Alles wat je wilde weten over … de Palestijnse parlementsverkiezingen op 25 januari 2006

Op 25 januari 2006 vinden de langverwachte Palestijnse parlementsverkiezingen plaats. Het verkiezingsproces wordt met veel belangstelling gevolgd, niet alleen omdat Hamas voor het eerst deelneemt aan het politieke proces en dit de kaarten grondig door elkaar zal schudden. Bovendien vinden de verkiezingen plaats onder een militaire bezetting en bemoeilijkt Israël het verkiezingsproces, in het bijzonder in Oost-Jeruzalem. Aan de hand van enkele veelgestelde vragen, zetten we een aantal feiten op een rijtje (Brigitte Herremans is nu ter plaatse!)


1. Hoe zit het Palestijnse politieke systeem in elkaar?
 

Het Palestijnse politieke systeem is vrij uniek, omdat het Palestijnse volk wereldwijd verspreid is. De Palestijnse bevrijdingsorganisatie of de PLO (Palestinian Liberation Organisation) is de officiële vertegenwoordiger van de Palestijnen, zowel in de Palestijnse gebieden als in de diaspora. Dit is een koepelorganisatie van verschillende partijen, waaronder Fatah van wijlen Yasser Arafat. De PLO haalt zijn legitimiteit uit de Palestijnse Nationale Raad (Palestinian National Council), een parlement in ballingschap dat is samengesteld uit partijen, unies en vertegenwoordigers van Palestijnen uit de Palestijnse gebieden en de diaspora. In 1994 werd de Palestijnse Autoriteit opgericht, als overgangsregering in de Palestijnse gebieden, en hiermee werd de PLO feitelijk vervangen. Tijdens de parlementsverkiezingen van 1996 verkozen de Palestijnen in de bezette gebieden de Palestijnse Wetgevende Raad (Palestinian Legislative Council). Oorspronkelijk waren nieuwe parlementsverkiezingen in 2000 gepland, maar ze vinden uiteindelijk slechts nu plaats.
 
 

2. Waarom is er zoveel kritiek op de Palestijnse Autoriteit?
 

In de ogen van veel Palestijnen is de Palestijnse Autoriteit een schijnregering, onder meer omdat ze een product van het Oslo-vredesproces is. Oorspronkelijk was de Palestijnse Autoriteit een overgangsregering die de bezette gebieden moest beheren tot de finale statusonderhandelingen van 1999. Het vredesproces mislukte echter en de onderhandelingen kwamen er nooit. De Palestijnse Autoriteit bleef echter vasthouden aan de macht. De kritiek is dat de oorspronkelijke nationale bevrijdingsbeweging in de val trapte van het staatsmanschap terwijl het vooruitzicht op een onafhankelijke en leefbare Palestijnse staat wegebde. In het beste geval beschouwen de Palestijnen de Palestijnse Autoriteit als een corrupte en onefficiënte organisatie. In het slechtste geval leggen ze haar medeplichtigheid aan de bezetting ten laste.
 
 

3. Is het mogelijk om vrije verkiezingen tijdens een militaire bezetting te houden?
 

Zoals de Palestijnen eerder bewezen, kunnen verkiezingen plaatsvinden tijdens een bezetting, al zijn het geen vrije verkiezingen. Sinds 1967 komt Israël tussenbeide in het democratisch proces. Zo heeft het zich steeds ingelaten met de deelname van kandidaten: in de jaren ’70 was het gekant tegen PLO gesteunde kandidaten, nu kant het zich tegen Hamas. Tijdens de huidige verkiezingscampagne arresteerde het leger kandidaten van verschillende partijen, gebruikte het geweld en viel het campagnebureaus binnen. Israël heeft de Palestijnse inwoners van Oost-Jeruzalem zowel bij de parlementsverkiezingen in 1996, de presidentsverkiezingen in 2005 als de huidige verkiezingen verhinderd om vrij te gaan stemmen. De meer dan 300 wegversperringen en checkpoints bemoeilijken vrije verkiezingen ook aanzienlijk. Zo kunnen kandidaten niet of nauwelijks circuleren tussen de Gazastrook en de Westelijke Jordaanoever. Maar zoals Hanna Nasir, het hoofd van het centrale verkiezingscommissie stelt, is er ‘geen plaats en tijd voor wanhoop hier. We willen een vrij Palestina dat de principes van democratie respecteert.’
 
