigde Staten. Van haar vond ik Half of a Yellow Sun, beter, een boek over de oorlog in de Republiek Biafra aan de Nigerdelta.

Opvallend is ook dat er zich veel jong talent aandient. Denk maar aan NoViolet Bulawayo, een Zimbabwaanse die met haar debuut We hebben nieuwe namen nodig een schitterend portret brengt van het leven als immigrant in de Verenigde Staten. Een ander voorbeeld is de Nigeriaanse Igbo Chigozie Obioma, met De verboden rivier, een ontzettend mooi geschreven coming of age-roman die op de shortlist van de Man Booker Prize terechtkwam.

 

Deel dit artikel