 

4. Waarom zijn deze verkiezingen zo belangrijk?
 

Ten eerste omdat de verkiezingen meer dan 5 jaar te laat plaatsvinden en meermaals werden uitgesteld. Ten tweede omdat het de eerste pluralistische parlementsverkiezingen zijn in de Palestijnse gebieden. Aan de eerste parlementsverkiezingen in 1996 namen enkel Fatah en onafhankelijke kandidaten deel. Hierdoor kon Fatah de politieke arena gedurende 10 jaar domineren en viel het onderscheid tussen de Palestijnse Autoriteit en Fatah soms moeilijk te maken. Nu doet ook de oppositie mee en zijn er elf lijsten. Ten derde neemt Hamas voor het eerst deel aan de parlementsverkiezingen en zal het goed scoren. Dit stemt zowel de internationale gemeenschap als Israël ongerust, omwille van de radicale standpunten en de aanslagen tegen Israëlische burgers. Tegelijkertijd verwachten Palestijnse en internationale waarnemers dat de integratie van Hamas in het politieke proces tot een gematigder koers zal leiden. Ten vierde zijn deze verkiezingen cruciaal om het democratisch deficit te overstijgen en efficiënte nationale instellingen op te bouwen. Naast het recht op zelfbeschikking, hebben de Palestijnen op korte termijn immers vooral nood aan een degelijk intern bestuur.
 
 

5. Wat zijn de belangrijkste partijen?
 

Fatah en Hamas zullen de meerderheid van de stemmen behalen. Maar ook de linkse partij het Nationaal Intiatief (al-Mubadara) scoort goed in de peilingen. Volgens de peilingen blijft Fatah de belangrijkste partij (met een geschatte 40%), ook al heeft het enorme schade geleden door onder andere de corruptieschandalen en de onderlinge verdeeldheid. Zo wou de populaire leider Marwan Barghouti, die in Israël gevangenzit, zich kandidaat stellen met een eigen lijst die zich afzet tegen de zogenaamde ‘oude garde’. Uiteindelijk is Fatah met één lijst naar de kiezer getrokken. Hamas wordt de tweede partij en behaalt volgens de peilingen minstens 30%. Deze populariteit heeft Hamas vooral te danken aan de goede basisdiensten die het aanbiedt en zijn functie als sociaal netwerk. Daarnaast is de partij gekend voor transparantie en degelijk bestuur, en zal ze hierdoor veel proteststemmen tegen Fatah binnenrijven.
 
 

6. Hoe verloopt de stembusgang?
 

De centrale verkiezingscommissie, een neutraal en onafhankelijk orgaan dat toeziet op het correcte verloop van het verkiezingsproces, registreerde meer dan 80% van de stemgerechtigden. Dit betekent dat op 25 januari 1.333.501 personen kunnen gaan stemmen in één van de 994 stembureaus in de 16 districten. De kiezer krijgt nu twee biljetten, aangezien de kieswet in 2005 werd geamendeerd. Naast het meerderheidssysteem werd ook het proportionele systeem ingevoerd. Het eerste stembiljet bevat de namen van de kandidaten die wedijveren voor de zetels die per district worden verdeeld en hiervan moeten er per district een aantal worden aangeduid. Op het tweede biljet staan de elf lijsten, waarvan de kiezer er één moet aanduiden. Het stemmen en tellen gebeurt op dezelfde plaats, behalve in Oost-Jeruzalem. Na het stemmen worden de stembussen onder toezicht geopend en de uitslag wordt na 24 uur bekendgemaakt. Meer dan 1000 internationale en lokale waarnemers zijn ter plaatse om onder meer de eerlijke stembusgang te helpen verzekeren.
 
 

7. Zijn de problemen van de stemgerechtigden in Oost-Jeruzalem nu opgelost?
 

Israël dwarsboomt het democratische proces in Jeruzalem. Het stond oorspronkelijk niet toe dat stemgerechtigden uit Oost-Jeruzalem zouden stemmen omdat Hamas deelneemt aan de verkiezingen. Na moeizame pogingen van de centrale verkiezingscommissie om een oplossing te vinden, deed Israël drie weken voor de verkiezingen een ontoereikend voorstel. Dit werd noodgedwongen aanvaard. Israël staat toe dat 6300 Palestijnse inwoners van Oost-Jeruzalem in 14 centra buiten de stad (aan de andere kant van de Muur) gaan stemmen. Het wil echter geen anonieme stembiljetten. Daarom drukte de centrale verkiezingscommissie 6300 biljetten waarvan een kopie, met de naam en de gegevens van de kiezer, aan Israël zal worden gegeven. Dit ontmoedigt veel stemgerechtigden die schrik hebben dat Israël deze gegevens zal gebruiken om hun bijvoorbeeld hun residentierecht in Oost-Jeruzalem te ontzeggen. Het is uiteraard Israëls bedoeling om het aantal kiezers in Oost-Jeruzalem zo laag mogelijk te houden omdat het Jeruzalem als zijn eeuwige en ondeelbare hoofdstad ziet.
 
 

Brigitte Herremans, medewerker Midden-Oosten Pax Christi Vlaanderen en Broederlijk Delen


Pax Christi DOOR:

Deel dit artikel